Pani Bovary - opracowanie
Pierwsza powieść Gustave'a Flauberta z 1857 roku zrewolucjonizowała literaturę, dając początek nowożytnemu realizmowi i wywołując potężny skandal obyczajowy. Opracowanie przybliża okoliczności powstania dzieła, wyjaśnia zjawisko bowaryzmu oraz analizuje krytyczny stosunek autora do dziewiętnastowiecznego mieszczaństwa. Szczegółowy plan wydarzeń porządkuje chronologię losów Emmy i Karola Bovarych od ich pierwszego spotkania aż po tragiczny finał.
Autor: Karolina Marlęga
Czas czytania: 4 min
Spis treści
Skandal, proces i narodziny realizmu
Zanim Pani Bovary trafiła na półki księgarń w 1857 roku, ukazywała się w odcinkach na łamach gazety La Revue de ParisPrestiżowe francuskie czasopismo literackie, w którym swoje dzieła publikowali w odcinkach najwięksi dziewiętnastowieczni pisarze. od 1 października do 15 grudnia 1856 roku. Publikacja wywołała trzęsienie ziemi we francuskim społeczeństwie. Krytycy i konserwatywni czytelnicy poczuli się głęboko urażeni treścią. Flaubert oraz jego wydawca trafili przed sąd z oskarżeniem o zamach na moralność publiczną i religię. Główny zarzut dotyczył propagowania cudzołóstwa.
Proces zakończył się 7 lutego 1857 roku uniewinnieniem pisarza. Gorąca dyskusja społeczna i aura skandalu zadziałały jak najlepsza dźwignia marketingowa. Książka natychmiast stała się bestsellerem. Dziś historycy literatury uznają to dzieło za absolutny pierwowzór powieści realistycznejGatunek prozy dążący do obiektywnego, niemal naukowego i pozbawionego autorskiego komentarza odwzorowania rzeczywistości..
Flaubert pisał Panią Bovary przez prawie pięć lat. Narzucił sobie mordercze tempo pracy i rygorystyczny styl. Potrafił spędzić cały dzień na cyzelowaniu jednego zdania, szukając idealnego brzmienia i rytmu (tzw. le mot juste – właściwe słowo).
Nienawiść do burżuazji
Francja za życia Flauberta przechodziła gwałtowne przemiany społeczne. Pamięć o rewolucji z 1789 roku i epoce napoleońskiej wciąż kształtowała nastroje. Upadek dawnej arystokracji utorował drogę nowej klasie społecznej – burżuazjiZamożne warstwy mieszczaństwa, wyrosłe na handlu i przemyśle, często krytykowane przez artystów za materializm.. Byli to głównie miejscy kupcy i dorobkiewicze, nastawieni wyłącznie na zysk.
Flaubert, czujący się częścią intelektualnej elity, szczerze nienawidził tego środowiska. Mierził go moralny konserwatyzm, brak manier, bezguście i ciasnota umysłowa nowej klasy średniej. Pani Bovary, podobnie jak późniejsza Szkoła uczuć, stanowiła bezlitosny atak wymierzony w mieszczańskie wartości.
„Madame Bovary, c'est moi”
Gustave Flaubert wielokrotnie powtarzał słynne zdanie:
„Pani Bovary to ja”Na pierwszy rzut oka utożsamianie się potężnego mężczyzny z prowincjonalną żoną lekarza brzmi absurdalnie. Istnieją jednak głębokie, psychologiczne podobieństwa między pisarzem a jego bohaterką.
Emma Bovary żyje obsesją idealnej, romantycznej miłości. Flaubert doskonale znał ten stan – sam żywił podobne, wyidealizowane uczucie do swojej pierwszej wielkiej miłości, Elizy Schlésinger. Oboje, twórca i postać, cierpieli na dolegliwości na tle nerwowym. Zmagali się z nawracającą depresją, pesymizmem i poczuciem całkowitego niespełnienia życiowych pragnień.
Czym jest bowaryzm?
Od nazwiska tytułowej bohaterki wywodzi się pojęcie bowaryzmuPostawa psychologiczna polegająca na ucieczce od rzeczywistości w świat wyobrażeń i nierealnych pragnień.. Słownik terminów literackich definiuje je jako tworzenie fikcyjnej, życzeniowej wizji własnej osoby i widzenie siebie jako kogoś zupełnie innego.
Termin ten na stałe wszedł do języka teorii literatury i psychologii. Charakteryzuje osoby – pierwotnie głównie bohaterki romansów czy zamożne kobiety – nieszczęśliwe, znudzone codziennością i rozczarowane swoim otoczeniem. Ich jedyną ucieczką stają się marzenia i świat nierealnych fantazji, co ostatecznie prowadzi do życiowej katastrofy.
Plan wydarzeń
- Lata młodzieńcze, edukacja medyczna i pierwsze małżeństwo Karola Bovary’ego.
- Wizyta Karola na farmie pana Rouault i poznanie jego córki, Emmy.
- Śmierć pierwszej żony Karola.
- Oświadczyny Karola i zgoda ojca Emmy.
- Wystawny ślub i huczne wesele w Les Bertaux.
- Początki wspólnego życia nowożeńców w Tostes.
- Rozdźwięk między marzeniami Emmy o życiu jak z romansu a szarą rzeczywistością.
- Narastająca nuda i frustracja w życiu pani Bovary.
- Zaproszenie na bal do zamku markiza d'Andervilliers w Vaubyessard.
- Fascynacja Emmy światem arystokracjiNajwyższa warstwa społeczna, dziedzicząca tytuły i majątki, której wpływy we Francji drastycznie spadły po rewolucji. i wyższych sfer.
- Głębokie przygnębienie bohaterki i pogorszenie jej stanu zdrowia.
- Odkrycie przez Emmę, że jest w ciąży.
- Przeprowadzka małżeństwa Bovary do miasteczka Yonville-l'Abbaye w poszukiwaniu lepszego klimatu.
- Emma poznaje młodego pisarza, Leona Dupuisa.
- Narodziny córki państwa Bovary – Berty.
- Platoniczny rozwój uczucia pomiędzy Emmą a Leonem.
- Pani Bovary zaczyna kupować luksusowe towary i zadłuża się u kupca Lheureux.
- Wyjazd zrezygnowanego Leona na studia prawnicze do Paryża.
- Nawiązanie namiętnego romansu z zamożnym ziemianinem, Rudolfem Boulangerem.
- Nieudana operacja szpotawej stopy stajennego Hipolita, przeprowadzona przez Karola pod naciskiem Emmy.
- Tchórzostwo Rudolfa i zerwanie przez niego trzyletniego romansu tuż przed planowaną ucieczką.
- Ciężka choroba i załamanie nerwowe pani Bovary.
- Wyjazd małżonków do opery w Rouen w ramach rekonwalescencji Emmy.
- Ponowne spotkanie z Leonem Dupuisem.
- Potajemne schadzki Emmy i Leona w hotelu w Rouen, maskowane rzekomymi lekcjami gry na fortepianie.
- Długi u Lheureux osiągają katastrofalne rozmiary, groźba licytacji majątku.
- Desperackie próby zdobycia pieniędzy – Emma błaga o pomoc Leona i Rudolfa, obawiając się reakcji męża.
- Odmowa pomocy ze strony obu byłych kochanków.
- Samobójstwo pani Bovary przez zażycie arszenikuSilnie trująca substancja, w XIX wieku łatwo dostępna w aptekach, często wykorzystywana jako trutka na szczury..
- Pogrzeb bohaterki.
- Odkrycie przez Karola listów miłosnych żony i jego nagła śmierć z rozpaczy.