Narodziny modernizmu (Młoda Europa)
Gwałtowny rozwój cywilizacyjny i demograficzny przełomu XIX i XX wieku wywołał w Europie głęboki kryzys wartości. Odrzucenie pozytywistycznej wiary w naukę doprowadziło do narodzin modernizmu, zwanego również epoką Młodej Europy. Nowy prąd literacki skupił się na wnętrzu jednostki, pesymizmie oraz poszukiwaniu nowatorskich środków wyrazu.
Autor: Karolina Marlęga
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Szok cywilizacyjny i poczucie zagubienia
Zmiany w Europie pod koniec XIX wieku napędzał niespotykany wcześniej wzrost demograficzny. Liczba ludności kontynentu skoczyła ze 190 do 520 milionów. Ten dwukrotny przyrost zbiegł się w czasie z rewolucją technologiczną. Udoskonalenie maszyn drukarskich wywołało boom na prasę, a wynalazki takie jak telegraf, telefon czy wczesne próby z radiem drastycznie przyspieszyły przepływ informacji.
Zamiast euforii, postęp przyniósł lęk. Człowiek przełomu wieków czuł się osaczony przez rozwój cywilizacyjny i zdominowany przez środki masowego przekazu. Szybkie tempo życia w rozrastających się metropoliach potęgowało poczucie wyobcowania i bezradności.
Koniec pozytywizmu i narodziny Młodej Europy
Pod koniec lat osiemdziesiątych XIX wieku stało się jasne, że dotychczasowe idee wyczerpały swój potencjał. Literatura realistyczna i tendencyjna, skupiona na pracy u podstaw i obiektywnym opisie świata, przestała odpowiadać na duchowe potrzeby epoki. Twórcy zaczęli gorączkowo poszukiwać nowych środków wyrazu.
Termin modernizm(od łac. modernus - współczesny, nowoczesny) Zespół awangardowych kierunków w literaturze i sztuce przełomu XIX i XX wieku, przeciwstawiający się realizmowi. funkcjonował jako pojęcie nadrzędne dla wielu nowych prądów. W różnych krajach przybierał lokalne nazwy, tworząc zjawisko określane mianem Młodej Europy. Powstały wtedy takie ruchy jak Młode Niemcy, Młoda Skandynawia, Młoda Belgia, a na naszym gruncie - Młoda Polska.
Artyści odrzucili kult rozumu i nauki. Zwrócili się w stronę fin de siècle(fr. koniec wieku) Poczucie schyłkowości, wyczerpania kultury europejskiej i nieuchronnie zbliżającej się katastrofy., skupiając się na nastrojach schyłkowych, melancholii i przeczuciu nadciągającego końca dotychczasowego świata.
-
1857Kwiaty zła
Wydanie tomu poezji Charlesa Baudelaire'a, uznawanego za prekursora europejskiego modernizmu i dekadentyzmu.
-
1884Na wspak
Premiera powieści Jorisa-Karla Huysmansa, która stała się manifestem postawy dekadenckiej.
Nowe prądy w literaturze europejskiej
Moderniści wypracowali zupełnie nowe sposoby opisywania rzeczywistości. Zamiast obiektywizmu, wybrali skrajny subiektywizm i skupienie na wnętrzu artysty.
Postawa bierności, apatii i niewiary w sens działania. W literaturze europejskiej jej sztandarowym przykładem są wiersze Paula Verlaine'a oraz powieść Na wspak Huysmansa, a w Polsce liryka Kazimierza Przerwy-Tetmajera (np. Koniec wieku XIX).
Kierunek zakładający, że prawdziwego bytu nie da się opisać wprost, lecz jedynie za pomocą wieloznacznych symboli. Mistrzem tego nurtu był Arthur Rimbaud (Statek pijany).