Opowiadania Marek Hłasko - bohaterowie

Centralną postacią w prozie Hłaski jest młody mężczyzna funkcjonujący na obrzeżach społeczeństwa socjalistycznegoSpołeczeństwo socjalistyczne W propagandzie PRL-u wyidealizowana wspólnota ludzi pracy, z którą bohaterowie Hłaski ostro kontrastują.. To najczęściej robotnik, kierowca ciężarówki lub pracownik fizyczny. Nie przypomina klasycznego buntownika z barykad. Jego opór sprowadza się do milczenia, picia wódki i desperackich prób ocalenia resztek godności.

Pochodzi z nizin społecznych. Gnieździ się w ciasnych izbach lub obskurnych hotelach robotniczych. Otaczający go świat jest brutalny, brudny i całkowicie pozbawiony perspektyw. Próbuje szukać ratunku w miłości, ale uczucie zawsze kończy się klęską. Kobieta odchodzi, a szara codzienność niszczy relację od środka.

Pod maską cynika i twardziela kryje się wrażliwy człowiek. Nauczył się tłumić emocje, bo w jego środowisku okazanie słabości oznacza przegraną. Hłasko nie idealizuje swoich bohaterów. Piją, kłamią, bywają agresywni. To jednak system ukształtował ich w ten sposób. Są postaciami tragicznymi, ponieważ z góry skazano ich na porażkę.

Chłopak z opowiadania „Pierwszy krok w chmurach”

Młody mężczyzna siedzący z dziewczyną na parkowej ławce uosabia ufność i całkowitą niewinność. Wkracza w dorosłość z otwartym sercem. Nie ma pojęcia, że przypadkowi przechodnie zinterpretują jego romantyczne spotkanie w najbardziej wulgarny sposób.

Jego czyste intencje zderzają się z brutalnością gapiów. Tłum projektuje na parę własne frustracje i moralne zepsucie. Chłopak przechodzi bolesną inicjacjęInicjacja W literaturze moment przejścia bohatera z okresu dziecięcej niewinności w brutalny świat dorosłych.. To graniczny moment w jego życiu, po którym bezpowrotnie traci złudzenia. Choć w samej fabule pozostaje bierny, to właśnie przez pryzmat jego krzywdy czytelnik dostrzega okrucieństwo dorosłego świata.

Dziewczyna z opowiadania „Pierwszy krok w chmurach”

Towarzyszka chłopaka to osoba krucha i całkowicie bezbronna. Jej obecność na ławce wystarcza, by zdemoralizowane otoczenie zaczęło snuć plugawe domysły. Dziewczyna staje się ofiarą świata, który nie potrafi znieść widoku prawdziwego, czystego uczucia.

Autor odbiera jej głos. Funkcjonuje w tekście bardziej jako obraz niż rozbudowana psychologicznie postać. Milczenie dziewczyny potęguje jednak wymowę utworu. Ukazuje bezradność jednostki wobec agresywnej kołtuneriiKołtuneria Pogardliwe określenie środowiska o ciasnych horyzontach myślowych, pełnego hipokryzji i uprzedzeń..

Kierowca

Kierowca ciężarówki to jeden z najbardziej charakterystycznych typów ludzkich w twórczości Hłaski. To człowiek w wiecznej drodze. Przemierza kraj, ale nigdzie nie zapuszcza korzeni. Praca za kółkiem daje mu iluzję wolności. W rzeczywistości jest to wolność pozbawiona jakiegokolwiek celu.

Szuka chwilowego zapomnienia w alkoholu i przelotnych romansach. Doskonale zdaje sobie sprawę z beznadziejności swojego położenia, ale nie ma narzędzi, by zmienić los. Uosabia egzystencjalny impas człowieka PRL-uPRL Polska Rzeczpospolita Ludowa; historyczna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989, charakteryzującego się ustrojem komunistycznym i gospodarką niedoboru.. Jego klatką nie są więzienne kraty, lecz brak perspektyw.

Kobieta (partnerka bohatera)

Kobiety w opowiadaniach Hłaski rzadko bywają cyniczne z natury. Są po prostu ofiarami biedy i brutalnego środowiska. Często stają się obiektem desperackiej miłości głównego bohatera, ale ucieleśniają niemożność osiągnięcia trwałego szczęścia.

Zazwyczaj odchodzą. Wybierają mężczyzn lepiej sytuowanych lub znikają bez śladu. Rzeczywistość nie zostawia im przestrzeni na romantyczne uniesienia. Hłasko ich nie ocenia. Pokazuje jedynie fatalizmFatalizm Przekonanie, że los człowieka jest z góry przesądzony i nieuchronnie zmierza ku katastrofie, niezależnie od podejmowanych działań. wpisany w każdą relację. Kobieta działa tu jak lustro – bohater przegląda się w niej i dostrzega własny brak przyszłości.

Przechodnie i świadkowie

Bohater zbiorowy drugiego planu. Sąsiedzi, współpracownicy i przypadkowi gapie tworzą bezimienną masę. Reprezentują zdemoralizowane, zepsute społeczeństwo. To oni rzucają wulgarne komentarze, donoszą i niszczą każdą próbę wyrwania się z szarości.

Nie posiadają indywidualnych cech. Działają jak mechanizm miażdżący wrażliwość. Ich wszechobecność sprawia, że świat w opowiadaniach Hłaski przypomina wrogą, osaczającą jednostkę dżunglę.

Starszy robotnik lub współpracownik

Doświadczony mężczyzna z budowy lub hotelu robotniczego pełni funkcję gorzkiego mentora. Nie daje młodemu bohaterowi dobrych rad. Zamiast tego demonstruje mu na własnym przykładzie, jak będzie wyglądała jego przyszłość za kilkanaście lat.

Jego zniszczone zdrowie i zmarnowane życie to chodzące ostrzeżenie. Uświadamia młodym, że z tego środowiska nie ma ucieczki. Czas działa wyłącznie na ich niekorzyść, utrwalając proces społecznej degradacjiDegradacja Stopniowy upadek moralny, społeczny lub fizyczny bohatera pod wpływem niesprzyjających warunków życiowych..

Alkoholik lub pijak z otoczenia

Postacie pogrążone w nałogu stanowią naturalny element krajobrazu. Wódka nie jest u Hłaski powodem do moralnego potępienia. Stanowi raczej jedyny dostępny środek znieczulający na chorobę całego systemu.

Pijacy z marginesu pokazują skrajny punkt drogi, którą kroczy główny bohater. Granica między młodym, jeszcze walczącym robotnikiem a całkowicie zniszczonym alkoholikiem jest przerażająco cienka. Wystarczy jeden fałszywy krok, by bezpowrotnie ją przekroczyć.