Kompozycja, czas i przestrzeń

Kompozycja i budowa dramatu

Tragedia opiera się na klasycznej, pięcioaktowej strukturze. Akcję pierwszego i drugiego aktu poprzedzają prologi w formie sonetów, wygłaszane przez Chór. Szekspir mistrzowsko buduje napięcie już od pierwszej sceny. Bójka służących pełni tu funkcję ekspozycjiWstępna część utworu, która zapoznaje widza z głównymi postaciami, miejscem akcji i punktem wyjścia dla fabuły., rzucając nas w sam środek brutalnego konfliktu dwóch rodów. Zdarzenia pierwszego aktu płynnie prowadzą do zawiązania właściwej akcji – momentu, w którym Romeo i Julia spotykają się po raz pierwszy.

Dalsza część dramatu to ciąg gwałtownych incydentów. Trudno wskazać jeden klasyczny punkt kulminacyjny. Przełomem jest jednak walka z Tybaltem. Wtedy obok miłości po raz pierwszy tak wyraźnie staje śmierć, zapowiadając ostateczną klęskę bohaterów.

Kompozycyjnie fabułę można podzielić na trzy główne etapy:

• prezentacja Romea i jego młodzieńczych rozterek,
• spotkanie kochanków, gwałtowny wybuch uczucia oraz niefortunna intryga ojca Laurentego,
• śmierć młodych i ostateczne pojednanie zwaśnionych rodzin.

Czas akcji – wyścig z przeznaczeniem

Szekspir zrezygnował z określania konkretnego czasu historycznego. Dla ówczesnych widzów sztuka działa się po prostu we współczesnych im Włoszech. Czas trwania akcji jest natomiast wyznaczony niezwykle precyzyjnie. Obejmuje niespełna cztery doby: od niedzielnego poranka do świtu w czwartek. Z tekstu możemy odczytać nie tylko pory dnia, ale często konkretne godziny. To celowy zabieg. Widz odnosi wrażenie, że o życiu bohaterów decydują już nie dni, a uciekające minuty.

Chronologia wydarzeń przedstawia się następująco:

• Niedziela: od porannej bójki na ulicy (akt I, scena 1) do spotkania w ogrodzie (akt II, scena 2).
• Poniedziałek: od wizyty u ojca Laurentego (akt II, scena 3) do decyzji o wygnaniu Romea (akt III, scena 4).
• Wtorek: od pożegnania kochanków (akt III, scena 5) do przygotowań do ślubu z Parysem (akt IV, scena 3).
• Środa: odnalezienie uśpionej Julii (akt IV, sceny 4 i 5).
• Czwartek: tragiczny finał w grobowcu (akt V).

Przestrzeń – od ulic Werony po mroczny grobowiec

Głównym miejscem akcji jest Werona. Tylko na chwilę, w pierwszej scenie piątego aktu, przenosimy się do Mantui, gdzie ukrywa się wygnany Romeo. Szekspir nie ogranicza się do jednej dekoracji. Bohaterowie przemieszczają się po całym mieście – od gwarnych ulic i placów, przez dom i ogród Kapuletów, aż po zaciszną celę ojca Laurentego i cmentarz.