Opracowanie

Rozmowy z katem - czas i miejsce akcji

Akcja „Rozmów z katem” toczy się na dwóch przenikających się płaszczyznach czasowych i przestrzennych. Pierwszą z nich stanowi 255 dni roku 1949 spędzonych w celi mokotowskiego więzienia, gdzie Kazimierz Moczarski przebywał z Jürgenem Stroopem. Druga to rozległa retrospekcja obejmująca całe życie niemieckiego zbrodniarza, ze szczególnym uwzględnieniem likwidacji warszawskiego getta wiosną 1943 roku.

Autor: Małgorzata Haze Czas czytania: 4 min
Powtórka z lektury: slajdy streszczenie, bohaterowie i motywy w pigułce Zobacz slajdy
Spis treści
  1. Cela na Mokotowie - więzienie w więzieniu
  2. Czas teraźniejszy - stalinowskie więzienie
  3. Retrospekcje - przestrzeń i czas zbrodni
  4. Dwutorowość jako zabieg literacki
  5. Warszawa jako niemy świadek
  6. Test

Cela na Mokotowie - więzienie w więzieniu

Wiosną 1949 roku Kazimierz Moczarski trafia do celi numer 255 w areszcie śledczym na MokotowieGłówne więzienie polityczne w stalinowskiej Polsce, miejsce tortur i egzekucji żołnierzy podziemia niepodległościowego. przy ulicy Rakowieckiej w Warszawie. Komunistyczne władze zamykają oficera Armii KrajowejNajwiększa podziemna armia w okupowanej Europie, zbrojne ramię Polskiego Państwa Podziemnego. na kilku metrach kwadratowych z dwoma niemieckimi zbrodniarzami. Są to SS-GruppenführerWysoki stopień oficerski w SS, odpowiednik generała dywizji w regularnej armii. Jürgen Stroop oraz Gustaw Schielke, niższy rangą oficer SS i policjant.

Przymusowe współistnienie trwa dokładnie 255 dni. Cela staje się mikrokosmosem. Zderzają się tu dwa skrajnie różne światy: ofiara systemu totalitarnego i jego gorliwy twórca. Fizyczna ciasnota potęguje psychiczne napięcie. Moczarski nie ma dokąd uciec przed opowieściami człowieka, który zrównał z ziemią część jego miasta.

Paradoks tej sytuacji polega na tym, że więzienie to jedyne miejsce umożliwiające taką konfrontację. Stroop mówi, bo ma czas i potrzebuje słuchacza. Moczarski słucha, traktując to jako dziennikarski i historyczny obowiązek. Zmusza się do obcowania z mordercą, aby udokumentować mechanizmy zła.

Shorty klp.pl

Czas teraźniejszy - stalinowskie więzienie

Właściwa akcja utworu zamyka się w 1949 roku. To mroczny okres polskiej historii, naznaczony terrorem, procesami pokazowymiFikcyjny proces sądowy organizowany przez władze komunistyczne w celach propagandowych, z góry ustalonym wyrokiem. i brutalnymi śledztwami. Moczarski zostaje skazany na śmierć, choć wyrok ostatecznie zamieniono na dożywocie, a samego autora zrehabilitowano w 1956 roku. Stroop czeka na proces przed polskim sądem. Wyrok śmierci na niemieckim zbrodniarzu wykonano w 1952 roku.

Kontekst polityczny stanowi integralną część sensu książki. Komunistyczny aparat represji zrównał bohatera ruchu oporu z nazistowskim katem. Obaj siedzą w tej samej celi, podlegają tym samym regulaminom i strażnikom. Ten ironiczny, okrutny żart historii Moczarski bezlitośnie obnaża przed czytelnikiem od pierwszych stron.

Okładka ebooka Atlas motywów literackichEbook na maturęAtlas motywów literackich: 114 motywów w jednym PDF520 odmian motywów z przykładami z lektur, malarstwem, filmem i cytatami. Gotowa ściąga do rozprawki i ustnej matury. 49 zł, a razem z Pytaniami jawnymi 79 zł.Zobacz ebook

Retrospekcje - przestrzeń i czas zbrodni

Druga oś czasowa sięga głęboko w przeszłość. Obejmuje całą biografię Stroopa. Zaczyna się od jego dzieciństwa w niemieckim Detmold, prowadzi przez I wojnę światową, wstąpienie do NSDAPNarodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników, partia Adolfa Hitlera opierająca się na ideologii nazistowskiej., aż po błyskotliwą karierę w strukturach SS. Przestrzeń narracji rozlewa się na całą okupowaną Europę. Stroop opowiada o pacyfikacjach w Grecji, na Ukrainie i zachodnich terenach Związku Radzieckiego.

Centralnym punktem tej historycznej wędrówki jest wiosna 1943 roku w Warszawie. 19 kwietnia 1943 roku wybucha powstanie w getcie warszawskimZbrojny zryw żydowskich organizacji podziemnych przeciwko ostatecznej likwidacji getta przez Niemców.. Stroop przejmuje dowodzenie nad operacją jego stłumienia. Z pedantyczną dokładnością wymienia nazwy ulic, opisuje kolejność wysadzanych kamienic i treść meldunków wysyłanych do Berlina.

Wspomnienia te opierają się na oficjalnym raporcie zbrodniarza, znanym dziś jako Raport StroopaOficjalny, bogato ilustrowany dokument sporządzony przez Jürgena Stroopa, opisujący zniszczenie warszawskiego getta.. W celi numer 255 ten sam człowiek relacjonuje te same wydarzenia, wciąż nie dostrzegając w swoich czynach żadnej winy.

Dwutorowość jako zabieg literacki

Przeplatanie teraźniejszości celi z przeszłością Stroopa buduje potężny kontrast. Niemiec z dumą opisuje swoją dawną potęgę, siedząc na więziennym taborecie w cerowanych kalesonach. Chwali się mordowaniem tysięcy ludzi, rozmawiając z żołnierzem podziemia, który walczył po drugiej stronie muru.

Czas spędzony w zamknięciu działa jak soczewka. Moczarski powoli rozkłada na czynniki pierwsze psychikę swojego oprawcy. Bada mechanizmy totalitarnego wychowania. Szuka odpowiedzi na pytanie, jak przeciętny, prowincjonalny urzędnik przeistacza się w bezwzględnego wykonawcę ludobójstwa.

Dobrze wiedzieć
Moczarski zastosował w książce technikę reportażu psychologicznego. Choć rozmowy w celi toczyły się chaotycznie przez wiele miesięcy, autor uporządkował je tematycznie i chronologicznie. Dzięki temu biografia Stroopa układa się w logiczny ciąg przyczynowo-skutkowy, pokazujący proces narodzin faszysty.

Warszawa jako niemy świadek

Lokalizacja akcji niesie ze sobą potężny ładunek symboliczny. Rozmowy toczą się w Warszawie. Mokotów od terenów dawnego getta dzieli zaledwie kilka kilometrów. Miasto łączy w sobie obie warstwy czasowe utworu. Jest miejscem niewyobrażalnej zbrodni, a zarazem przestrzenią wymierzania sprawiedliwości.

Stroop trafił do polskiego więzienia po tym, jak został skazany przez amerykański trybunał wojskowy w Dachau, a następnie przekazany władzom w Warszawie. Stolica Polski nie jest tu tylko neutralnym tłem. To miasto naznaczone śmiercią, które sprawia, że każde słowo niemieckiego generała brzmi wyjątkowo upiornie.

Test

Komentarze

Nikt jeszcze nie odpowiedział. Napisz pierwszy.

Rozmowy z katem · 12 kroków do poznania lektury