Ojciec Goriot - geneza
Powieść „Ojciec Goriot” stanowi integralną część monumentalnego cyklu Honoriusza Balzaka zatytułowanego „Komedia ludzka”. Utwór powstał w latach 1834–1835 i został przypisany do sekcji obrazującej relacje rodzinne i osobiste dramaty. Pisarz zastosował tu nowatorską technikę powracających bohaterów, która spajała dziesiątki jego dzieł w jeden spójny obraz francuskiego społeczeństwa.
Autor: Anna Błaszczyńska
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Miejsce powieści w „Komedii ludzkiej”
Ojciec Goriot to jeden z najważniejszych elementów literackiego uniwersum Balzaka. Pisarz zaplanował gigantyczny cykl powieściowy, który miał stanowić kompletną panoramę francuskiego społeczeństwa XIX wieku. Podzielił swoje dzieła na tematyczne grupy, takie jak Sceny z życia prowincji czy Sceny z życia paryskiego. Sama powieść o starym handlarzu makaronu trafiła do sekcji Sceny z życia prywatnegoKategoria w cyklu Balzaka skupiająca się na relacjach wewnątrzrodzinnych, małżeńskich oraz ukrytych dramatach rozgrywających się za zamkniętymi drzwiami domostw..
Tytuł całego zbioru – Komedia ludzka – pojawił się dopiero w 1841 roku. Pisarz już siedem lat wcześniej precyzyjnie określił swój cel twórczy, co zanotował w 1834 roku:
Dzieło moje musi mieścić w sobie wszystkie typy i stany, malować wszystkie zjawiska społeczne tak, aby nie pominąć ani jednej sytuacji, ani jednej fizjonomii, ani też najmniejszego rysu dzieciństwa, starości, wieku dojrzałego, polityki, sądownictwa, wojny.
Skala projektu i czas powstania
Ambicje autora były ogromne. Cały cykl miał docelowo obejmować 137 pozycji. Balzak zdołał ukończyć 97 z nich. Po jego śmierci zachowały się liczne szkice i notatki do kolejnych, niezrealizowanych tomów. Sam Ojciec Goriot powstawał na przełomie lat 1834 i 1835.
Balzak pracował nad swoim cyklem z morderczą intensywnością, często pisząc po kilkanaście godzin na dobę. Wypijał przy tym ogromne ilości czarnej kawy, co ostatecznie zrujnowało jego zdrowie i przyczyniło się do przedwczesnej śmierci pisarza w wieku zaledwie 51 lat.
Innowacyjna konstrukcja świata przedstawionego
Aby połączyć dziesiątki tomów w jedną całość, pisarz zastosował technikę powracających bohaterówZabieg literacki polegający na wprowadzaniu tych samych postaci do różnych, niezależnych od siebie utworów, co tworzy iluzję spójnego, realistycznego świata.. W kolejnych powieściach pojawiają się te same postacie, ale w zupełnie innych rolach.
Bohaterowie epizodyczni w jednej książce stają się głównymi postaciami w innej. Poznajemy ich młodość, rozwój kariery lub upadek na różnych etapach życia. W Ojcu Goriot taką postacią jest na przykład Eugeniusz de Rastignac, którego dalsze losy można śledzić w innych częściach cyklu. Każda część Komedii ludzkiej stanowi jednak zamkniętą całość. Znajomość wszystkich tomów nie jest potrzebna, aby zrozumieć fabułę pojedynczej powieści.