Charakterystyka postaci drugoplanowych w Panu Tadeuszu

Wojski Hreczecha

Daleki krewny i przyjaciel Sędziego, a zarazem jego niedoszły teść – Sędzia w młodości darzył uczuciem zmarłą córkę Wojskiego, Martę. Hreczecha pełni w Soplicowie funkcję WojskiegoDawny urząd ziemski; w epopei to zaszczytny tytuł grzecznościowy, a sam Hreczecha pełni rolę mistrza ceremonii., zarządcy majątku i kucharza. W wolnych chwilach oddaje się nietypowemu hobby – łapaniu much.

Jest absolutnym autorytetem w dziedzinie myślistwa i żywą księgą prawideł łowieckich. Uważa, że polowanie na zwykłego zająca uwłacza jego godności. Wspaniale gra na rogu, co udowadnia podczas wielkiego polowania na niedźwiedzia. Posiada też niezwykłą umiejętność rzucania nożem na odległość. To człowiek mądry i opanowany, który zawsze próbuje godzić zwaśnione strony.

Podkomorzy

Syn wojewody nowogródzkiego, u którego w młodości nauki pobierał Sędzia. PodkomorzyNajwyższy rangą urzędnik ziemski w powiecie, rozsądzający spory graniczne. jest najstarszym gościem w Soplicowie, dlatego zawsze zajmuje honorowe miejsce przy stole. Przybywa na dwór z żoną i dwiema córkami. Słynie z kwiecistych przemów i nieustannego chwalenia przeszłości. Jego wielką dumą jest złota tabakiera, którą ojciec otrzymał od samego króla Stanisława Augusta.

Podczas walki z Moskalami wykazuje się mądrością i odwagą, doprowadzając do poddania się wroga. Po bitwie przekonuje szlachtę do emigracji, finansując podróż z własnej kieszeni. Po wkroczeniu wojsk napoleońskich na Litwę zostaje obrany marszałkiem konfederackimPrzywódca zbrojnego związku szlachty zawiązanego w określonym celu politycznym. powiatu nowogródzkiego. To on oficjalnie rehabilituje Jacka Soplicę, a w finale tańczy poloneza w pierwszej parze z Zosią.

Gerwazy Rębajło

Dawny sługa Stolnika Horeszki, pełniący funkcję KlucznikaUrzędnik dworski zarządzający zamkiem i majątkiem; u Gerwazego to funkcja czysto symboliczna.. Wciąż nosi ogromny pęk kluczy do zrujnowanego zamku, mieszka w nim i nakręca stare zegary. Okoliczna szlachta nadała mu kilka przydomków. Nazywają go Scyzorykiem od potężnego miecza, Półkozicem od herbu Horeszków zdobiącego jego starą liberię, oraz Mopankiem od ulubionego powiedzonka.

Ten stary kawaler po śmierci swojego pana poprzysiągł krwawą zemstę na całym rodzie Sopliców. Zaślepiony nienawiścią, przez lata ukrywał fakt, że Stolnik w chwili śmierci uczynił znak krzyża, wybaczając swojemu zabójcy. Gerwazy aktywnie podsyca nienawiść w sercu Hrabiego, namawiając go do procesu o zamek i zerwania ugody z Sędzią. Udaremnia przygotowania do powstania, zmieniając misję księdza Robaka w zwykły zajazdZbrojne, często samowolne egzekwowanie wyroku sądowego przez szlachtę, typowe dla sarmackiej Polski.. Podczas bitwy z Moskalami morduje majora Płutę.

Po zawarciu zgody z Soplicami przyznaje, że w głębi duszy od dawna lubił Tadeusza. Swój słynny Scyzoryk oddaje generałowi Kniaziewiczowi, a z dawnym wrogiem, Protazym, wypija toast na znak przyjaźni.

Protazy Brzechalski

WoźnyNiższy urzędnik sądowy odpowiedzialny za doręczanie pozwów i ogłaszanie wyroków. na dworze Sędziego. Kiedyś roznosił pozwy i zdawał relacje z procesów, dziś jego urząd istnieje już tylko z nazwy. Protazy wciąż jednak żyje dawną pracą. Każdy dzień kończy lekturą wokandy trybunalskiejSpis spraw sądowych wyznaczonych do rozpatrzenia w danym dniu.. Cechuje go ogromny upór. To on, wbrew rozkazom, przenosi ucztę z dworu do zamku. Ma dostarczyć słowny pozew Hrabiemu, a po zajęciu Soplicowa odmawia ogłoszenia go właścicielem dóbr i ucieka w konopie. Wraz z Wojskim bierze czynny udział w walce, zwalając dach sernicy na rosyjskich żołnierzy.

Rejent Bolesta i Asesor

Dwaj zapaleni myśliwi, których konflikt napędza lżejszy, komediowy wątek epopei. Rejent to urzędnik przy sądzie ziemskim w Nowogródku, znajomy Sędziego i Maćka Dobrzyńskiego. Posiada charta Kusego oraz strzelbę zwaną Sagalasówką. Zaręcza się z Telimeną, która w intercyziePrzedślubna umowa majątkowa określająca zasady dysponowania dobrami małżonków. zmusza go do porzucenia tradycyjnego kontusza na rzecz francuskiego fraka. W nowym stroju czuje się skrępowany, a Maciek Dobrzyński na jego widok rzuca głośne „głupiec”.

Asesor sprawuje nadzór nad policją ziemskąFormacja strzegąca porządku i bezpieczeństwa w danym powiecie.. Posiada strzelbę Sanguszkówkę oraz psa Sokoła, o którego wyższość nieustannie kłóci się z Rejentem. Jest wyraźnie zainteresowany Telimeną i bywa o nią zazdrosny. Podczas najazdu na Soplicowo próbuje aresztować Hrabiego, ale zostaje przez niego ogłuszony. Ostatecznie Asesor znajduje szczęście u boku Tekli Hreczeszanki.

Maciej Dobrzyński

Siedemdziesięciodwuletni patriarcha i przywódca zaściankaWieś zamieszkana przez drobną, zubożałą szlachtę, która sama uprawiała ziemię, ale zachowywała przywileje stanowe.. Szlachta nadała mu liczne przydomki: Kurek na kościele (często zmieniał sympatie polityczne), Maciek nad Maćkami, Zabok, Królik oraz Rózeczka (od nazwy jego karabeli). Mimo podeszłego wieku i drobnej postury zachował niezwykłą krzepę i energię.

Pochodzi z mazowieckiej szlachty osiadłej na Litwie za czasów Władysława Jagiełły. Brał udział w konfederacji barskiejZbrojny związek szlachty polskiej skierowany przeciwko ingerencji Rosji i królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu., wojnie w 1792 roku oraz insurekcji kościuszkowskiej. Podczas obrony Pragi uratował życie Pociejowi. Uosabia prawość i rozwagę, kierując się zawsze dobrem ojczyzny. Zna się na leczeniu, procesowaniu i przewidywaniu pogody.

Rozpoznaje w księdzu Robaku Jacka Soplicę, ale zachowuje tę wiedzę dla siebie. Jako jedyny nie ufa Francuzom i nie podziela entuzjazmu wobec Napoleona. Twierdzi, że Polakom potrzeba rodzimego bohatera. Jest przeciwny najazdowi na Soplicowo, ale gdy dochodzi do bitwy z Moskalami, wjeżdża na dziedziniec w chłopskim przebraniu, wioząc ukrytą broń, i walczy z ogromnym męstwem.

Jankiel

Poczciwy karczmarz żydowskiego pochodzenia, dzierżawiący dwie karczmy od Sędziego. Jest głównym stronnikiem Robaka. Od początku zna prawdziwą tożsamość bernardyna i wspiera jego konspiracyjną misję. Próbuje pogodzić szlachtę i odwieść ją od najazdu na Soplicowo. Słynie jako wybitny cymbalistaMuzyk grający na cymbałach, tradycyjnym instrumencie strunowym uderzanym specjalnymi pałeczkami.. W finale epopei daje mistrzowski koncert, w którym dźwiękami opowiada najważniejsze momenty z polskiej historii walki o niepodległość. To szczery patriota, kochający Polskę jak własną ojczyznę.

Nikita Nikitycz Ryków i Major Płuta

Dwaj rosyjscy oficerowie stacjonujący w pobliskiej wiosce, zestawieni na zasadzie moralnego kontrastu. Ryków to kapitan i dobry człowiek, który lubi Polaków i rozumie ich język. Walczył pod dowództwem Suworowa, brał udział w wojnach z Napoleonem i tłumił powstanie kościuszkowskieZbrojny zryw narodowy przeciwko Rosji i Prusom, dowodzony przez Tadeusza Kościuszkę.. W Soplicowie stara się załagodzić konflikt i szuka ugodowego rozwiązania. Dzielnie walczy w bitwie, a broń składa dopiero po namowach Podkomorzego.

Major Płuta to z kolei Polak, który zrusyfikował swoje nazwisko (z Płutowicz na Płuta) i przeszedł na stronę wroga. Jest chciwy – żąda od Sędziego ogromnej łapówki za zatajenie zajazdu. Spoliczkowany przez Tadeusza za obrazę Telimeny, wzywa żołnierzy do ataku. Okazuje się podstępnym tchórzem. Wyzwany na pojedynek, wysyła w zastępstwie Rykowa, a sam przekupuje żołnierza, by zastrzelił Tadeusza. Resztę bitwy spędza ukryty w pokrzywach. Ginie zamordowany przez Gerwazego.

Bartek Prusak

Drobny szlachcic zaściankowy, gorący zwolennik Napoleona. Swój przydomek zawdzięcza patologicznej nienawiści do Prusaków. Dużo podróżował, był świadkiem ucieczki wojsk pruskich po klęsce pod Jeną i AuerstaedtPodwójne starcie, w którym wojska Napoleona doszczętnie rozbiły armię pruską.. Chętnie ruszyłby do walki z Moskalami, ale zachowuje trzeźwość umysłu – najpierw chce wiedzieć, z kim i o co dokładnie będzie walczył. Podczas narady w Dobrzynie staje w obronie Sędziego. Nie bierze udziału w zajeździe, a w Soplicowie zjawia się w chłopskim przebraniu u boku Robaka i Maćka.

Stolnik Horeszko

Potężny magnat, potomek senatorów i hetmanów, pieczętujący się herbem Półkozic. Nie doczekał się męskiego potomka, ma jedynie córkę Ewę. Był zwolennikiem Sejmu Czteroletniego i Konstytucji 3 MajaPierwsza w Europie ustawa zasadnicza, próbująca ratować Rzeczpospolitą poprzez reformy ustrojowe., a przeciwnikiem konfederacji targowickiejSpisek magnacki zawiązany w porozumieniu z carycą Katarzyną II w celu obalenia Konstytucji 3 Maja..

Horeszko to postać niejednoznaczna. Z jednej strony wyidealizowana w opowieściach Gerwazego, z drugiej – wyrachowana politycznie. Udawał przyjaciela Jacka Soplicy wyłącznie po to, by zyskać głosy drobnej szlachty na sejmikach. Pozostał całkowicie obojętny na uczucia córki i nie dopuszczał myśli o wydaniu jej za biednego szlachcica. Upokorzył Jacka, prosząc go o radę w sprawie małżeństwa Ewy z kasztelanicem witebskim. Ginie z rąk Soplicy w 1792 roku podczas ataku Moskali na zamek. W ostatnich sekundach życia wykonuje znak krzyża, przebaczając mordercy.