Tomasz Judym jako postać tragiczna - plan wypracowania
Powieść Stefana Żeromskiego ukazuje losy młodego lekarza, którego idealizm zderza się z brutalną rzeczywistością przełomu wieków. Tomasz Judym musi dokonać dramatycznego wyboru między osobistym szczęściem a poczuciem moralnego obowiązku wobec najuboższych. Konstrukcja tej postaci opiera się na nieustannym konflikcie wewnętrznym, prowadzącym do nieuniknionej katastrofy życiowej.
Autor: Dorota Blednicka
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Wstęp: Buntownik przeciwko światu
Tomasz Judym to klasyczny przykład bohatera skłóconego z rzeczywistością. Młody lekarz nie godzi się na zastane normy społeczne i rażące nierówności. Traktuje swój zawód nie jako źródło dochodu, ale jako misję. Próbuje dochować wierności własnym ideałom, co z góry skazuje go na konflikt z otoczeniem.
Rozwinięcie: Argumenty do wypracowania
1. Bagaż pochodzenia i wyobcowanie
Bohater wywodzi się z warszawskiej biedoty. Dzieciństwo spędzone w suterenie przy ulicy Ciepłej zostawiło w nim trwały ślad. Wykształcenie zdobył wyłącznie dzięki kaprysowi bogatej ciotki. Judym jest wyalienowany podwójnie. Z jednej strony czuje fizyczny wstręt do nędzy, z której uciekł. Z drugiej – zupełnie nie pasuje do zamożnej inteligencji, która traktuje go z góry.
2. Klęska zawodowych ideałów
Lekarz głęboko wierzy w sens pracy u podstawPozytywistyczne hasło wzywające do edukowania i poprawy warunków życia najuboższych warstw społecznych.. Szybko jednak zderza się ze ścianą. Środowisko warszawskich lekarzy wyśmiewa jego referat u doktora Czernisza, odrzucając pomysł darmowego leczenia biedoty. Praca w uzdrowisku w Cisach również kończy się fiaskiem. Judym żąda osuszenia stawów wywołujących malarię u chłopów. Wchodzi w ostry konflikt z dyrektorem Węglichowskim i administratorem Krzywosądem, przez co traci posadę.
Tragizm Judyma różni się od klasycznego tragizmu antycznego. Nie decyduje o nim fatum ani wola bogów, lecz uwarunkowania społeczne i nadwrażliwa psychika bohatera. To tragizm na wskroś nowoczesny, wynikający z niemożności pogodzenia etyki z realiami drapieżnego kapitalizmu.
3. Miłość złożona w ofierze
Uczucie do Joasi Podborskiej daje Judymowi szansę na normalne, szczęśliwe życie. Kobieta odwzajemnia miłość i jest gotowa dzielić z nim trudy. Pobyt w Sosnowcu i obserwacja dramatycznych warunków życia górników zmieniają jednak wszystko. Judym dochodzi do wniosku, że założenie rodziny stępi jego wrażliwość. Boi się, że domowe ciepło zamieni go w dorobkiewicza obojętnego na ludzką krzywdę.
4. Dramatyczny wybór
Finałowa decyzja bohatera to istota jego tragizmu. Judym odrzuca miłość Joasi, skazując na cierpienie zarówno ją, jak i siebie. Wybiera samotną walkę o sprawiedliwość społeczną. Symbolem jego wewnętrznego rozdarcia staje się rozdarta sosnaSłynny motyw z końcowych kart powieści, obrazujący ból, osamotnienie i psychiczne pęknięcie głównego bohatera., którą mija po rozstaniu z ukochaną.
Zakończenie: Brak dobrego wyjścia
Tomasz Judym nie potrafi być szczęśliwy w świecie zbudowanym na wyzysku. Każdy wybór, przed którym staje, przynosi stratę. Rezygnacja z ideałów oznaczałaby dla niego zdradę samego siebie i moralną śmierć. Z kolei wierność zasadom wymaga odrzucenia miłości i skazuje go na całkowite osamotnienie. Właśnie ta sytuacja bez wyjścia czyni z niego jedną z najbardziej tragicznych postaci w polskiej literaturze.