Pianista – plan wydarzeń
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 4 min
Ostatnia audycja Polskiego Radia
Władysław Szpilman gra Nokturn cis-moll Chopina w studiu przy ulicy Zielnej. To ostatnia transmisja radiowa na żywo przed ostatecznym zbombardowaniem gmachu przez Niemców 23 września 1939 roku.
Wkroczenie Niemców do Warszawy
Wehrmacht zajmuje miasto. Szpilman wraz z rodziną obserwuje drastyczną zmianę porządku. Ulice stają się śmiertelnie niebezpieczne, a ludność żydowska z dnia na dzień traci podstawowe prawa obywatelskie.
Pierwsze represje wobec Żydów
Okupant nakazuje Żydom noszenie białych opasek z niebieską gwiazdą Dawida. Niemcy konfiskują majątki, blokują konta bankowe i zamykają dostęp do większości zawodów oraz miejsc publicznych.
Przesiedlenie do getta warszawskiego
Szpilmanowie muszą opuścić dotychczasowe mieszkanie i przenieść się za mury getta. Sześcioosobowa rodzina gnieździ się odtąd w ciasnym lokalu przy ulicy Śliskiej.
Gra w kawiarniach getta
Muzyk utrzymuje bliskich, grając na fortepianie w kawiarni „Sztuka” przy ulicy Leszno. To jeden z nielicznych sposobów na zdobycie jakichkolwiek pieniędzy w zamkniętej dzielnicy.
Przemyt i głód
Rodzina stopniowo wyprzedaje cały dobytek, aby przetrwać. Ojciec stoi godzinami w kolejkach po głodowe racje żywnościowe, a brat Henryk próbuje zarabiać handlem książkami.
Wielka Akcja - Umschlagplatz
Latem 1942 roku Niemcy rozpoczynają masowe deportacje. Szpilmanowie trafiają na Umschlagplatz, skąd bydlęce wagony odjeżdżają prosto do obozu śmierci w Treblince.
Ucieczka z Umschlagplatzu
W ostatniej chwili znajomy policjant żydowski, Izaak Heller, brutalnie wyciąga Szpilmana z tłumu idącego do wagonów. Reszta rodziny – rodzice, brat i dwie siostry – odjeżdża transportem. Wszyscy giną w Treblince.
Praca w getcie po deportacjach
Ocalały muzyk trafia do przymusowej grupy roboczej. Razem z garstką pozostałych przy życiu Żydów pracuje fizycznie przy rozbiórkach i przenoszeniu materiałów budowlanych na terenie opustoszałego getta.
Próba zdobycia broni przez ŻOB
Szpilman nawiązuje kontakt z ruchem oporu. Wykorzystując pracę po aryjskiej stronie, przemyca broń i amunicję dla ŻOB, ukrywając ładunki w workach z kartoflami i fasolą.
Powstanie w getcie warszawskim i ucieczka na stronę aryjską
Jeszcze w lutym Szpilman ucieka na stronę aryjską. Z ukrycia obserwuje wybuch powstania w getcie w kwietniu 1943 roku, gdy Niemcy przystępują do ostatecznej likwidacji dzielnicy żydowskiej.
Pierwsza kryjówka przy ulicy Pańskiej
Polscy znajomi, aktor Andrzej Bogucki i jego żona Janina, organizują dla Szpilmana pierwszą kryjówkę. Zamykają go w pustym mieszkaniu przy ulicy Pańskiej i regularnie dostarczają mu pożywienie.
Choroba i izolacja
W ukryciu muzyk zapada na ciężką żółtaczkę. Przez wiele tygodni leży samotnie w zamkniętym pokoju. Jest całkowicie odcięty od świata, bez szans na wezwanie lekarza czy zdobycie odpowiednich leków.
Zmiana kryjówki
Sytuacja przy Pańskiej staje się zbyt ryzykowna, więc opiekunowie przenoszą Szpilmana do kolejnych mieszkań. Każda taka przeprowadzka to śmiertelne niebezpieczeństwo ze strony patroli Gestapo oraz szantażystów.
Obserwacja życia Warszawy z okna
Zamknięty w kolejnym lokalu, Szpilman spędza dnie na obserwowaniu ulicy przez okno. Widok przechodniów i odgłosy toczącego się życia to jego jedyny kontakt z normalną rzeczywistością.
Powstanie Warszawskie
1 sierpnia wybucha Powstanie Warszawskie. Szpilman znów musi walczyć o życie, gdy niemieccy żołnierze podpalają i przeszukują kamienicę, w której się ukrywa.
Ukrywanie się w ruinach
Po upadku zrywu ludność cywilna zostaje wypędzona. Szpilman zostaje sam w zburzonym, martwym mieście. Błąka się po gruzach spalonych kamienic, desperacko szukając resztek jedzenia w opuszczonych piwnicach.
Schronienie w ruinach willi przy Niepodległości
Skrajnie wyczerpany i chory muzyk znajduje schronienie na strychu zniszczonej willi przy Alei Niepodległości. Przez kolejne zimowe tygodnie walczy tam z mrozem i potwornym głodem.
Spotkanie z Wilmem Hosenfeldem
Niemiecki oficer Wilm Hosenfeld odkrywa kryjówkę na strychu. Zamiast zabić uciekiniera, prosi go o zagranie na ocalałym fortepianie. Szpilman wykonuje Nokturn Chopina. Od tego momentu Hosenfeld regularnie przynosi mu jedzenie i ciepły płaszcz, pomagając przetrwać aż do wkroczenia Armii Czerwonej w styczniu 1945 roku.
- Ostatnia audycja radiowa (23 IX 1939) – symboliczny koniec dawnego świata i początek brutalnej okupacji.
- Przesiedlenie do getta (1940) – utrata wolności i początek codziennej walki o przetrwanie za murem.
- Umschlagplatz (1942) – tragiczne rozdzielenie rodziny. Szpilman cudem unika transportu do obozu zagłady w Treblince.
- Ucieczka na stronę aryjską (1943) – przejście do podziemia, gdzie życie zależy wyłącznie od odwagi i pomocy Polaków.
- Spotkanie z Hosenfeldem (zima 1944/1945) – nieoczekiwany ratunek ze strony niemieckiego oficera w zrujnowanej Warszawie.