Romeo i Julia - konteksty
Zrozumienie dramatu Szekspira wymaga spojrzenia na jego literackie i historyczne korzenie. Utwór czerpie z wcześniejszych włoskich i angielskich tekstów, odrzucając ich moralizatorski ton na rzecz czystego tragizmu. Tło epoki elżbietańskiej oraz renesansowe prądy filozoficzne pomagają wyjaśnić motywacje bohaterów i nieuchronność ich losu.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 3 min
Geneza utworu
Szekspir napisał „Romea i Julię” prawdopodobnie w latach 1594–1595. Londyn przeżywał wtedy rozkwit życia teatralnego po ponownym otwarciu scen, które wcześniej zamknęła epidemia dżumyW latach 1592–1593 zaraza zabiła w Londynie ponad 10 tysięcy osób, wymuszając zamknięcie teatrów ze względów sanitarnych.. Dramaturg nie wymyślił fabuły od podstaw. Oparł się na wcześniejszych tekstach, głównie na poemacie Arthura Brooke'a „The Tragicall Historye of Romeus and Juliet” z 1562 roku. Brooke z kolei czerpał z włoskiej noweli Mattea Bandella z 1554 roku. Historia kochanków z Werony krążyła więc po Europie na długo przed premierą w The Theatre.
Włoskie i angielskie pierwowzory miały wyraźny, moralizatorski ton – potępiały potajemne związki zawierane bez zgody rodziców. Szekspir całkowicie usunął ten dydaktyzm. Skupił się na czystym tragizmie miłości i destrukcyjnej sile rodowej nienawiści.
Angielski twórca mistrzowsko skondensował czas akcji. Wydarzenia, które w oryginalnych źródłach ciągnęły się miesiącami, upchnął w zaledwie kilka dni. To drastycznie podkręciło tempo i zbudowało duszny nastrój nieuchronności.
Rozwiń: Geneza Romea i Julii (czas czytania: 0 min)Biografia Williama Szekspira
William Szekspir przyszedł na świat w 1564 roku w Stratford-upon-Avon w rodzinie rzemieślnika. Nigdy nie zdobył wykształcenia uniwersyteckiego. Mimo to dotarł na same szczyty londyńskiego świata sztuki i został udziałowcem legendarnego Globe TheatreTeatr w Londynie zbudowany w 1599 roku przez trupę Szekspira. Miał kształt wielokąta i mieścił nawet 3 tysiące widzów.. W latach 90. XVI wieku, pisząc historię kochanków z Werony, był już uznanym twórcą, choć wciąż szlifował swój unikalny styl.
Osobiste doświadczenia autora mocno rezonują w jego dziełach. Wczesne małżeństwo z Anne Hathaway, życie z dala od rodziny w gwarnym Londynie i codzienna obserwacja napięć społecznych ukształtowały jego wrażliwość. Szekspir doskonale rozumiał mechanizmy lojalności, miłości i krwawych konfliktów.
Dramaturg tworzył w realiach, gdzie przetrwanie trupy teatralnej zależało od patronatu arystokracjiW epoce elżbietańskiej grupy aktorskie musiały mieć możnego opiekuna, by legalnie działać i unikać oskarżeń o włóczęgostwo.. To tłumaczy, dlaczego na scenie tak często gościły postacie szlacheckie i dworskie intrygi. Choć Szekspir prawdopodobnie nigdy nie opuścił Anglii, jego rozległe lektury pozwoliły mu niezwykle wiarygodnie osadzić akcję w realiach renesansowych Włoch.
Rozwiń: William Szekspir - biografia twórcy teatru elżbietańskiego (czas czytania: 5 min)Renesans i filozofia epoki
Dramat wyrasta wprost z renesansowego antropocentryzmuPogląd filozoficzny stawiający człowieka, jego potrzeby i możliwości w samym centrum zainteresowania wszechświata.. Zgodnie z duchem epoki człowiek miał być kowalem własnego losu. Romeo i Julia realizują ten postulat w praktyce. Podejmują decyzje samodzielnie, buntują się przeciwko woli potężnych rodów i łamią sztywne zasady społeczne. Ich potajemny ślub to gest skrajnego, renesansowego indywidualizmu.
Szekspir zderza jednak tę nowożytną wolność z antycznym motywem fatum. W prologu chór nazywa bohaterów star-cross'd lovers, czyli kochankami urodzonymi pod złą gwiazdą. Ta dwoistość napędza całą tragedię. Z jednej strony młodzi sami podejmują ryzykowne wybory, z drugiej – seria nieszczęśliwych zbiegów okoliczności sugeruje, że nad ich życiem ciąży bezlitosne przeznaczenie.