Średniowieczne szkoły i uniwersytety

Od szkół parafialnych do korporacji żaków

Średniowieczny system szkolnictwa narodził się dzięki reformom Karola Wielkiego. Choć edukacja nie była powszechna, dawała szansę na zdobycie wiedzy dzieciom z zamożniejszych rodów. Pierwsze kroki stawiano w szkołach parafialnychPodstawowa placówka edukacyjna przy kościele, ucząca czytania, pisania po łacinie, liczenia, katechezy i śpiewu..

Wraz z rozwojem miast w XII i XIII wieku, mistrzowie i uczniowie zaczęli zrzeszać się w korporacje na wzór cechów rzemieślniczych. Tak powstały pierwsze uczelnie wyższe, nazywane początkowo studium generale, a później universitas. Cieszyły się one ogromną autonomią. Miały wyłączne prawo nadawania stopni naukowych w całym świecie chrześcijańskim i dysponowały całkowitą niezależnością prawną od władz miejskich.

Struktura nauki, czyli siedem sztuk wyzwolonych

Droga do wyższego wykształcenia wymagała ukończenia trzyletnich studiów przygotowawczych. Obejmowały one artes liberalesSiedem sztuk wyzwolonych – kanon średniowiecznej edukacji przeznaczony wyłącznie dla ludzi wolnych.. Dzieliły się one na dwa stopnie:

Po opanowaniu tych podstaw student mógł kontynuować naukę na jednym z trzech wyższych wydziałów: prawie, medycynie lub najbardziej prestiżowej teologii.

Najstarsze uniwersytety w Europie

Wiek XIII przyniósł potężny rozkwit kultury, często nazywany protorenesansem. Do Europy dotarły na nowo odkryte pisma Arystotelesa oraz dzieła filozofów arabskich i żydowskich. Dawne szkoły przykatedralne przekształcały się w prężne ośrodki, w których koncentrowało się życie społeczne i kulturowe.

• 1088
  Uniwersytet Boloński

  Najstarszy uniwersytet w Europie, słynący z nauczania prawa.

• XII w.
  Paryż i Oksford

  Powstają kolejne potężne ośrodki – paryska Sorbona (teologia i filozofia) oraz uniwersytet w Oksfordzie.

• 1348
  Uniwersytet Karola w Pradze

  Pierwsza uczelnia wyższa w Europie Środkowej.

• 1364
  Akademia Krakowska

  Założenie pierwszego polskiego uniwersytetu (późniejszego Jagiellońskiego).

W XII i XIII wieku na mapie akademickiej pojawiły się także uniwersytety w Cambridge i Padwie. W XIV wieku Włosi otworzyli kolejne uczelnie w Rzymie (1303), Florencji (1321) i Pizie (1343).

Jak wyglądała średniowieczna nauka?

Średniowieczny uniwersytet tworzył duchową i ideową wspólnotę wykładowców oraz studentów. Nauka opierała się na dwóch filarach. Pierwszym było lectioWykład polegający na głośnym czytaniu księgi przez mistrza i jej szczegółowym komentowaniu.. Studenci musieli uważnie słuchać i zapamiętywać materiał. Podstawowym podręcznikiem teologicznym i filozoficznym była wówczas „Księga sentencji” Piotra Lombarda.

Drugim filarem były dysputy. Polegały one na sformalizowanych dyskusjach między wykładowcą a studentami na z góry ustalone tematy. Wymagały żelaznej logiki i doskonałej znajomości retoryki, ucząc żaków sztuki argumentacji.