Historyja o chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim - streszczenie

Streszczenie w pigułce

Akcja misteriumŚredniowieczny gatunek dramatyczny oparty na wątkach biblijnych, wystawiany na placach lub w kościołach. rozpoczyna się tuż po ukrzyżowaniu Jezusa. Żydowscy kapłani, obawiając się oszustwa, proszą Piłata o wystawienie zbrojnej straży przy grobie. W tym samym czasie trzy Maryje kupują u aptekarza Rubena drogie maści, by namaścić ciało Zbawiciela. Nocą dochodzi do cudu - Chrystus zmartwychwstaje. Przerażeni strażnicy uciekają, by donieść o tym kapłanom, którzy natychmiast przekupują ich za milczenie. Zwycięski Jezus zstępuje do piekieł. Po ostrej kłótni z Lucyferem wyłamuje bramy i uwalnia dusze patriarchów oraz proroków. Następnie posyła archanioła Michała, by zaniósł radosną nowinę jego Matce. O poranku kobiety odkrywają pusty grób i spotykają aniołów. Maria Magdalena, szukając ciała, bierze zmartwychwstałego za ogrodnika. Zbawiciel ukazuje się też skruszonemu Piotrowi. W drodze do EmausWieś w pobliżu Jerozolimy, do której zmierzali dwaj uczniowie po zmartwychwstaniu. nierozpoznany Jezus dołącza do dwóch uczniów i objawia się im dopiero podczas łamania chleba. Wieczorem staje pośród apostołów, przekazując im Ducha Świętego. Opowieść kończy się spotkaniem z niedowierzającym Tomaszem, który po dotknięciu ran Chrystusa ostatecznie uznaje cud.

Streszczenie szczegółowe

DO TEGO, KTÓRY BY SPRAWOWAŁ TĘ HISTORYJĄ

Autor zaznacza, że historię można wystawiać między świętami Wielkanocy a Wniebowstąpienia, w kościele lub na przykościelnym cmentarzu. Reżyser nie musi martwić się dużą liczbą postaci - jeden aktor może odgrywać kilka ról. Jeśli komuś brakuje środków na pełną inscenizację, może po prostu czytać odpowiednie fragmenty EwangeliiDobra nowina; każda z czterech pierwszych ksiąg Nowego Testamentu opisujących życie Jezusa.. Aby uspokoić zgromadzony tłum, zalecono jednokrotne odśpiewanie pieśni Przez Twe Święte Zmartwychwstanie.

PROLOGUS

Prolog ogłasza światu radość z powodu Zmartwychwstania Pańskiego. Cieszą się wszyscy: aniołowie, niewiasty przybyłe do grobu, żywi i umarli. Zmartwychwstanie niesie pocieszenie całemu stworzeniu. Nawet natura odczuwa wielkość tego wydarzenia:

Stworzenia zaś nierozumne,
Wciórnastkie te rzeczy ziemne,
Też po sobie pokazują,
Iż się stąd nieco radują:
Drzewa swoimi pączkami,
Listkami i też kwiatkami,
Które wypuszczają z siebie
Na kożdy rok o tej dobie.
Znać to na łąkach, na polach,
Na górach, w ogrodziech, na rolach.
Wszytek się świat zazieleniał,
Tak, by też więc przemowie chciał.
I słońce teraz inaksze

Twórcy zapowiadają przedstawienie prawdziwej historii w sześciu częściach. Obejmą one prośbę biskupów o straż, zakupy trzech Maryj, pilnowanie grobu przez żołnierzy oraz zstąpienie Jezusa do piekieł. Nie wszystkie sceny pochodzą z Biblii - część zaczerpnięto z pism starych ojców, czyli apokryfówTekst nawiązujący do Biblii, ale nieuznany przez Kościół za natchniony i niewłączony do kanonu.. Prolog kończy się prośbą o ciszę i uwagę.

CZĘŚĆ PIERWSZA

W misterium, oprócz kwestii aktorów, pojawiają się fragmenty Ewangelii oraz liczne didaskaliaTekst poboczny dramatu, wskazówki autora dla reżysera i aktorów.. Annasz, Kajfasz i FaryzeuszCzłonek starożytnego stronnictwa żydowskiego, rygorystycznie przestrzegający prawa religijnego. przychodzą do Piłata. Żądają postawienia straży przy grobie Jezusa. Boją się, że uczniowie wykradną ciało Nauczyciela i upozorują zapowiedziane zmartwychwstanie. Piłat wyraża zgodę. Kapłani idą do żołnierzy i nakazują im pilnie strzec grobu, zwłaszcza przed kobietami. Strażnik Pilaks od razu zaznacza, że dobra ochrona kosztuje. Biskupi obiecują sowitą zapłatę, pieczętują grób i odchodzą. Zostawszy sami, strażnicy - Pilaks, Teoron, Proklus i Filomen - zaczynają się przechwalać. Odgrażają się zwolennikom Chrystusa i prężą muskuły.

CZĘŚĆ DRUGA

Maryja Magdalena, Maryja Jacobi, Maryja Salome i Joanna Chuzowa zastanawiają się, jak udowodnić swoją miłość do Jezusa. Chcą pokazać, że kochają go nie tylko za życia, ale i po śmierci. Idą przez miasto, potrząsając wackiemDawne określenie skórzanego woreczka na pieniądze, sakiewki. z pieniędzmi. Postanawiają kupić zioła i oleje do namaszczenia ciała:

Nie mamy tak co inszego
Uczynić dla umarłego:
Nakupmy ziół woniających,
Wódek, olejków pachnących,
Z których maści naczynimy,
Którymi ciało natrzemy,
Iżby w grobie nie cuchnęło
Ani od ziemie próchniało.

Kobiety zrzucają się na zakupy. Wysypują dukaty i talaryDuża srebrna moneta używana w Europie od schyłku średniowiecza.. Z koszykami ruszają do apteki. Aptekarz Ruben wita je niezwykle serdecznie. Kiedy dowiaduje się, że wonności są przeznaczone dla Mistrza, sprzedaje je po kosztach. Sam jest ukrytym uczniem Jezusa, a przy okazji liczy, że zadowolone klientki do niego wrócą. Kobiety odchodzą obładowane słoikami i bańkami.

CZĘŚĆ TRZECIA

Aniołowie odkrywają grób i siadają w nim. Na ten widok Pilaks i Teoron wpadają w panikę. Budzą krzykiem resztę straży. Wszyscy padają na kolana z przerażenia. Gdy wreszcie wstają, Filomen zagląda do środka - ciała nie ma. Zdezorientowani żołnierze biegną do biskupów. Filomen ogłasza nowinę:

Nowinę tę wiedzcie pewną:
Pan zmartwychwstał mocą własną,
Kamienia nie odwalając,
Ani pieczęci ruszając,
W nocy, dzisiejszej niedziele.
Toć wam powiadamy śmiele.

Księża biorą to za żart. Kiedy jednak dociera do nich prawda, wpadają w popłoch. Zmartwychwstanie zniszczy ich autorytet. Biorą strażników na stronę i zlecają im kłamstwo: mają rozpowiadać, że to uczniowie wykradli ciało nocą. Kapłani płacą za milczenie i obiecują ochronę przed gniewem starostyTu: anachroniczne określenie rzymskiego namiestnika, Piłata, przeniesione z polskich realiów.. Żołnierze znikają, a na pustej scenie rozbrzmiewa pieśń o Zbawicielu.

CZĘŚĆ CZWARTA

EwangelistaAutor jednej z czterech Ewangelii; w misterium pełni rolę narratora czytającego Pismo. czyta fragment Psalmu 23. Jezus w białej szacie, trzymając chorągiewkę, staje przed bramami piekła. Żąda otwarcia wrót. Lucyper słyszy łomot i wysyła Cerbera na zwiady. Cerber z przerażeniem melduje, że to Chrystus. Diabły barykadują drzwi, bojąc się utraty dusz królów i proroków. Adam (Jadam) i Ozeasz wdają się w pyskówkę z demonami. Abram zaczyna się modlić, za co Cerber szczuje go piekielnymi duchami.

Jezus ostatecznie forsuje bramy. Wpada do środka, łapie Lucypera za łańcuch i grozi mu:

A tyż to tu, czarcie, gdaczesz,
Z łańcuchem koło drzwi skaczesz,
Zamykając je przed nami
Łańcuchami, zaporami?!
Siedzisz sobie przekwintując,
Z Bogiem, by z równym żartując.
Nie z Jewkąć to będzie w raju,
Przypłacisz tego, łabaju.
Wej, a widzisz tę chorągiew'
Ufarbowaną przez mą krew'? -
Utknęć ją w tym tłustym brzuchu,
Szpetny, niezbędny zły duchu!

Lucyper lamentuje, a Jezus spycha go w otchłań. Zbawiciel zwraca się do patriarchówBiblijny praojciec narodu izraelskiego, np. Abraham, Izaak, Jakub. - są wolni. Uspokaja Adama, że jego grzech został zmazany. Ojcowie święci trafią do raju ziemskiego, a po czterdziestu dniach do nieba. Archanioł Michał ma ich wyprowadzić. Ozeasz prosi, by ktoś zaniósł wieść o zmartwychwstaniu Marii. Zaczyna się komiczny casting na posłańca. Zgłasza się Adam, ale Jezus go odrzuca - w raju zająłby się jedzeniem jabłek i fig, więc by się spóźnił. Abel odpada, bo mógłby spotkać Kaina i wdać się w bójkę. Noe ma skłonności do picia, Jan Chrzciciel jest zbyt kosmaty i wystraszyłby Marię, a Łotr ma połamane nogi. Ostatecznie Jezus wysyła anioła.

Anioł staje przed Marią i śpiewa Regina caeli, laetare - antyfonęKrótki śpiew liturgiczny wykonywany naprzemiennie przez dwa chóry. wielkanocną. Wchodzi Jezus. Matka pada mu do nóg. Zbawiciel tłumaczy, że musi odejść, ale wkrótce znów się spotkają. Scenę kończy śpiew.

CZĘŚĆ PIĄTA

Maryja Magdalena, Maryja Jacobi i Maryja Salome idą do grobu. Zastanawiają się, kto odsunie im ciężki głaz. Nagle widzą, że kamień jest już odwalony. Zaglądają do środka i ze zdumieniem stwierdzają:

Jużci w grobie ciała nie masz!

Kobiety dostrzegają dwie białe postaci. Anioł uspokaja je i przypomina słowa Jezusa o zmartwychwstaniu trzeciego dnia. Nakazuje im iść do apostołów i przekazać, że Pan ukaże się w GalileiKraina historyczna w północnym Izraelu, miejsce większości działalności Jezusa.. Kobiety odchodzą. Przy grobie zostaje tylko zapłakana Maria Magdalena. Zjawia się ogrodnik z motyką. Magdalena pyta go, czy to on zabrał ciało. Wtedy mężczyzna zdejmuje odzienie - to Chrystus. Kobieta chce paść mu do stóp, ale Jezus powstrzymuje ją (motyw Noli me tangere) i nakazuje:

Ale idź do mojej braciej,
A powiedz im co napręcej,
Iż wstąpię do Ojca swego
I do Ojca też waszego,
Do Pana Boga mojego,
Także do Boga waszego.

Magdalena dogania pozostałe Maryje. Jezus ukazuje się im wszystkim. Kobiety padają przed nim, a on ponawia polecenie. Z boku sceny pojawia się Piotr. Modli się i błaga o wybaczenie zdrady. Jezus staje przed nim i odpuszcza mu grzechy.

CZĘŚĆ SZÓSTA

Maryje przynoszą nowinę uczniom. Tomasz jako pierwszy kategorycznie odrzuca ich rewelacje. Filip i Andrzej popierają jego sceptycyzm. Niewiasty odchodzą z niczym. Tymczasem Kleofas i Łukasz idą do Emaus. Dyskutują o plotkach krążących po Jerozolimie. Dołącza do nich nierozpoznany Jezus. Udaje, że nie wie, o czym mowa. Gdy uczniowie opowiadają o rzekomym zmartwychwstaniu z powątpiewaniem, wędrowiec ostro ich gani:

O głupi ludzie, szaleni,
I na sercu swoim twardzi
Ku wierzeniu wszystkich rzeczy,
Które mówili prorocy!
Aza o tym w Piśmie mało,
Iż tego potrzeba było,
By to wszytko Chrystus cierpiał
I tak się do chwały swej dostał? (...)

Docierają do Emaus. Uczniowie proszą wędrowca, by z nimi został. Łukasz wręcz chwyta go za płaszcz. Wchodzą do izby, gdzie czeka nakryty stół. Jezus pyta o wieczerzęUroczysty, wieczorny posiłek.. Podają mu chleb. Gdy go błogosławi i łamie, uczniowie wreszcie rozpoznają Pana. W tym samym ułamku sekundy Jezus znika. Zszokowani apostołowie natychmiast zawracają do Jerozolimy.

Wieczorem Jezus ukazuje się zgromadzonym uczniom. Biorą go za ducha. Pan pokazuje rany, by udowodnić swoją cielesność. Prosi o jedzenie - dostaje rybę i miód. Dopiero gdy spożywa posiłek, ostatecznie mu wierzą. Jezus błogosławi ich i przekazuje im swoje tchnienieSymboliczne przekazanie Ducha Świętego apostołom przez zmartwychwstałego Chrystusa.:

Jak mię posłał Bóg Ociec sam,
Tak i ja też was posyłam.
Przyjmicież Ducha Świętego (...)
Z tego na was tchnienia mego.
Komu grzechy przepuścicie
I od nich go rozwiążecie,
Temu będą odpuszczone,
Tu i w niebie rozwiązane;
A komu je zadzierżycie
I z nich go nie rozwiążecie,
Temu będą zadzierżane,
Ni tu, ni w niebie odpuszczone.
Co uczynicie na ziemi,
W niebie się to nie odmieni.

Podczas tego spotkania brakuje Tomasza. Gdy wraca, nie wierzy opowieściom braci. Żąda fizycznego dowodu - chce włożyć rękę w ranę w boku. Wtedy Jezus ukazuje się ponownie i pozwala mu dotknąć ran. Tomasz pada na kolana i wyznaje wiarę. Nauczyciel podsumowuje:

Toś się już, Tomaszu, wiernym stał,
Iżeś mię oczyma widział.
I szczęśliwymeś dlatego,
Iżeś widział Pana swego.
Ale wiele Tomków takich,
Po stronach świata wszelakich,
Którzy zaraz uwierzyli,
Choć mię nigdy nie widzieli.

Andrzej dodaje, że przez swoje niedowiarstwo Tomasz przyciągnie do Boga wielu wątpiących. Misterium kończy się radosnym śpiewem Surrexit Dominus, valete luctus....