ciekawostki
Wydanie „Konrada Wallenroda” wymagało od Adama Mickiewicza zastosowania sprytnego fortelu, aby oszukać rosyjskich urzędników. Poeta posłużył się kostiumem historycznym, przenosząc akcję w średniowiecze, co uśpiło czujność cenzorów. Taktyczna dedykacja dla cara Mikołaja I wywołała jednak ogromny skandal i oskarżenia o zdradę narodową wśród samych Polaków.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 2 min
Gra z carską cenzurą
Adam Mickiewicz pisał i wydawał swój utwór podczas przymusowego pobytu w Rosji. Przed oddaniem tekstu do druku musiał uzyskać zgodę carskiego cenzoraUrzędowa kontrola publikacji przed ich wydaniem, mająca na celu blokowanie treści antypaństwowych.. Szanse na legalną publikację dzieła o walce narodowowyzwoleńczej były zerowe. Poeta zastosował więc maskę historyczną.
W przedmowie autor wyraźnie zaznaczył, że opisuje zamierzchłe dzieje Litwy. Przekonywał urzędników, że średniowieczne walki z Zakonem Krzyżackim nie mają żadnego związku z bieżącą sytuacją polityczną. Fortel zadziałał i cenzura wydała decyzję przychylną dla twórcy.
Motto utworu pochodzi z traktatu politycznego „Książę” Niccolò Machiavellego.
Macie bowiem wiedzieć, że są dwa sposoby walczenia… trzeba być lisem i lwem.Słowa te podsumowują postawę samego Mickiewicza wobec carskiej cenzury. Poeta musiał użyć lisiego sprytu, aby przemycić wywrotowe idee w swoim tekście.
Dedykacja, która wywołała skandal
Aby dodatkowo zabezpieczyć utwór przed zakazem druku, Mickiewicz zdecydował się na kontrowersyjny krok. Opatrzył pierwsze wydanie petersburskie z 1828 roku dedykacją dla cara Mikołaja I. Zawarł w niej jawną deklarację lojalności wobec rosyjskiego władcy.
Ten taktyczny manewr wywołał oburzenie wśród Polaków. Wielu rodaków odebrało ten gest jako zdradę i akt serwilizmu. Mickiewicz zastosował w prawdziwym życiu dokładnie tę samą metodę, co jego tytułowy bohater. Uśpił czujność wroga, by móc uderzyć w niego z ukrycia i wydać książkę budzącą ducha oporu.
Późniejsze śledztwo Nowosilcowa
Prawdziwy sens utworu szybko zaczął docierać do czytelników. Rosyjski dygnitarz Nikołaj NowosilcowSenator i kurator wileńskiego okręgu naukowego, znany z brutalnego śledztwa w sprawie filomatów i filaretów. zorientował się, że powieść poetyckaGatunek synkretyczny łączący elementy epiki i liryki, charakteryzujący się luźną kompozycją i tajemniczym bohaterem. jest dziełem przewrotnym. Dostrzegł w niej ukryte wezwanie do buntu i walki przeciwko zaborcy.
Nowosilcow rozpoczął działania mające na celu zablokowanie dystrybucji książki. Rozszyfrowanie aluzji przez rosyjski aparat państwowy sprawiło, że sytuacja Mickiewicza w Rosji stała się bardzo napięta. Ostatecznie przyspieszyło to decyzję poety o ucieczce z imperium.