„Nie-Boska komedia” jako dramat rodzinny (motyw rodziny)
Dwie pierwsze części „Nie-Boskiej komedii” Zygmunta Krasińskiego stanowią wnikliwe studium rozpadu małżeństwa i dramatu rodzinnego. Główny bohater, występujący początkowo jako Mąż, poświęca szczęście swoich bliskich w imię fałszywych ideałów i poetyckiego egocentryzmu. Konsekwencją jego wyborów jest obłęd żony oraz tragiczny los syna, który dziedziczy poetyckie przekleństwo.
Autor: Karolina Marlęga
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Konflikt poezji z prozą życia
Główny bohater dramatu w pierwszych scenach nie funkcjonuje jako wódz arystokracji, lecz po prostu jako Mąż. Jego relacja z piękną Marią początkowo przypomina sielankę. Szybko jednak okazuje się, że miłość do poezji wygrywa z codziennymi obowiązkami. Chór Złych Duchów zsyła na bohatera pokusę pod postacią DziewicyZjawa zesłana przez piekło, uosabiająca fałszywą, demoniczną poezję i romantyczny ideał wyidealizowanej kochanki.. Mąż, znudzony przygotowaniami do chrztu syna i rutyną małżeńską, bez wahania podąża za zjawą.
Od dnia ślubu mojego spałem snem odrętwiałych, snem żarłoków, snem fabrykanta Niemca przy żonie Niemce – świat cały jakoś zasnął wokoło mnie na podobieństwo moje – jeździłem po krewnych, po doktorach, po sklepach, a że dziecię ma się mi narodzić, myślałem o mamce.
Te słowa obnażają skrajny egocentryzm bohatera. Poeta gardzi zwyczajnym życiem. Uważa się za jednostkę wybitną, stworzoną do wyższych celów. Przyznaje widmu, że nigdy nie kochał Marii, traktując ją jako osobę pospolitą i niegodną jego duchowych wzlotów.
Obłęd i poświęcenie Marii
Żona szybko dostrzega, że przegrywa walkę z wyidealizowaną wizją poezji. Maria jest postacią tragiczną. Zrozpaczona i odrzucona przez męża, popada w obłęd. Trafia do szpitala dla obłąkanych, gdzie ostatecznie umiera. Wcześniej jednak, w akcie desperacji, decyduje się na dramatyczny krok.
W epoce romantyzmu obłęd często traktowano nie jako chorobę medyczną, ale jako stan wyższej świadomości. Szalona Maria zyskuje dar jasnowidzenia i poetyckiego słowa, stając się paradoksalnie tym, czego Mąż szukał w demonicznej Dziewicy.
Podczas chrztu syna Maria prosi Boga, aby chłopiec został poetą. Wierzy, że tylko w ten sposób zyska miłość i uznanie ojca. Ta z pozoru pełna miłości modlitwa staje się w rzeczywistości przekleństwem rzuconym na własne dziecko.
Orcio jako ofiara błędów rodziców
Syn hrabiego, OrcioZdrobnienie od imienia Jerzy. W dramacie symbolizuje niewinność zniszczoną przez grzechy dorosłych i destrukcyjną siłę poezji., ponosi najsurowsze konsekwencje egoizmu ojca i desperacji matki. Chłopiec zostaje naznaczony piętnem poezji. Zamiast cieszyć się beztroskim dzieciństwem, dręczą go przerażające wizje i kontaktuje się z zaświatami. Z czasem traci wzrok, co stanowi fizyczny wymiar jego duchowego obciążenia.
Orcio to klasyczny przykład cudownego dzieckaMotyw literacki przedstawiający dziecko obdarzone mądrością i dojrzałością dorosłego, często kosztem własnego zdrowia lub życia.. Jego nadwrażliwość prowadzi do przedwczesnej śmierci. Dramat rodzinny znajduje swój krwawy finał w czwartej części utworu. Niewidomy chłopiec ginie od zabłąkanej kuli podczas obrony Okopów Świętej Trójcy. Zrozpaczony Hrabia Henryk, widząc całkowitą klęskę swojego życia prywatnego i publicznego, rzuca się w przepaść.