Kwiaty zła - opracowanie
Tomik poetycki Charles’a Baudelaire’a zrewolucjonizował europejską literaturę, kładąc fundamenty pod estetykę dekadentyzmu i symbolizmu. Zbiór opiera się na dramatycznym konflikcie między brutalną rzeczywistością a nieosiągalnym ideałem. Dzieło wprowadziło do poezji motywy brzydoty, rozkładu i wielkomiejskiej alienacji, na zawsze zmieniając postrzeganie piękna.
Spis treści
Skandal obyczajowy i historia wydań
Zbiór Kwiaty zła (Les Fleurs du mal), znany w Polsce również pod tytułem Kwiaty grzechu, wywołał natychmiastowe oburzenie po swojej premierze. Trzynaście ze stu wierszy uznano za brutalny atak na moralność publiczną. Baudelaire przegrał proces sądowy. Wymiar sprawiedliwości nałożył na niego wysoką grzywnę i nakazał bezwzględne usunięcie z tomiku sześciu najbardziej kontrowersyjnych utworów.
-
1857Pierwsze wydanie
Premiera kończy się skandalem, procesem i cenzurą sześciu wierszy.
-
1861Drugie wydanie
Wersja uboższa o zakazane teksty, ale wzbogacona o 32 nowe utwory z cyklu „Obrazy paryskie”.
-
1868Trzecie wydanie
Edycja pośmiertna, zawierająca ocenzurowane wcześniej wiersze oraz 25 zupełnie nowych.
Spleen, ideał i estetyka brzydoty
Baudelaire odrzucił tradycyjne przekonanie, że poezja musi opisywać wyłącznie harmonijną naturę. Udowodnił, że piękno potrafi rozkwitnąć samo z siebie, często w otoczeniu grzechu i zepsucia. Oś konstrukcyjną całego zbioru tworzą dwa zderzające się ze sobą światy.
Uosobienie zła, rozpaczy, samotności i chorób. To brutalna rzeczywistość, w której człowiek jest nękany strachem przed śmiercią i upływającym czasem.
Stan ekstazy i szczęśliwości pozbawiony czasu i śmierci. Można go osiągnąć poprzez miłość, sztukę lub ucieczkę w używki (wino, opium).
W wierszach Baudelaire'a spleen zawsze ostatecznie triumfuje nad ideałem. Podmiot liryczny ponosi porażkę w starciu z upływającym czasem. Poszukiwanie piękna w mroku doprowadziło poetę do stworzenia poetyckiego turpizmuZabieg estetyczny polegający na celowym wprowadzaniu do dzieła sztuki motywów brzydoty, kalectwa, choroby lub rozkładu.. W słynnym wierszu Padlina rozkładające się w słońcu zwierzęce truchło staje się inspiracją do filozoficznych rozważań. Ciało zjadane przez robaki posiada dla poety ukryte walory artystyczne i przypomina o nieuchronności śmierci.
Słowo „spleen” pochodzi z języka angielskiego, a pierwotnie z greckiego splēn, oznaczającego śledzionę. W starożytnej medycynie wierzono, że ten narząd produkuje „czarną żółć” – płyn ustrojowy odpowiedzialny za wywoływanie melancholii, depresji i mrocznego nastroju.
Kobieta, miasto i makabra
Kobiety w Kwiatach zła pełnią rolę pomostu między skrajnościami. Są jednocześnie muzą i przekleństwem. W jednej chwili podmiot liryczny gładzi włosy kochanki, by zbliżyć się do ideału, a chwilę później brutalnie przypomina jej, że wkrótce sama stanie się pożywką dla robaków. Kobieta uosabia wznoszenie się ku Bogu i jednoczesny upadek w stronę Szatana.
Poezja Baudelaire’a jest przesiąknięta obsesją przemijania. Tłem dla tych lęków staje się nowoczesna metropolia. Upływający czas jest szczególnie odczuwalny w przebudowywanym przez barona HaussmannaFrancuski urbanista, który w połowie XIX wieku gruntownie przebudował Paryż, tworząc szerokie bulwary kosztem wyburzenia średniowiecznej zabudowy. Paryżu. Zgiełk wielkiego miasta potęguje alienacjęPoczucie wyobcowania, izolacji i braku więzi ze społeczeństwem, charakterystyczne dla bohatera literatury modernistycznej. jednostki. W wierszu Do przechodzącej uosobieniem ulotnego piękna i utraconej szansy na miłość staje się nieznajoma kobieta w żałobie, znikająca bezpowrotnie w miejskim tłumie.
Poczucie osaczenia potęgują elementy fantastyczne i makabryczne. Wampiry, duchy, czarne koty i nietoperze reprezentują niszczycielską moc spleenu, która pożera ludzki rozum. Baudelaire czerpał tu inspirację z mrocznej prozy Edgara Allana PoeAmerykański pisarz i poeta, mistrz noweli grozy i fantastyki, którego twórczość Baudelaire fascynowała i namiętnie tłumaczył na język francuski., traktując fantastykę jako narzędzie do obrazowania najgłębszych ludzkich lęków.
Oskarżenie czytelnika
Baudelaire nie oszczędza swoich odbiorców. W otwierającym zbiór wierszu Do Czytelnika zrównuje się z publicznością. Oskarża czytelników o hipokryzję, tchórzostwo i ukryte pragnienie zła. Udowadnia, że grzech i zakłamanie to uniwersalne doświadczenia każdego człowieka:
Jeśli gwałt i trucizna, ognie i sztylety
Dotąd swym żartobliwym haftem nie wyszyły
Kanwy naszych przeznaczeń banalnej niestety!.
Kwiaty zła były szumnie zapowiadane przez Baudelaire’a. początkowo zbiór miał nosić tytuł Lesbijki, następnie autor zmienił go na Otchłań, lecz ostatecznie zdecydował się na ten znany nam dziś. Poeta zadedykował Kwiaty zła Théophile'owi Gautier, innemu francuskiemu poecie. Zbiór wierszy dzieli się na sześć mniej więcej równych części tematycznych:
- Spleen i ideał
- Obrazy paryskie
- Wino
- Kwiaty zła
- Bunt
- Śmierć