Ismena - charakterystyka
Ismena to najmłodsza córka Edypa i Jokasty, stanowiąca w dramacie Sofoklesa wyraźne przeciwieństwo swojej siostry, Antygony. Bohaterka uosabia uległość wobec władzy ludzkiej oraz lęk przed surowymi konsekwencjami złamania prawa ustanowionego przez Kreona. Mimo początkowej bierności przechodzi wewnętrzną przemianę, ostatecznie próbując wziąć na siebie część winy za pochówek brata.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Pochodzenie i rola w rodzinie
Ismena dźwiga to samo tragiczne brzemię co reszta jej rodzeństwa. Jest owocem kazirodczego związku EdypaMityczny król Teb, który nieświadomie zabił własnego ojca i poślubił matkę, ściągając klątwę na swój ród. i Jokasty. Wraz z siostrą Antygoną oraz braćmi – Eteoklesem i Polinikiem – należy do przeklętego rodu Labdakidów. Żyje w Tebach, gdzie pełnię władzy sprawuje jej wuj, Kreon.
Sofokles nie daje nam dokładnego opisu jej wyglądu. Z wypowiedzi chóru dowiadujemy się jedynie, że jest młodą i piękną kobietą, której urodę przyćmiewa cierpienie:
I piękną dziewki twarz mroczy.
Uosobienie posłuszeństwa
W strukturze dramatu Ismena funkcjonuje jako idealne przeciwieństwo głównej bohaterki. Jest bierna, uległa i całkowicie podporządkowana woli mężczyzn. Doskonale zdaje sobie sprawę z moralnych racji Antygony. Wie, że boskie prawo nakazuje pochować ciało Polinika. Paraliżuje ją jednak strach przed gniewem władcy. Wybiera posłuszeństwo wobec prawa stanowionego, odrzucając lojalność wobec zmarłego brata.
Próbuje odwieść siostrę od samobójczej misji. Argumentuje to słabością kobiet, które według niej nie powinny buntować się przeciwko potężnym mężczyznom. Obiecuje jednak zachować plany Antygony w tajemnicy.
Postawa Ismeny idealnie odzwierciedla pozycję kobiety w starożytnej Grecji. W realiach ateńskich (gdzie tworzył Sofokles) kobiety nie miały praw politycznych, nie mogły decydować o własnym losie i przez całe życie pozostawały pod prawną opieką mężczyzn (ojca, męża lub najbliższego krewnego). Bunt Antygony był dla ówczesnych widzów szokujący, natomiast zachowanie Ismeny – całkowicie naturalne i zgodne ze społecznymi oczekiwaniami.
Przemiana i próba poświęcenia
Przełom w zachowaniu bohaterki następuje w momencie, gdy obie siostry stają przed obliczem Kreona. Władca oskarża je o złamanie zakazu. Nagle Ismena deklaruje swoją współwinę. Chce ponieść karę razem z siostrą, mimo że wcześniej odmówiła jej jakiejkolwiek pomocy.
O, nie zabraniaj mi, siostro, choć w śmierci
Z tobą się złączyć i uczcić zmarłego.
Antygona brutalnie odrzuca ten gest. Podkreśla, że działała zupełnie sama. Ismena czuje się zraniona, ale do końca próbuje ratować siostrę przed wyrokiem śmierci. Przypomina wujowi, że skazuje na śmierć narzeczoną własnego syna, HajmonaSyn Kreona i narzeczony Antygony, który w obronie ukochanej sprzeciwia się ojcu..
Motywacje i ocena postaci
Dlaczego Ismena nagle zmienia zdanie? Sofokles zostawia pole do interpretacji. Prawdopodobnie kierują nią ogromne wyrzuty sumienia i szczera siostrzana miłość. Obserwując niezłomność Antygony, Ismena zaczyna podziwiać jej odwagę. Wizja samotnego życia po stracie całej rodziny wydaje się jej gorsza niż wyrok śmierci. Wspólna egzekucja ma być dla niej formą odkupienia win za wcześniejsze tchórzostwo.
Oceniając tę postać, łatwo ulec pokusie surowej krytyki. Ismena jest zachowawcza i brakuje jej heroizmu. Reprezentuje jednak zwykłego człowieka, który w obliczu konfliktu tragicznegoSytuacja, w której bohater musi dokonać wyboru między dwiema równorzędnymi, ale wykluczającymi się racjami. Każda decyzja prowadzi do katastrofy. wybiera instynkt przetrwania. Dopiero w obliczu ostatecznej straty odnajduje w sobie odwagę, by sprzeciwić się władzy.