Główne wątki w „Skąpcu” Moliera
Komedia Moliera opiera się na kilku przeplatających się wątkach, z których najważniejszy dotyczy skradzionej szkatułki z pieniędzmi. Oś fabularną uzupełniają trzy skomplikowane relacje miłosne oraz narastający konflikt pokoleniowy między tytułowym bohaterem a jego dziećmi. Finał sztuki przynosi nieoczekiwane rozwiązanie dzięki wprowadzeniu motywu cudownie odnalezionej rodziny.
Autor: Karolina Marlęga
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Wątki miłosne i komediowe intrygi
Akcja sztuki nie skupia się wyłącznie na tytułowej wadzie głównego bohatera. Molier wprowadza aż trzy wątki miłosne, które napędzają fabułę. Uczuciem darzą się Walery i Eliza oraz Kleant i Marianna. Obie młode pary muszą ukrywać swoje sympatie przed zaborczym ojcem. Aby doprowadzić do ślubów, bohaterowie snują skomplikowane intrygiTajne działanie postaci, często oparte na podstępie lub kłamstwie, mające na celu przechytrzenie przeciwnika i osiągnięcie własnych celów..
Sytuację komplikuje sam Harpagon, który planuje ożenić się z Marianną. Zaloty sześćdziesięciolatka do młodej dziewczyny mają charakter czysto komiczny. Wynikają z chłodnej kalkulacji i chęci zdobycia uległej, taniej w utrzymaniu żony, a nie z prawdziwego uczucia.
Motyw skradzionej szkatułki
Osią konstrukcyjną utworu jest motyw szkatułki pełnej złota. Skarb, którego Harpagon strzeże obsesyjnie, zostaje skradziony przez sprytnego służącego, Strzałkę. Utrata pieniędzy doprowadza tytułowego bohatera na skraj obłędu.
Zrozpaczony skąpiec jest gotów poświęcić wszystko, aby odzyskać majątek. Wyrzeka się własnych dzieci i niszczy relacje z otoczeniem, udowadniając, że pieniądz stanowi dla niego najwyższą i jedyną wartość.
Słynny monolog Harpagona po kradzieży szkatułki (akt IV, scena 7) to mistrzowskie studium psychologiczne chciwości. Bohater zwraca się bezpośrednio do widzów, żąda aresztowania wszystkich dookoła, a w przypływie szału łapie za ramię samego siebie, myśląc, że schwytał złodzieja.
Toksyczne relacje rodzinne
Ważną płaszczyzną utworu jest konflikt pokoleniowyZderzenie postaw, wartości i celów życiowych między starszym a młodszym pokoleniem, częsty motyw w literaturze.. Harpagon całkowicie sterroryzował swoją córkę. Eliza nie potrafi mu się otwarcie przeciwstawić i posłusznie znosi jego tyranię, choć nie ukrywa niechęci. Ojciec jawnie nią gardzi, co potwierdza złośliwym komentarzem:
„Duża dziewczyna, nieprawdaż? Ale złe zielsko zawsze prędko rośnie”.
Zupełnie inną postawę przyjmuje Kleant. Syn otwarcie buntuje się przeciwko ojcu, a w chwilach największej frustracji życzy mu nawet śmierci. Napięcie między nimi sięga zenitu, gdy okazuje się, że obaj rywalizują o względy tej samej kobiety – Marianny.
Cudownie odnaleziona rodzina
Najbardziej nieprawdopodobnym elementem fabuły jest historia Walerego, Marianny oraz Anzelma. W finałowych scenach sztuki na jaw wychodzi tajemnica łącząca te pozornie obce sobie postaci. Okazuje się, że Walery i Marianna to rodzeństwo, a starzec Anzelm jest ich zaginionym ojcem, don Tomaszem d'Alburci.
Rodzina została rozdzielona kilkanaście lat wcześniej w wyniku katastrofy statku na morzu. Zbieg okoliczności sprawia, że wszyscy spotykają się w domu Harpagona. Ten zabieg fabularnyŚwiadome ukształtowanie zdarzeń przez autora, w tym przypadku nawiązujące do antycznej zasady deus ex machina (nagłe, nieoczekiwane rozwiązanie akcji). pozwala Molierowi na szczęśliwe i błyskawiczne rozwiązanie wszystkich konfliktów.