Mit o rodzie Labdakidów
Mit rodu Labdakidów stanowi bezpośrednie tło wydarzeń i fundament konfliktu tragicznego ukazanego w „Antygonie”. Historia tej przeklętej rodziny obrazuje bezwzględne działanie fatum, przed którym nie chroni ani władza, ani mądrość. Opowieść o ojcobójstwie, kazirodztwie i bratobójczej walce o tron Teb tłumaczy motywacje bohaterów dramatu Sofoklesa.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 4 min
Spis treści
Ucieczka przed przeznaczeniem
Król Teb, Lajos, usłyszał w wyroczni delfickiejNajważniejsza wyrocznia starożytnej Grecji, w której kapłanka Pytia przekazywała przepowiednie boga Apollina. mroczną przepowiednię. Miał zginąć z rąk własnego syna. Kiedy jego żona Jokasta urodziła chłopca, władca postanowił oszukać los. Rozkazał służącemu wynieść niemowlę w góry i pozostawić na pewną śmierć. Sługa zlitował się nad dzieckiem. Przekazał je pasterzowi z KoryntuBogate greckie miasto-państwo położone na Przesmyku Korynckim, rywalizujące z Atenami i Tebami., a ten oddał chłopca na wychowanie bezdzietnej parze królewskiej – Polibosowi i Meropie.
Edyp dorastał w przekonaniu, że jest prawowitym następcą tronu. Rówieśnicy nazywali go jednak podrzutkiem. Dręczony wątpliwościami, udał się do Delf, by poznać prawdę o swoim pochodzeniu. Usłyszał tam wyrok: zabije ojca i poślubi matkę. Przerażony, uznał Polibosa i Meropę za biologicznych rodziców. Uciekł z Koryntu, by chronić ich przed spełnieniem się wróżby. W drodze wdał się w bójkę z nieznajomym podróżnym i zabił go. Nie wiedział, że pozbawił życia Lajosa – swojego prawdziwego ojca.
Triumf i upadek Edypa
W tym czasie Teby terroryzował SfinksMityczny potwór o twarzy i piersiach kobiety, ciele lwa oraz ptasich skrzydłach, zsyłający śmierć na tych, którzy nie znali odpowiedzi na jego zagadki.. Potwór porywał ludzi i rzucał ich w przepaść. Obiecał opuścić miasto dopiero wtedy, gdy ktoś rozwiąże zagadkę usłyszaną od muz:
Co to za zwierzę, obdarzone głosem, które z rana chodzi na czworakach, w południe na dwóch nogach, a wieczorem na trzech?
Kreon, sprawujący władzę po śmierci Lajosa, ogłosił nagrodę. Zwycięzca miał otrzymać tron Teb i rękę owdowiałej Jokasty. Edyp bez wahania odpowiedział, że to człowiek. Sfinks rzucił się w przepaść, a młody bohater objął rządy i poślubił królową.
Przez lata Edyp panował sprawiedliwie. Jokasta urodziła mu czworo dzieci: Eteoklesa, Polinejkesa, Antygonę i Ismenę. Nagle na miasto spadła klęska. Ziemia przestała rodzić, zwierzęta zdychały, a dzieci rodziły się martwe.
Wezwano Tejrezjasza – ślepego wróżbitę, który rozumiał mowę ptaków i znał przyszłość. Wzrok stracił w młodości za karę, gdy ujrzał nagą boginię Atenę w kąpieli, ale Zeus zrekompensował mu to życiem siedmiokrotnie dłuższym niż ludzkie. Starzec wyjawił królowi okrutną prawdę. Zaraza to kara za ojcobójstwo i kazirodztwoStosunki seksualne między bliskimi krewnymi, w starożytności traktowane jako jedna z najcięższych zbrodni ściągających gniew bogów.. Zrozpaczona Jokasta powiesiła się. Edyp wykłuł sobie oczy i opuścił Teby jako nędzarz. Prowadzony przez córki, dotarł do Kolonos pod Atenami. Tam zmarł i spoczął w gaju pełnym śpiewających słowików.
Historia Edypa to klasyczny przykład działania ironii tragicznej. Każdy krok, który bohaterowie podejmują, by uciec przed przeznaczeniem (porzucenie niemowlęcia przez Lajosa, ucieczka Edypa z Koryntu), bezpośrednio przybliża ich do spełnienia się okrutnej przepowiedni. W świecie greckich mitów przed fatum nie ma ucieczki.
Bratobójcza walka o Teby
Władza w Tebach przeszła w ręce synów Edypa. Eteokles i Polinejkes zawarli układ – mieli rządzić miastem na przemian, zmieniając się co rok. Eteokles objął tron jako pierwszy. Gdy minęło dwanaście miesięcy, złamał umowę i wygnał brata z kraju.
Polinejkes znalazł schronienie w ArgosPotężne miasto na Peloponezie, którego władcy często angażowali się w konflikty zbrojne z innymi greckimi państwami. na dworze króla Adrastosa. Ożenił się z jego córką i przekonał teścia do zbrojnego najazdu na rodzinną ziemię. Wojska z Argos obległy Teby. Obrońcy zorganizowali skuteczny wypad za mury i rozbili najeźdźców. W decydującym starciu bracia stanęli do pojedynku. Zginęli obaj, zadając sobie nawzajem śmiertelne ciosy.
Bunt Antygony i ostateczny koniec rodu
Rządy ponownie przejął Kreon. Wydał surowy zakaz grzebania zwłok Polinejkesa, uznając go za zdrajcę. Ciało miało zostać porzucone na pastwę kruków. Antygona sprzeciwiła się rozkazowi władcy. Własnymi rękami pochowała brata, oddając mu należną cześć. Za złamanie prawa Kreon skazał ją na śmierć przez zamurowanie w skalnym grobowcu.
Dziesięć lat po tych wydarzeniach EpigoniW mitologii greckiej synowie wodzów, którzy polegli w pierwszej, nieudanej wyprawie przeciwko Tebom. Zorganizowali oni drugi, zwycięski najazd. zorganizowali nową wyprawę odwetową. Teby były zbyt słabe, by się bronić. Tejrezjasz doradził mieszkańcom podstęp. Wysłali do wrogów poselstwo z propozycją pokoju, a pod osłoną nocy załadowali dobytek na wozy i uciekli z oblężonego miasta.
Podczas tej wędrówki stary wróżbita zmarł po wypiciu wody z lokalnego źródła. Wojska najeźdźców wkroczyły do opustoszałych Teb. Zrównali miasto z ziemią, a zdobyte skarby przekazali w ofierze świątyni w Delfach.