Egzystencjalizm – styl francuskiej kultury
Wydany w 1942 roku „Obcy” Alberta Camusa szybko zyskał miano literackiego manifestu egzystencjalizmu i klasyki absurdu. Powojenna Francja uczyniła z tego nurtu filozoficznego dominujący styl życia, przenikający literaturę, poezję i muzykę. Drogi czołowych myślicieli epoki, w tym Camusa i Sartre'a, ostatecznie rozeszły się jednak na tle sporów politycznych i ideologicznych.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Publikacja i pierwsze oceny
Powieść ukazała się w 1942 roku nakładem prestiżowego wydawnictwa Gallimard. Publikacja doszła do skutku dzięki wsparciu André Malraux. Krytycy od razu uznali dzieło za literacki wykład filozofii egzystencjalnejNurt filozoficzny zakładający, że człowiek jest całkowicie wolny, sam nadaje sens swojemu życiu i ponosi pełną odpowiedzialność za swoje wybory. oraz klasykę absurdu. Sam Camus stanowczo odcinał się od etykiety egzystencjalisty. Wolał nazywać siebie myślicielem absurdu.
Egzystencjalizm jako styl francuskiej kultury
Po II wojnie światowej egzystencjalizm przestał być wyłącznie teorią akademicką. Stał się dominującym stylem francuskiej kultury, zwłaszcza w paryskiej dzielnicy Saint-Germain-des-Prés. Nurt ten ukształtował całe pokolenie artystów. Wśród nich znaleźli się wybitni piosenkarze: Juliette Gréco, Georges Brassens, Léo Ferré i Jacques Brel. Nowe idee przenikały twórczość poetów, takich jak Jacques Prévert i Boris Vian. Z egzystencjalizmem kojarzono też czołowych pisarzy i dramaturgów epoki: Antoine'a de Saint-Exupéry'ego, Samuela Becketta, Jean-Paula Sartre'a i Alberta Camusa.
Powojenny egzystencjalizm we Francji miał swój unikalny klimat. Artyści i studenci przesiadywali w kawiarniach (jak słynna Café de Flore), dyskutując o wolności, absurdzie i polityce przy dźwiękach jazzu. Czarny ubiór, papierosy i nieustanne debaty stały się symbolem buntu przeciwko mieszczańskim konwencjom.
Wspólna walka i ostateczny rozłam
Główną kuźnią powojennej myśli egzystencjalnej był miesięcznik „Les Temps Modernes”. Jean-Paul Sartre pełnił w nim funkcję redaktora naczelnego. Camus publikował tam swoje teksty, choć jego główną trybuną pozostawał dziennik „Combat”. Obu pisarzy połączyło doświadczenie wojny. Działali w Ruchu OporuFrancuski ruch podziemny walczący z niemieckim okupantem i kolaboracyjnym rządem Vichy podczas II wojny światowej., wspierali generała de Gaulle'a i budowali antymieszczańską solidarność przeciwko kolaboracyjnemu rządowi VichyMarionetkowy rząd francuski współpracujący z hitlerowskimi Niemcami w latach 1940–1944.. Artykuły drukowane w podziemiu miały radykalny, rewolucyjny charakter.
Po wyzwoleniu Francji drogi intelektualistów zaczęły się rozchodzić. Koniec wojny oznaczał dla Camusa wycofanie się z bieżącej polityki partyjnej. Sartre obrał odwrotny kierunek, coraz silniej sympatyzując z komunizmem. Definitywny koniec ich przyjaźni nastąpił w 1951 roku. Powodem konfliktu stała się publikacja eseju Camusa „Człowiek zbuntowany”. Sartre i jego środowisko ostro skrytykowali to dzieło za odrzucenie rewolucji i potępienie totalitaryzmu radzieckiego.