Reduta Ordona - wszystko, co powinieneś wiedzieć o utworze

• Rodzaj literacki: lirykaJeden z trzech rodzajów literackich, obok epiki i dramatu, skupiający się na przeżyciach wewnętrznych i emocjach.
• Gatunek literacki: wiersz, poemat opisowo-refleksyjnyDłuższy utwór wierszowany łączący plastyczne opisy z głębokimi przemyśleniami narratora. (łączy cechy epiki i liryki)
• Epoka: romantyzm
• Czas akcji: 6 września 1831 r.
• Miejsce akcji: Wola, Warszawa
• Narrator: Stefan Garczyński – adiutantOficer przydzielony dowódcy do pomocy w wykonywaniu obowiązków służbowych. generała Jana Umińskiego, dowodzącego obroną Warszawy. Opowiada o wydarzeniach w pierwszej osobie jako bezpośredni świadek.

Geneza utworu

Adam Mickiewicz przybył do Wielkopolski w sierpniu 1831 roku. Po upadku powstania listopadowegoZryw niepodległościowy przeciwko Rosji, trwający od nocy z 29 na 30 listopada 1830 do października 1831 roku. spotkał tam wielu uchodźców politycznych. Wśród nich znajdował się Stefan Garczyński. Opowiedział on poecie o dramatycznym epizodzie z 6 września – obronie reduty nr 54 na Woli. Artylerią dowodził tam kapitan Julian Konstanty Ordon. Gdy Rosjanie wdarli się na szańce, nastąpiła potężna eksplozja amunicji. Wszyscy świadkowie byli przekonani, że Ordon celowo wysadził fort i zginął pod gruzami. W rzeczywistości oficer przeżył wybuch.

Co to jest reduta?

Reduta to zamknięte, polowe umocnienie ziemne otoczone wałem i rowem.

Fortyfikacja nr 54 na warszawskiej Woli miała kształt sześcioboku. Polskie dowództwo spodziewało się głównego uderzenia od strony Mokotowa, dlatego placówka posiadała bardzo słabe zabezpieczenia. Obrońców chroniła jedynie płytka fosa i prowizoryczna palisada. Brakowało osłon dla kanonierów, a uzbrojenie stanowiło zaledwie sześć przestarzałych dział wałowych. Obsługiwała je nieliczna, kilkudziesięcioosobowa załoga.

Kim był Julian Konstanty Ordon?

Julian Konstanty Ordon (urodzony 16 października 1805 we Lwowie, zmarł 15 stycznia 1887) przeszedł do historii jako dowódca baterii artylerii w wysadzonym forcie na Woli. Adam Mickiewicz uśmiercił go w swoim wierszu, tworząc z niego symbol niezłomnego bohatera. Prawdziwe losy oficera potoczyły się jednak inaczej.

Po upadku powstania Ordon wyemigrował. Przebywał w Dreźnie, Szkocji i Londynie, gdzie działał w Polskim Towarzystwie Demokratycznym. W 1848 roku wyjechał do Mediolanu z zamiarem dołączenia do Legionu MickiewiczaPolska formacja wojskowa utworzona przez poetę we Włoszech w 1848 roku do walki o wyzwolenie Italii.. Ostatecznie trafił do Legii Lombardzkiej, a następnie do 1855 roku służył w armii sardyńskiej.

W kolejnych latach osiadł w Paryżu, uczył języków nowożytnych w Kolegium Rządowym w Meaux, a od 1860 roku walczył w oddziałach Giuseppe Garibaldiego i armii włoskiej. Zmagał się z problemami osobistymi. W 1887 roku we Florencji popełnił samobójstwo. Władze Lwowa sprowadziły jego prochy i pochowały z honorami w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Łyczakowskim.

Plan wydarzeń

Poniższa grafika przedstawia chronologiczny układ wydarzeń opisanych w utworze:

Analiza i interpretacja

Utwór ma charakter epicki. Początek wiersza to plastyczny opis dysproporcji sił. Rosjan atakujących redutę jest mnóstwo, przypominają czarną lawinę. Polacy dysponują zaledwie sześcioma działami, ale walczą z ogromną determinacją.

Mickiewicz ostro krytykuje rosyjskiego cara. Władca siedzi bezpiecznie w Petersburgu i wysyła tysiące żołnierzy na pewną śmierć. W jego państwie posłuszeństwo wymusza się terrorem i groźbą zsyłki w kibitkachKryty wóz konny używany w carskiej Rosji do transportu więźniów politycznych na Syberię..

Gdzież jest król, co na rzezie tłumy te wyprawia?
Czy dzieli ich odwagę, czy pierś sam nadstawia?
Nie, on siedzi o pięćset mil na swej stolicy (...)

Na tym tle heroizm Polaków zyskuje potężny wymiar. Warszawa jako jedyna ma odwagę przeciwstawić się tyranowi i zrzucić mu z głowy polską koronę, którą wcześniej ukradł.

Warszawa jedna twojej mocy się urąga,
Podnosi na cię rękę i koronę ściąga,
Koronę Kazimierzów, Chrobrych z twojej głowy,
Boś ją ukradł i skrwawił synu Wasilowy.

Relacja adiutanta staje się coraz bardziej dynamiczna. Dramatyzm budują krótkie, urywane zdania. Obrońcom nagle brakuje amunicji. Dla żołnierza to wyrok i hańba – bez prochu nie może dalej walczyć.

... – i żołnierz pobladnął,
Nie znalazłszy ładunku już bronią nie władną
I uczuł, że go pali strzelba rozogniona;
Upuścił ją i upadł; - nim dobiją skona.

Aby proch nie wpadł w ręce wroga, Ordon decyduje się na desperacki krok. Wysadza redutę w powietrze. Literacka śmierć dowódcy pod gruzami fortu uwzniośla jego czyn. Staje się on wzorem patrioty, który poświęca wszystko dla ojczyzny.

Wiersz kończy się ponurym obrazem pobojowiska usłanego ciałami żołnierzy obu stron. Mickiewicz zamyka jednak utwór optymistyczną, profetyczną wizją. Wierzy, że Bóg ostatecznie zniszczy carski despotyzmForma rządów, w której władca ma absolutną, nieograniczoną władzę i często używa terroru wobec poddanych., tak jak Ordon zniszczył swoją redutę.

Kiedy ziemię despotyzm i duma szalona / Obleją, jak Moskale redutę Ordona; / Karząc plemię zwycięzców zbrodniami zatrute, / Bóg wysadzi tę ziemię, jak on swą redutę.

Kontekst epokowy

„Reduta Ordona” należy do tak zwanej liryki rzymsko-drezdeńskiejZbiór wierszy Mickiewicza z lat 1829–1832, obejmujący utwory patriotyczne i religijne, pisane we Włoszech i w Dreźnie.. Mickiewicz tworzył te wiersze w latach 1829–1832. Znalazły się wśród nich zarówno teksty o głębokich przeżyciach religijnych (np. „Rozmowa wieczorna”), jak i żarliwe utwory patriotyczne.

Obok „Śmierci Pułkownika” i wiersza „Do matki Polki”, „Reduta Ordona” stanowi poetyckie echo klęski powstania listopadowego. Poeta próbował w ten sposób podnieść na duchu pokonany naród i nadać sens poniesionym ofiarom.

Porównanie armii rosyjskiej i polskiej

Mickiewicz buduje w utworze wyraźny kontrast między najeźdźcami a obrońcami. Zestawienie to ma charakter moralny i wizualny, co obrazuje poniższe zestawienie: