Chronologia - najważniejsze wydarzenia epoki

Wydarzenia w Europie

• 476
  Upadek Cesarstwa Zachodniorzymskiego

  Wydarzenie to wyznacza koniec starożytności i symboliczny początek epoki średniowiecza.

• 622
  Początek islamu

  Ucieczka Mahometa z Mekki do Medyny, znana jako hidżra. Otwiera nową erę w historii Bliskiego Wschodu i basenu Morza Śródziemnego.

• 732
  Bitwa pod Poitiers

  Wojska frankijskie pod wodzą Karola Młota zatrzymują ekspansję arabską w Europie Zachodniej.

• 754
  Powstanie Państwa Kościelnego

  Utworzenie terytorium pod świecką władzą papieży, co na wieki ukształtowało politykę europejską.

• 800
  Koronacja Karola Wielkiego

  Papież koronuje władcę Franków na cesarza rzymskiego, odnawiając ideę uniwersalnego cesarstwa na Zachodzie.

• 843
  Traktat w Verdun

  Podział imperium karolińskiego na trzy części, dający początek późniejszej Francji, Niemcom i Włochom.

• 863
  Misja Cyryla i Metodego

  Początek chrystianizacji Słowian na Morawach oraz stworzenie pierwszego alfabetu słowiańskiego (głagolicy).

• 1054
  Schizma wschodnia

  Ostateczny rozłamRozłam w chrześcijaństwie na Kościół wschodni (prawosławny) i zachodni (katolicki), trwający do dziś. w świecie chrześcijańskim.

• 1096–1099
  I krucjata

  Zbrojna wyprawa rycerstwa europejskiego kończy się zdobyciem Jerozolimy i utworzeniem Królestwa Jerozolimskiego.

• 1337–1453
  Wojna stuletnia

  Seria konfliktów zbrojnych między Anglią a Francją o sukcesję francuskiego tronu.

• 1348
  Powstanie uniwersytetu w Pradze

  Karol IV zakłada pierwszy uniwersytet w Europie Środkowej.

• 1415
  Spalenie Jana Husa

  Egzekucja czeskiego reformatora religijnego na soborze w Konstancji, która wywołała wieloletnie wojny husyckie.

• 1453
  Upadek Cesarstwa Bizantyjskiego

  Zdobycie Konstantynopola przez Turków osmańskich. Data ta tradycyjnie zamyka epokę średniowiecza w Europie.

Wydarzenia w Polsce

• 966
  Chrzest Polski

  Włączenie państwa Piastów w krąg zachodniej kultury chrześcijańskiej i łacińskiej.

• 1000
  Zjazd gnieźnieński

  Spotkanie Bolesława Chrobrego z cesarzem Ottonem III. Utworzenie niezależnej metropolii kościelnej w Gnieźnie.

• 1025
  Koronacja Bolesława Chrobrego

  Pierwsza w historii koronacja królewska władcy Polski.

• 1138
  Rozbicie dzielnicowe

  Wejście w życie testamentu Bolesława Krzywoustego. Podział państwaOkres w historii Polski (1138–1320), w którym państwo było podzielone na niezależne księstwa rządzone przez członków dynastii Piastów. osłabia pozycję Polski na arenie międzynarodowej na blisko 200 lat.

• 1320
  Koronacja Władysława Łokietka

  Symboliczny koniec rozbicia dzielnicowego i zjednoczenie państwa polskiego.

• 1326–1333
  Wojny z Krzyżakami

  Konflikty zbrojne za panowania Władysława Łokietka, w tym bitwa pod Płowcami (1331).

• 1364
  Powstanie Akademii Krakowskiej

  Kazimierz Wielki funduje pierwszy uniwersytet na ziemiach polskich (dzisiejszy Uniwersytet Jagielloński).

• 1385
  Unia w Krewie

  Porozumienie polsko-litewskie. Władysław Jagiełło przyjmuje chrzest i koronę polską, tworząc związekZwiązek dwóch państw połączonych osobą wspólnego monarchy, przy zachowaniu odrębnych instytucji państwowych. obu państw.

• 1410
  Bitwa pod Grunwaldem

  Rozgromienie wojsk zakonu krzyżackiego przez połączone siły polsko-litewskie.

Dzieła literackie

• V w.
  O państwie Bożym – św. Augustyn

  Fundament filozofii wczesnego średniowiecza, wprowadzający dualistyczny podział na sferę ziemską i boską.

• X–XI w.
  Żywoty św. Wojciecha

  Najstarsze teksty hagiograficzne związane z ziemiami polskimi, opisujące męczeńską śmierć biskupa.

• XI w.
  Pieśń o Rolandzie

  Najsłynniejszy francuski epos rycerski (chanson de geste), kształtujący wzorzec idealnego rycerza.

• XII w.
  Kronika – Gall Anonim

  Pierwsza polska kronika, napisana po łacinie, gloryfikująca czyny dynastii Piastów, zwłaszcza Bolesława Krzywoustego.

• XII–XIII w.
  Kronika – Wincenty Kadłubek

  Dzieło historyczne łączące fakty z antycznymi mitami i legendami o początkach Polski.

• XIII w.
  Bogurodzica

  Najstarsza utrwalona polska pieśń religijna, pełniąca funkcję pierwszego hymnu narodowego.

• XIII w.
  Summa teologiczna – św. Tomasz z Akwinu

  Monumentalne dzieło filozoficzne, które pogodziło naukę Arystotelesa z dogmatami chrześcijańskimi.

• XIII w.
  Złota legenda – Jakub de Voragine

  Zbiór żywotów świętych, który stał się najpopularniejszą księgą hagiograficzną w średniowiecznej Europie.

• XIII w.
  Kronika wielkopolska

  Anonimowe dzieło opisujące dzieje Polski z perspektywy dzielnicy wielkopolskiej.

• XIV w.
  Kazania świętokrzyskie

  Najstarszy zachowany tekst prozą w języku polskim, odnaleziony w oprawie innej księgi.

• XIV w.
  Boska Komedia – Dante Alighieri

  Poemat stanowiący syntezę średniowiecznej wiedzy i teologii, zapowiadający jednocześnie nadejście renesansu.

• XIV–XV w.
  Psałterz floriański

  Trójjęzyczny (łacińsko-polsko-niemiecki) zbiór psalmów, przygotowany prawdopodobnie dla królowej Jadwigi.

• XV w.
  Roczniki – Jan Długosz

  Najwybitniejsze polskie dzieło historyczne średniowiecza, obejmujące dzieje państwa od czasów legendarnych po rok 1480.

• XV w.
  Wielki Testament – François Villon

  Francuski poemat przełamujący średniowieczne konwencje, pełen buntu, ironii i fascynacji przemijaniem.

• XV w.
  Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią

  Najdłuższy polski wiersz średniowieczny, realizujący popularny motyw tańca śmierciŚredniowieczny motyw w sztuce i literaturze ukazujący wszechmoc śmierci, wobec której wszyscy ludzie są równi, niezależnie od stanu i majątku..