Kreon - charaktrystyka
Kreon obejmuje władzę w Tebach w najtrudniejszym możliwym momencie, tuż po wyniszczającej wojnie domowej. Jego decyzja o zakazie pochówku Polinejkesa wynika z chęci zaprowadzenia porządku, ale szybko przeradza się w tyranię. Władca staje się ofiarą własnej dumy, co ostatecznie doprowadza do upadku jego rodziny.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Trudne początki władzy
Kreon zostaje władcą Teb po śmierci Edypa oraz bratobójczej walceKonflikt wywołany przez Polinejkesa, który najechał miasto z obcymi wojskami, by odebrać władzę Eteoklesowi. Eteoklesa i Polinejkesa. Jako brat Jokasty przejmuje tron w mieście zrujnowanym wojną. Na jego barki spada ogromna odpowiedzialność. Stara się za wszelką cenę ustabilizować sytuację. Czuje się jednak niepewnie w nowej roli.
Ta niepewność rodzi podejrzliwość, a stąd już tylko krok do terroru. Władca wydaje bezwzględny rozkaz: zakazuje grzebać ciało Polinejkesa. Uznaje go za zdrajcę. Decyzja ta ma wymiar czysto polityczny, ale wkracza w sferę moralności i religii. Kreon sam ocenia postawy obu braci, stawiając się ponad prawami boskimi.
Tyran czy mąż stanu?
Obawy Kreona o utratę pozycji są bezpodstawne. Nikt otwarcie nie występuje przeciwko nowemu królowi. Chór starców tebańskich wręcz potwierdza jego absolutny autorytet:
przy tobie cała moc i prawo nad umarłymi i żywymi.
Mimo to króla prześladuje paranoja. Działa nerwowo i gwałtownie. Trudne okoliczności polityczne nie usprawiedliwiają jego zaślepienia. Władca powoli zamienia się w tyrana, który we wszystkim upatruje spisku i buntu.
Postawa Kreona to klasyczny przykład hybris, czyli tragicznej pychy. Władca jest tak pewny swoich racji, że ignoruje prawa boskie (nakaz grzebania zmarłych) i ostrzeżenia innych. W tragedii antycznej taka postawa zawsze ściąga na bohatera gniew bogów i nieuchronną katastrofę.
Konflikt z synem i zgubna duma
Podejrzliwość króla uderza nawet w jego najbliższych. Kiedy Hajmon próbuje przemówić ojcu do rozsądku w imieniu ludu Teb, Kreon widzi w nim jedynie zuchwalca. Nie docierają do niego żadne argumenty. Oburza się, że obywatele chcą dyktować mu warunki. W ostrej wymianie zdań z synem obnaża swoją żądzę absolutnej władzy:
Innym, nie sobie, mam władać tą ziemią?
Kreon to człowiek uparty i niezwykle dumny. Trwa przy swoim błędzie, ignorując rady doradców i błagania bliskich. Przełom następuje dopiero po interwencji TerezjaszaŚlepy wróżbita tebański, którego przepowiednie zawsze się sprawdzały; w tragediach greckich często pełni rolę głosu prawdy.. Ślepy wieszcz grozi królowi utratą syna. Ten wstrząs wreszcie kruszy upór władcy i zmusza go do zmiany decyzji. Jest już jednak za późno.
Tragiczny finał
Kreon nie jest postacią jednoznacznie złą. Szczerze kocha Hajmona oraz żonę Eurydykę. Jego początkowe intencje są dobre – chce chronić ojczyznę i dbać o praworządność. Przez cały czas wierzy, że postępuje słusznie.
Dobre chęci nie ratują go jednak przed konsekwencjami. Król ponosi najsurowszą karę. Traci wszystko, co kochał. Samobójcza śmierć Hajmona i Eurydyki łamie go ostatecznie. FatumW mitologii greckiej uosobienie nieuchronnego przeznaczenia, przed którym nie ucieknie żaden śmiertelnik. dopełnia się, a Kreon zostaje sam z poczuciem całkowitej klęski.