Rola poety i poezji w Nie-Boskiej komedii
Zygmunt Krasiński w swoim dramacie ukazuje poezję jako niszczycielską siłę, która uniemożliwia osiągnięcie ziemskiego szczęścia. Główny bohater, Hrabia Henryk, ponosi klęskę, próbując pogodzić rolę męża i ojca z powołaniem artysty. Utwór bezlitośnie obnaża egoizm twórcy oraz dekonstruuje romantyczny mit poety.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Poezja jako absolut i przekleństwo
We wstępie do pierwszej części dramatu Krasiński kreśli wizję poezji jako absolutu. Sama w sobie jest doskonała, wieczna i boska. Problem pojawia się, gdy dotyka niedoskonałego człowieka. Twórca zostaje rozdarty między prozą codzienności a pragnieniem ideału. Ten wewnętrzny konflikt nieuchronnie prowadzi do wyobcowania. Talent staje się stygmatem. Zamiast zbliżać do ludzi, zamyka artystę w świecie własnych fantazji i iluzji.
Krasiński polemizuje w swoim dramacie z mitem poety-wieszcza, tak silnie obecnym u Mickiewicza czy Słowackiego. W „Nie-Boskiej komedii” artysta nie jest duchowym przewodnikiem narodu. To często egoista zapatrzony we własne wizje, który w imię sztuki niszczy życie swoje i swoich bliskich.
Hrabia Henryk – anatomia upadku
Hrabia Henryk uosabia tragizm tego rozdarcia. Próbuje żyć jak zwykły człowiek. Bierze ślub z Marią, doczekuje się syna. Szybko jednak dusi się w gorsecie domowej rutyny. Poezja upomina się o niego pod postacią upiornej DziewicyZjawa zesłana przez szatana, uosabiająca fałszywe wyobrażenie o idealnej poezji i romantycznej miłości.. Zjawa kusi go wizją wolności i dawnej chwały.
Henryk porzuca rodzinę, podążając za ułudą. Ten wybór niszczy jego bliskich. Żona popada w obłędW literaturze romantycznej częsty motyw oznaczający wyjście poza racjonalny świat, dający dostęp do prawd ukrytych przed zdrowym rozsądkiem., próbując za wszelką cenę stać się poetką, by odzyskać miłość męża. Z kolei mały Orcio traci wzrok i dziedziczy poetyckie przekleństwo, stając się ofiarą ambicji ojca.
Fałszywy i prawdziwy poeta
Dramat wprowadza ostre rozróżnienie na poezję tworzoną i poezję przeżywaną. Henryk to poeta fałszywy. Komponuje piękne strofy, ale w jego sercu brakuje miłości do żywych ludzi. Traktuje sztukę instrumentalnie, jako ucieczkę od odpowiedzialności i pretekst do wywyższania się nad tłum.
Prawdziwym poetą staje się jego syn. Orcio widzi świat duchów, słyszy głosy i rozmawia ze zmarłą matką. Dar ten jest jednak niszczący. Fizyczna ślepota idzie w parze z nadwrażliwością, która ostatecznie doprowadza dziecko do zguby. Krasiński pokazuje w ten sposób, że poezja ściągnięta na ziemię nie przynosi ocalenia, lecz śmierć i cierpienie.