Ojciec Goriot - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Akcja toczy się w Paryżu w 1819 roku, a jej centrum stanowi obskurny pensjonatDom oferujący wynajem pokoi wraz z całodziennym wyżywieniem. prowadzony przez panią Vauquer. Mieszka tam Eugeniusz de Rastignac, ubogi student prawa z prowincji, który marzy o wejściu na paryskie salony. Jego sąsiadem jest ojciec Goriot, zrujnowany fabrykant, który oddał cały majątek dwóm córkom: Anastazji i Delfinie. Kobiety wstydzą się ojca, ale bez skrupułów wyciągają od niego kolejne sumy na spłatę długów i luksusowe stroje. Rastignac, wprowadzany w świat arystokracji przez kuzynkę, poznaje brutalne prawa rządzące stolicą.

Równocześnie inny mieszkaniec pensjonatu, cyniczny kryminalista Vautrin, kusi studenta zbrodniczym planem szybkiego zdobycia fortuny. Eugeniusz odrzuca tę drogę, wybierając romans z Delfiną de Nucingen. Wkrótce Vautrin zostaje zdemaskowany przez policję i aresztowany. Tymczasem ojciec Goriot, zaszczuty żądaniami finansowymi córek, dostaje udaru. Umiera w nędzy, opuszczony przez dzieci, a w ostatnich chwilach towarzyszy mu jedynie Rastignac i student medycyny Bianchon. Nawet na skromny pogrzeb starca córki przysyłają jedynie puste powozy. Stojąc nad grobem, Rastignac rzuca Paryżowi słynne wyzwanie i idzie na obiad do Delfiny, ostatecznie wkraczając na drogę bezwzględnego karierowicza.

Streszczenie szczegółowe

Mieszkańcy pensjonatu pani Vauquer

Akcja utworu rozpoczyna się w 1819 roku. Narrator szczegółowo opisuje dom pani Vauquer oraz jego lokatorów. Trzypiętrowy, pomalowany na żółto budynek znajduje się w biednej i zaniedbanej dzielnicy Paryża. Na parterze mieści się salon, jadalnia, sień oraz kuchnia, gdzie krzątają się służący: kucharka Sylwia i posługacz Krzysztof. Pierwsze piętro zajmuje właścicielka oraz pani Couture, wdowa po komisarzu wojennym, mieszkająca z młodą podopieczną, Wiktoryną Taillefer. Piętro wyżej rezyduje starszy urzędnik Poiret i tajemniczy eks-kupiec Vautrin.

Najtańsze, trzecie piętro składa się z czterech pokoi. Zajmują je: stara panna Michonneau, ojciec Goriot – były fabrykant makaronu, oraz Eugeniusz de Rastignac, ubogi student prawa pochodzący z południa Francji.

Pierwsze kroki w wielkim świecie

Pod koniec listopada Rastignac wraca z wakacji. Pragnie zrobić karierę i wejść do paryskiej elity. Przepustką ma być list polecający od ciotki do dalekiej krewnej, wicehrabinyTytuł arystokratyczny, niższy od hrabiego, a wyższy od barona. de Beauseant. Dzięki niej student trafia na bal, gdzie poznaje piękną hrabinęŻona hrabiego; wysoki tytuł szlachecki. Anastazję de Restaud. Kobieta wyraźnie odwzajemnia jego zainteresowanie.

Tej samej nocy Eugeniusz nie może zasnąć. Słyszy dziwne dźwięki dobiegające z pokoju ojca Goriot. Przez dziurkę od klucza widzi, jak stary sąsiad z nadludzką siłą zgniata srebrną zastawę. Student podejrzewa go o paserstwoNabywanie, ukrywanie lub zbywanie rzeczy pochodzących z przestępstwa.. Chwilę później na korytarzu dostrzega Vautrina w towarzystwie nieznajomego mężczyzny. Zaintrygowany tymi wydarzeniami wraca do łóżka.

Rano służba plotkuje o hojnym Vautrinie i dziwnym zachowaniu Goriota. Nikt w pensjonacie nie wierzy, że piękne, bogate kobiety odwiedzające starca to jego córki. Sytuację zaognia posłaniec, który przynosi wykupiony wekselPapier wartościowy zawierający zobowiązanie do zapłaty określonej sumy w wyznaczonym terminie. od Goriota dla hrabiny de Restaud. Przy śniadaniu Rastignac wspomina, że widział Anastazję w biednej dzielnicy. Vautrin cynicznie wyjaśnia, że arystokratka najpewniej odwiedzała lichwiarzaOsoba udzielająca pożyczek na bardzo wysoki, często rujnujący procent.. Na dźwięk nazwiska hrabiny Goriot wyraźnie się ożywia.

Bolesne zderzenie z rzeczywistością

Następnego dnia Rastignac udaje się z wizytą do pani de Restaud. Boleśnie odczuwa swój brak pieniędzy – idzie pieszo, przez co służba traktuje go z pogardą. W salonie zastaje ojca Goriot, który pospiesznie wychodzi, oraz kochanka hrabiny, Maksyma de Trailles. Student, nieświadomy relacji łączących starca z arystokratką, głośno wspomina o swoim sąsiedzie z pensjonatu. To fatalny błąd. Państwo de Restaud dają mu do zrozumienia, że nie jest już mile widzianym gościem.

Zdezorientowany Eugeniusz jedzie do pani de Beauseant. Kuzynka uświadamia mu, jak funkcjonuje paryskie towarzystwo. Wyjawia prawdę o ojcu Goriot: starzec oddał cały majątek dwóm córkom, Anastazji i Delfinie, by mogły wyjść za mąż za arystokratę i bankiera. Teraz obie się go wstydzą. Wicehrabina udziela studentowi brutalnej lekcji:

Świat jest bezecny i zły. (...) Uderzaj bez litości, a będą cię bali. Bierz mężczyzn i kobiety jedynie za konie pocztowe, które zostawisz, by padły na stacji.

Kuszenie Vautrina i nowa miłość

Rastignac postanawia walczyć o pozycję. Pisze do matki i sióstr, błagając o przysłanie oszczędności. Za zdobyte pieniądze kupuje elegancką garderobę. Jego przemianę obserwuje Vautrin. Starszy mężczyzna obnaża przed studentem mechanizmy rządzące Paryżem i składa mu szokującą propozycję. Eugeniusz ma rozkochać w sobie Wiktorynę Taillefer. Vautrin zorganizuje zabójstwo jej brata, dzięki czemu dziewczyna odziedziczy miliony. W zamian oczekuje procentu od posagu. Oburzony Rastignac stanowczo odrzuca ten zbrodniczy plan.

Z pomocą wicehrabiny student poznaje drugą córkę Goriota – Delfinę de Nucingen. Kobieta jest zachwycona młodzieńcem. Eugeniusz szybko orientuje się, że Delfina pragnie wejść na arystokratyczne salony, do których drzwi zamyka jej pochodzenie męża-bankiera. Wkrótce baronowa prosi Rastignaca o przysługę. Wręcza mu sto frankówDawna jednostka monetarna we Francji. i każe zagrać w ruletkęPopularna gra hazardowa w kasynach.. Student wygrywa potrzebne jej sześć tysięcy. Delfina wyznaje, że mąż całkowicie odciął ją od pieniędzy.

Zbrodnia i zdemaskowanie

Eugeniusz prowadzi podwójne życie. Bywa na salonach, ale wciąż mieszka w obskurnym pensjonacie. Zaczyna brakować mu pieniędzy. Pokusa skorzystania z planu Vautrina rośnie, zwłaszcza że Wiktoryna darzy go coraz głębszym uczuciem. Vautrin, widząc wahanie chłopaka, pożycza mu gotówkę na weksel.

Tymczasem w parku panna Michonneau i Poiret spotykają się z tajnym policjantemFunkcjonariusz działający w ukryciu, często werbujący informatorów w środowisku przestępczym.. Funkcjonariusz zdradza, że Vautrin to w rzeczywistości zbiegły zbrodniarz, znany w półświatku jako Ołży-Śmierć (Jakub Collin). Pełni on funkcję bankiera galernikówSkazaniec odbywający karę ciężkich robót, pierwotnie przy wiosłach na galerach.. Policja oferuje trzy tysiące franków za pomoc w jego ujęciu. Michonneau ma dolać mu do kawy środek usypiający i sprawdzić, czy na jego ramieniu widnieją wypalone litery T.F. (Travaux Forcés – ciężkie roboty).

Vautrin przystępuje do realizacji swojego planu. Informuje Rastignaca, że brat Wiktoryny został sprowokowany do pojedynkuZbrojne starcie dwóch osób w celu obrony honoru, w XIX wieku często kończące się śmiercią.. Przerażony student chce ostrzec ofiarę, ale Vautrin dosypuje jemu i ojcu Goriot narkotyku do wina. Obaj zasypiają kamiennym snem.

Następnego dnia do pensjonatu dociera wieść o śmierci młodego Taillefera. Wiktoryna staje się dziedziczką fortuny i opuszcza dom pani Vauquer. W tym samym czasie panna Michonneau podaje Vautrinowi zatrutą kawę. Gdy mężczyzna mdleje, uderza go w ramię, ujawniając piętno zbrodniarza. Chwilę później do jadalni wkraczają karabinierzyFormacja policyjno-wojskowa we Francji.. Vautrin zrzuca maskę, przyznaje się do swojej tożsamości i pozwala się aresztować, rzucając obelgi w stronę zdrajczyni. Zdegustowani lokatorzy zmuszają pannę Michonneau do natychmiastowej wyprowadzki.

Dramat ojca i upadek córek

Ojciec Goriot przygotowuje niespodziankę. Za resztki oszczędności wynajmuje i urządza luksusowe mieszkanie dla Eugeniusza i Delfiny, samemu zajmując skromny pokoik na poddaszu, by być blisko córki. Radość starca nie trwa jednak długo.

W nowym mieszkaniu zjawia się Delfina. Wyznaje, że mąż zażądał roku na rozliczenie się z jej posaguMajątek wnoszony przez żonę mężowi przy zawieraniu małżeństwa.. Jeśli odmówi, baron ogłosi bankructwoNiewypłacalność, całkowita utrata majątku i niemożność spłaty długów.. Chwilę później wpada zapłakana Anastazja. Aby spłacić długi swojego kochanka, sprzedała rodowe diamenty męża. Hrabia de Restaud dowiedział się o wszystkim i przejął całkowitą kontrolę nad jej finansami. Co gorsza, Anastazja wciąż potrzebuje dwunastu tysięcy franków, by uchronić kochanka przed więzieniem. Obie siostry zaczynają się kłócić, obrzucając się wyzwiskami. Goriot, widząc łzy córek i własną bezsilność, wpada w rozpacz. Zgadza się zastawić resztę swoich dochodów. Silne emocje doprowadzają go do załamania zdrowotnego.

Agonia i samotność

Stan Goriota gwałtownie się pogarsza. Student medycyny Bianchon diagnozuje atak apopleksjiPrzestarzałe określenie udaru mózgu, często prowadzącego do paraliżu lub śmierci.. Mimo to, starzec resztką sił wychodzi na miasto, by zdobyć pieniądze na suknię ze złotej lamyBardzo droga tkanina przetykana metalowymi, złotymi nićmi. dla Anastazji. To ostatecznie niszczy jego organizm.

Tymczasem Delfina ignoruje chorobę ojca. Skupiona jest wyłącznie na wielkim balu u pani de Beauseant. Eugeniusz towarzyszy jej w wydarzeniu. Bal okazuje się pożegnaniem wicehrabiny z Paryżem – zdradzona przez kochanka, postanawia na zawsze opuścić stolicę i zaszyć się w klasztorze.

Po powrocie z balu Rastignac zastaje Goriota w agonii. Starzec majaczy, na przemian przeklinając córki za brak serca i błagając, by do niego przyszły. W przypływie jasności umysłu uświadamia sobie prawdę:

Pieniądz daje wszystko, nawet córki. (...) Kiedy byłem bogaty, miałem córki.

Eugeniusz i Bianchon za własne, ostatnie pieniądze kupują leki. Rastignac biega od domu do domu, błagając Anastazję i Delfinę o przybycie. Mężowie obu kobiet odmawiają. Delfina tłumaczy się przeziębieniem. Anastazja pojawia się w pensjonacie dopiero w momencie, gdy ojciec wydaje ostatnie tchnienie. Zrozpaczona pada na kolana, uświadamiając sobie, że straciła jedynego człowieka, który kochał ją bezwarunkowo.

Wyzwanie rzucone Paryżowi

Studenci sami organizują i opłacają pogrzeb. Zięciowie zmarłego nie przekazują ani franka. W skromnej ceremonii uczestniczy tylko Rastignac i posługacz Krzysztof. Gdy trumna rusza na cmentarz Père-LachaiseNajwiększy i najsłynniejszy cmentarz w Paryżu, miejsce spoczynku wielu wybitnych postaci., dołączają do niej dwie karety z herbami rodów de Restaud i de Nucingen. Są jednak puste – córki przysłały jedynie swoje powozy.

Po opuszczeniu trumny do grobu, Rastignac zostaje sam na wzgórzu cmentarnym. Patrzy z góry na rozświetlony Paryż, skupiając wzrok na dzielnicach arystokracji. Pozbawiony złudzeń co do natury ludzkiej, wypowiada słynne słowa: „Teraz się spróbujemy!”. Po rzuceniu miastu tego wyzwania, idzie na obiad do pani de Nucingen, ostatecznie akceptując bezwzględne reguły paryskiej gry.