Okoliczności powstania Nie-Boskiej komedii
Zygmunt Krasiński napisał „Nie-Boską komedię” w 1833 roku jako dwudziestojednoletni młodzieniec, zmagający się z potężnym konfliktem wewnętrznym. Na ostateczny kształt dramatu wpłynęła dramatyczna relacja z lojalistycznym ojcem oraz obserwacja narastających napięć społecznych w Europie. Dzieło stanowi literackie przetworzenie osobistej traumy poety i jego lęku przed nieuchronną rewolucją.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Paryski debiut w cieniu gigantów
Dramat powstał w 1833 roku. Krasiński wydał go dwa lata później w Paryżu. Dzieło ukazało się anonimowo w słynnej drukarni PinardaParyska oficyna wydawnicza, w której drukowano najważniejsze dzieła polskich emigrantów po upadku powstania listopadowego.. W tym samym miejscu i czasie światło dzienne ujrzały inne fundamenty polskiego romantyzmu. To właśnie stamtąd wyszły w świat III część „Dziadów” Adama Mickiewicza (1832) oraz „Kordian” Juliusza Słowackiego (1834). Krasiński dołączył do grona wieszczów, choć ukrył swoje nazwisko przed światem.
Trauma posłuszeństwa i cień ojca
Głównym motorem napędowym do napisania dramatu były bolesne doświadczenia osobiste. Krasiński żył w całkowitym cieniu swojego ojca, Wincentego Krasińskiego. Generał był bezwzględnie lojalny wobec cara. W 1829 roku w Warszawie odbył się pogrzeb senatora Piotra Bielińskiego, który przerodził się w wielką manifestację patriotyczną. Wincenty zakazał synowi udziału w tym wydarzeniu. Zygmunt posłuchał. Złamał własne sumienie i naraził się na ostracyzm ze strony rówieśników.
Sytuacja powtórzyła się rok później. Wybuchło powstanie listopadoweZryw niepodległościowy z lat 1830–1831 skierowany przeciwko Imperium Rosyjskiemu, którego upadek zapoczątkował Wielką Emigrację.. Ojciec ponownie zabronił Zygmuntowi walki. Wincenty przedstawiał zryw jako bunt przeciwko porządkowi świata, anarchię i atak na arystokrację. Poeta miotał się między synowskim posłuszeństwem a miłością do ojczyzny. Ten wewnętrzny paraliż ukształtował ideowe fundamenty „Nie-Boskiej komedii” oraz późniejszego „Irydiona”.
Zygmunt Krasiński do końca życia wydawał swoje najważniejsze dzieła anonimowo. Zyskał przez to przydomek „Anonimowego Poety”. Wynikało to z obawy przed reakcją ojca oraz chęci ochrony rodziny przebywającej na ziemiach polskich przed carskimi represjami.
Widmo europejskiej rewolucji
Osobiste dramaty splotły się z wielką historią. W latach trzydziestych XIX wieku Krasiński dużo podróżował po Europie. Z bliska obserwował narastające napięcia ekonomiczne i rodzący się kapitalizm. Szczególne wrażenie zrobiło na nim powstanie tkaczy w LyonieBunt francuskich robotników z 1831 roku, wywołany drastycznym obniżeniem płac; jedno z pierwszych zbrojnych wystąpień proletariatu. (1831). Zdesperowani robotnicy chwycili za broń, a wojsko krwawo stłumiło bunt po kilkunastu dniach walk.
Poeta dostrzegł w tym wydarzeniu zapowiedź globalnego konfliktu. Zrozumiał, że przepaść między biednym proletariatemKlasa społeczna najemnych robotników przemysłowych, pozbawionych własności środków produkcji. a bogatą arystokracją i burżuazją musi doprowadzić do rzezi. „Nie-Boska komedia” stała się literackim zapisem tego lęku. Krasiński przeniósł swoje obserwacje z ulic francuskich miast do okopów Świętej Trójcy, tworząc uniwersalną wizję rewolucji.