Pozostali bohaterowie
Tragedia Sofoklesa opiera się nie tylko na losach tytułowego władcy, ale również na postawach osób z jego najbliższego otoczenia. Jokasta, Tyrezjasz i Kreon reprezentują odmienne reakcje na nieuchronność przeznaczenia i prawdę o zbrodni. Postaci drugoplanowe oraz chór dopełniają obrazu tebańskiego dworu, budując napięcie dramatyczne i popychając akcję ku nieuchronnej katastrofie.
Autor: Katarzyna Banul
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Jokasta – matka i żona
Jokasta to obok Edypa najbardziej tragiczna postać dramatu. Jako żona Lajosa urodziła syna, którego – w strachu przed przepowiednią – skazała na śmierć. Zleciła porzucenie niemowlęcia w górach, wierząc, że w ten sposób uchroni męża przed śmiercią z rąk potomka. Dziecko jednak ocalało, a po latach nieświadomy niczego Edyp zajął miejsce w jej łożu.
Początkowo Jokasta jawi się jako kobieta rozsądna i opanowana. Wkracza między kłócących się Edypa i Kreona, skutecznie łagodząc spór. Kiedy jednak kolejne fakty zaczynają układać się w przerażającą całość, jej postawa ulega drastycznej zmianie. Za wszelką cenę próbuje powstrzymać męża przed drążeniem przeszłości. Gdy dociera do niej zgroza sytuacji – uświadamia sobie kazirodczy związek i ojcobójstwo – nie wytrzymuje ciężaru prawdy i odbiera sobie życie.
Losy Jokasty to klasyczny przykład ironii tragicznej. Każde jej działanie, mające na celu oszukanie przeznaczenia (wydanie wyroku na niemowlę, uspokajanie Edypa), w rzeczywistości nieuchronnie przybliża ją do ostatecznej katastrofy.
Tyrezjasz – ślepiec, który widzi najwięcej
TyrezjaszMityczny tebański wieszcz. Został oślepiony przez bogów, ale w zamian otrzymał dar jasnowidzenia i rozumienia mowy ptaków. to stary wróżbita służący miastu jeszcze za czasów Lajosa. Zna straszną prawdę o klątwie ciążącej na rodzie Labdakidów, ale początkowo odmawia jej wyjawienia. Chce oszczędzić władcy cierpienia.
Dopiero sprowokowany przez Edypa, który w gniewie oskarża go o spisek, rzuca w twarz króla oskarżenie. Jego słowa są jednak na tyle zagadkowe, że zaślepiony pychą Edyp nie potrafi ich właściwie zinterpretować. Postać Tyrezjasza opiera się na mocnym paradoksie: fizycznie niewidomy starzec dostrzega to, czego nie widzi obdarzony wzrokiem, potężny król.
Kreon – głos chłodnego rozsądku
Brat Jokasty i szwagier Edypa. Zostaje niesłusznie oskarżony przez króla o zdradę i chęć podstępnego przejęcia władzy. Kreon zachowuje spokój w obliczu furii władcy. Domaga się racjonalnych dowodów na swoją winę.
Przedstawia niezwykle logiczną obronę: jako brat królowej ma w Tebach ogromne wpływy i bogactwo. Cieszy się przywilejami władzy, ale nie musi dźwigać ciężaru odpowiedzialności za państwo. Z tego powodu królewska korona nie jest mu do niczego potrzebna. Reprezentuje chłodny pragmatyzm, stanowiąc wyraźny kontrast dla porywczego i podejrzliwego Edypa.
Bohaterowie epizodyczni i Chór
W tragedii pojawiają się również postacie, które pełnią funkcję katalizatorów akcji. To oni dostarczają Edypowi kolejnych fragmentów układanki:
- Kapłan – w imieniu zdesperowanego ludu błaga Edypa o ratunek przed zarazą trawiącą Teby.
- Posłaniec z Koryntu – przynosi wieść o śmierci Polybosa i ujawnia, że Edyp był jedynie dzieckiem przybranym korynckich władców.
- Sługa Lajosa – jedyny ocalały świadek morderstwa na rozstajnych drogach. To on przed laty z litości ocalił małego Edypa, przekazując go pasterzowi z Koryntu.
Ważną rolę odgrywa ChórZbiorowy uczestnik dramatu. Wprowadzał widzów w akcję, komentował decyzje bohaterów i pełnił rolę idealnego widza., reprezentujący tebańską starszyznę. Komentuje on bieżące wydarzenia, współczuje bohaterom i wyraża uniwersalne prawdy o kruchości ludzkiego losu.
W ostatniej, przejmującej scenie dramatu pojawiają się milczące córki Edypa: Antygona i Ismena. Zarówno one, jak i Kreon, powrócą jako główni bohaterowie w innej słynnej tragedii Sofoklesa – Antygonie.