Opracowanie

Pianista – Władysław Szpilman - bohaterowie

Zestawienie postaci z autobiograficznej relacji Władysława Szpilmana ukazuje pełen przekrój postaw ludzkich w obliczu Zagłady. Galeria bohaterów obejmuje zarówno ofiary i oprawców, jak i osoby podejmujące ogromne ryzyko w imię bezinteresownej pomocy. Losy poszczególnych jednostek obnażają mechanizmy przetrwania w skrajnie nieludzkich warunkach okupowanej Warszawy.

Autor: Redakcja klp.pl Czas czytania: 4 min
Spis treści
  1. Władysław Szpilman
  2. Wilm Hosenfeld
  3. Rodzina Szpilmanów
  4. Henryk Szpilman
  5. Lejkin
  6. Szmerling
  7. Dorota Bogucka (i inni polscy pomocnicy)
  8. Żydowski policjant na Umschlagplatzu
  9. Majorek (działacz ruchu oporu)

Władysław Szpilman

Narrator i główny bohater wspomnień. Wybitny pianista i kompozytor pracujący przed wojną w Polskim Radiu. Jego losy śledzimy od pierwszych dni września 1939 roku aż po wyzwolenie Warszawy. W getcie warszawskimZamknięta dzielnica żydowska utworzona przez Niemców w 1940 roku, największe getto w okupowanej Europie. zarabia na utrzymanie rodziny, grając w kawiarniach. Po wielkiej akcji deportacyjnej ukrywa się po aryjskiej stronie.

Przetrwanie Szpilmana to splot woli życia, pomocy innych i czystego przypadku. Nie kreuje się na herosa. Szczerze opisuje własny strach, paraliżującą bezsilność i momenty moralnego otępienia. Muzyka stanowi rdzeń jego tożsamości. Nawet w ukryciu, pozbawiony instrumentu, w wyobraźni odtwarza utwory, co pozwala mu zachować resztki człowieczeństwa.

Relacja pianisty przypomina suchy, reporterski zapis. Brak tu patosu i chęci zemsty. Ocalenie przez niemieckiego oficera to moralny paradoks całej historii.

Rozwiń: Charakterystyka Władysława Szpilmana (czas czytania: 5 min)

Wilm Hosenfeld

Niemiecki kapitan WehrmachtuSiły zbrojne III Rzeszy działające w latach 1935–1945.. Odkrywa wycieńczonego Szpilmana w ruinach Warszawy na przełomie 1944 i 1945 roku. Zamiast wydać Żyda, regularnie przynosi mu jedzenie oraz ciepłe koce.

Hosenfeld był głęboko wierzącym katolikiem. Otwarcie sprzeciwiał się nazistowskiej ideologii. Z jego prywatnych dzienników wynika, że wielokrotnie pomagał prześladowanym Polakom i Żydom. Po wojnie trafił do sowieckiej niewoli. Zmarł w łagrze w 1952 roku, nie doczekawszy ratunku ze strony ludzi, których sam ocalił.

Dobrze wiedzieć
W 2009 roku Instytut Yad Vashem pośmiertnie uhonorował Wilma Hosenfelda tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Jego dzieci odebrały medal w Berlinie.
Rozwiń: Charakterystyka Wilma Hosenfelda (czas czytania: 4 min)

Rodzina Szpilmanów

Ojciec, matka, brat Henryk oraz siostry Regina i Halina. Władysław dzieli z nimi pierwsze lata wojennej gehenny. Wspólnie walczą o przetrwanie, wyprzedając resztki majątku i szukając dorywczej pracy.

W sierpniu 1942 roku cała rodzina trafia na UmschlagplatzPlac przeładunkowy w Warszawie, z którego Niemcy wywozili Żydów do obozów zagłady.. Zostają załadowani do bydlęcych wagonów jadących do obozu w Treblince. Władysław w ostatniej chwili zostaje brutalnie wyciągnięty z tłumu przez znajomego policjanta. Scena ostatecznego rozstania z bliskimi to najbardziej wstrząsający moment wspomnień. Od tej pory Szpilman zdany jest wyłącznie na siebie.

Henryk Szpilman

Brat Władysława. Wyróżnia się ostrym, niezwykle gorzkim poczuciem humoru. W getcie zarabia jako sprzedawca książek i gazet. Praca daje mu namiastkę normalności.

Jego ironiczne komentarze pełnią funkcję tarczy ochronnej. Czarny humor pozwala mu psychicznie znieść otaczający absurd i wszechobecną śmierć. Dzieli tragiczny los reszty rodziny i ginie w komorze gazowej.

Lejkin

Zastępca komendanta Żydowskiej Służby PorządkowejPolicja w gettach, podlegająca Judenratom, często zmuszana przez Niemców do brutalnych działań wobec rodaków.. Uosabia zjawisko kolaboracji. Szpilman zapamiętał go jako człowieka wykonującego niemieckie rozkazy z przerażającą gorliwością.

Lejkin osobiście organizuje łapanki i brutalnie egzekwuje polecenia deportacyjne. Ostatecznie ginie z rąk żydowskiego ruchu oporu jako zdrajca. Jego biografia obnaża mechanizm totalitaryzmu, który zmusza ofiary do udziału we własnej zagładzie.

Szmerling

Komendant policji żydowskiej na Umschlagplatzu. Bezpośrednio odpowiada za sprawną organizację transportów do obozów śmierci.

To postać skrajnie brutalna i bezwzględna. Przemocą utrzymuje porządek wśród ludzi skazanych na śmierć. Szmerling pokazuje ostateczne moralne dno, do jakiego prowadzi współpraca z oprawcami w obliczu masowej eksterminacji.

Dorota Bogucka (i inni polscy pomocnicy)

Po ucieczce z getta Szpilman trafia pod opiekę Polaków. Ryzykują oni własnym życiem, by ukryć go po aryjskiej stronie. Andrzej Bogucki i jego żona udzielają mu pierwszego schronienia. Kolejni znajomi organizują fałszywe dokumenty, dostarczają jedzenie i przenoszą pianistę do nowych mieszkań.

Szpilman nie stawia im pomników. Pokazuje ich jako zwykłych, często śmiertelnie przerażonych ludzi. Mimo strachu przed karą śmierci, decydują się na heroiczne akty pomocy.

Żydowski policjant na Umschlagplatzu

Bezimienna postać, która w ułamku sekundy zmienia bieg historii. Wyrywa Szpilmana z tłumu pędzonego do wagonów. Robi to spontanicznie, rozpoznając w nim popularnego muzyka.

Ten brutalny, fizyczny gest przesądza o ocaleniu pianisty. W strukturze wspomnień staje się symbolem ślepego przypadku rządzącego ludzkim życiem podczas wojny. Dowodzi też, że nawet w szeregach znienawidzonej policji żydowskiej tliły się resztki ludzkich odruchów.

Majorek (działacz ruchu oporu)

Pseudonim konspiratora, z którym Szpilman nawiązuje kontakt jeszcze na terenie getta. Reprezentuje środowisko odrzucające bierne czekanie na śmierć.

Majorek organizuje zbrojny opór. Jego obecność w książce buduje tło historyczne dla wybuchu powstania w getcie warszawskimZbrojne wystąpienie żydowskiego podziemia (kwiecień-maj 1943) przeciwko ostatecznej likwidacji getta.. Pokazuje grupę młodych ludzi, którzy wybrali walkę, choć od początku nie mieli złudzeń co do jej militarnego finału.

Pianista – Władysław Szpilman · 12 kroków do poznania lektury