Biografia Alberta Camusa

Wczesne życie i edukacja

Albert Camus urodził się 7 listopada 1913 roku w Mondovi (dziś Dréan) w Algierii, będącej wówczas francuską kolonią. Jego ojciec, Lucien Camus, zginął rok później w bitwie nad MarnąJedno z największych starć I wojny światowej w 1914 roku, w którym wojska francusko-brytyjskie powstrzymały ofensywę niemiecką.. Matka, Catherine Sintès, głuchoniema i niepiśmienna, przeniosła się z dwójką dzieci do robotniczej dzielnicy Algieru. Utrzymywała rodzinę z pracy jako sprzątaczka.

Bieda była namacalna. Camus chodził do szkoły boso i mieszkał w ciasnym mieszkaniu bez toalety. Nauczyciel Louis Germain dostrzegł jednak w chłopcu talent i załatwił mu stypendium. Pisarz nigdy o tym nie zapomniał. Odbierając Nagrodę Nobla, skierował do dawnego pedagoga osobisty list z podziękowaniami.

Na Uniwersytecie Algierskim studiował filozofię. Zaczytywał się w tekstach Nietzschego, Kierkegaarda i w tragedii antycznejGatunek dramatu starożytnej Grecji, opierający się na nierozwiązywalnym konflikcie moralnym prowadzącym do klęski bohatera.. Plany naukowe pokrzyżowała mu gruźlica, która uniemożliwiła zrobienie habilitacji. W 1934 roku wstąpił do Komunistycznej Partii Algierii. Odszedł z niej po niespełna roku, rozczarowany instrumentalnym traktowaniem rdzennych mieszkańców.

Debiut i pierwsze dzieła

Pierwsze próby literackie Camusa to zbiór esejów „Oblicza” (1937). Szkice o algierskiej biedzie, starości i milczeniu matki wydał własnym sumptem w nakładzie kilkuset egzemplarzy. Dwa lata później ukazały się „Gody”. Te liryczne teksty o morzu i słońcu emanowały zmysłową radością bytu, równoważącą ciemniejszą stronę jego filozofii.

W tym czasie pracował jako dziennikarz, pisząc reportaże o nędzy KabylówRdzenny lud berberyjski zamieszkujący górzyste tereny północnej Algierii.. Założył też amatorski teatr, gdzie pisał sztuki i reżyserował. Scena stanowiła dla niego przestrzeń myślenia. Algierskie środowisko intelektualne było jednak prowincjonalne, dlatego pisarz spoglądał w stronę Paryża.

Do Francji przeniósł się w 1940 roku, tuż przed niemiecką inwazją. Zabrał ze sobą rękopisy powieści „Obcy” i eseju „Mit Syzyfa”. Oba teksty ukazały się w 1942 roku i natychmiast zmieniły krajobraz francuskiej literatury. Historia Meursaulta, który zabija Araba na plaży i umiera za brak łez na pogrzebie matki, idealnie trafiła w atmosferę wojennej absurdalności.

Dojrzałość twórcza

Lata czterdzieste i pięćdziesiąte to okres, w którym Camus wydał swoje najważniejsze teksty. Zbudowały one jego literacką nieśmiertelność.

• „Obcy” (1942) – powieść o wyobcowaniu; Meursault to człowiek odcięty od konwencji i emocji społecznych.
• „Mit Syzyfa” (1942) – esej stawiający pytanie o sens życia w obliczu absurduStanowiący oś filozofii Camusa konflikt między ludzką potrzebą sensu a milczącym, obojętnym wszechświatem.. Odpowiedzią jest bunt.
• „Kaligula” (1944) – dramat o cesarzu wyciągającym z absurdu zbrodnicze konsekwencje.
• „Dżuma” (1947) – powieść-parabolaUtwór, w którym przedstawione postacie i zdarzenia nie są ważne same w sobie, lecz służą przekazaniu głębszych, uniwersalnych prawd moralnych. o epidemii w Oranie, czytana jako alegoria totalitaryzmu.
• „Człowiek zbuntowany” (1951) – esej polemizujący z rewolucyjnym terrorem.
• „Upadek” (1956) – ironiczna powieść w formie monologu amsterdamskiego adwokata.

W 1957 roku Szwedzka Akademia przyznała Camusowi Nagrodę Nobla za twórczość oświetlającą ludzkie sumienie. Miał zaledwie czterdzieści cztery lata, co czyniło go jednym z najmłodszych laureatów w historii. Przyjął wyróżnienie z powagą, wygłaszając mowę o roli pisarza. Jean-Paul Sartre odrzucił tę samą nagrodę w 1964 roku.

Kontekst historyczny

Camus dorastał w Algierii, gdy kolonializm stanowił nienaruszalną oczywistość. Jego wrażliwość na niesprawiedliwość ukształtowała się na ulicach, wśród bezrobotnych Arabów i zubożałych pieds-noirsPotoczne określenie Francuzów i innych Europejczyków urodzonych w Afryce Północnej w epoce kolonialnej.. Podwójna tożsamość męczyła go do końca życia, zwłaszcza po wybuchu krwawej wojny o niepodległość Algierii w 1954 roku.

Podczas II wojny światowej działał w podziemnym ruchu oporu. Redagował tajną gazetę „Combat” i pisał artykuły nawołujące do walki z nazistami. Doświadczenie konspiracji utwierdziło go w przekonaniu, że moralność wymaga codziennych, praktycznych wyborów. Właśnie o tym opowiada „Dżuma” – doktor Rieux po prostu wykonuje swoją pracę bez wzniosłych gestów.

Publikacja „Człowieka zbuntowanego” doprowadziła w 1952 roku do głośnego sporu z Sartre’em. Obnażył on polityczne podziały epoki. Sartre bronił rewolucji radzieckiej, traktując ją jako historyczną konieczność. Camus odpowiadał, że żaden cel nie usprawiedliwia mordowania niewinnych. Odrzucił marksizmSystem filozoficzno-ekonomiczny zakładający walkę klas i dążenie do bezklasowego społeczeństwa komunistycznego drogą rewolucji., ale krytykował też kapitalizm. Szukał trzeciej drogi, co w realiach zimnej wojny skazało go na intelektualną samotność.

Spuścizna i znaczenie

Albert Camus zginął 4 stycznia 1960 roku w wypadku samochodowym pod Sens w Burgundii. Miał czterdzieści sześć lat. W jego teczce znaleziono fragment niedokończonej powieści autobiograficznej „Pierwszy człowiek”. Tekst wydano pośmiertnie w 1994 roku.

W Polsce „Obcy” ukazał się po raz pierwszy w 1958 roku w przekładzie Joanny Guze. Błyskawicznie stał się lekturą pokoleniową. Młodzi czytelnicy w realiach PRL-uOficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989, charakteryzującego się ustrojem socjalistycznym i zależnością od ZSRR. odnajdywali w Meursaulcie własne doświadczenia. Rozumieli jego milczenie wobec systemu i poczucie narzuconych z zewnątrz zasad. Francuski pisarz analizował absurd filozoficzny, a Polacy czytali go przez pryzmat absurdu politycznego.

Dziś po Camusa sięga się z potrzeby, nie z obowiązku. Pytania o życie ze świadomością śmierci, bunt bez nienawiści i zachowanie człowieczeństwa w opresyjnych strukturach wciąż rezonują. Meursault nadal siedzi na ławie oskarżonych. Syzyf wciąż toczy swój głaz. I wciąż trzeba wyobrażać go sobie szczęśliwym.