Opracowanie

Charakterystyka Edka

Edek z dramatu Sławomira Mrożka to uosobienie prymitywizmu, brutalnej siły i braku jakichkolwiek zasad moralnych. Ten nieproszony gość w domu Stomila i Eleonory stopniowo przejmuje kontrolę nad zdegenerowaną rodziną inteligentów, by w finale wprowadzić rządy oparte na strachu. Postać ta stanowi gorzką diagnozę społeczną, ukazując triumf bezmyślnego chamstwa nad słabą i pozbawioną wartości kulturą wyższą.

Autor: Karolina Marlęga Czas czytania: 4 min
Powtórka z lektury: slajdy streszczenie, bohaterowie i motywy w pigułce Zobacz slajdy
Spis treści
  1. Intruz, który stał się panem domu
  2. Wygląd i prostackie maniery
  3. Brak zasad i przejęcie władzy
  4. Triumf brutalności nad intelektem
  5. Test

Intruz, który stał się panem domu

Edek nie jest typowym przedstawicielem klasy robotniczej ani chłopstwa. To raczej socjologiczny twór w fazie krystalizacji - człowiek z awansu społecznego, ćwierćinteligent, a w słowniku Sławomira Mrożka po prostu chamW twórczości Mrożka to typ uosabiający prymitywizm, brutalność i brak kultury, który bezwzględnie wykorzystuje słabość inteligencji.. W dramacie staje się zwolennikiem idei postępu dla samego postępu. Jego absurdalna definicja tego pojęcia doskonale obnaża fetyszyzację haseł komunistycznej propagandyDziałania manipulacyjne władz PRL, mające na celu kształtowanie pożądanych postaw społecznych i ukrywanie niewygodnych faktów..

Ten podejrzany typ przebywa w domu Stomila z niewiadomych przyczyn. Początkowo wydaje się, że jego obecność to kolejny szalony eksperyment awangardowegoZespół tendencji w sztuce XX wieku odrzucających dotychczasowe style i poszukujących nowatorskich form wyrazu. artysty. Sytuacja szybko wymyka się spod kontroli. Edek czuje się jak u siebie, sypia z Eleonorą i wprowadza do domu wulgarne obyczaje. Formalnie pełni funkcję lokaja, ale w rzeczywistości to domownicy - z wyjątkiem Artura - usługują jemu.

Shorty na maturę

Wygląd i prostackie maniery

Mrożek wyposażył tę postać w przerysowane, odpychające cechy fizyczne. W didaskaliachTekst poboczny w dramacie, wskazówki autora dotyczące wyglądu postaci, scenografii czy zachowania bohaterów. czytamy:

(...) osobnik w najwyższym stopniu mętny i podejrzany. Koszula w brzydką kratę, rozpięta zbyt głęboko na piersiach, wypuszczona na spodnie, z podwiniętymi rękawami. Spodnie jasnopopielate, szerokie, brudne i pomięte, buty jaskrawożółte i skarpetki kolorowe przesadnie. Drapie się co chwila w grube udo. Włosy długie i tłuste, które lubi przeczesywać grzebykiem wyjmowanym z tylnej kieszeni spodni. Mały, kwadratowy wąsik. Nieogolony. Na ręce zegarek w „złotej” bransolecie.

Zachowanie Edka budzi oburzenie każdego obserwatora z zewnątrz. Mężczyzna nie okazuje cienia szacunku gospodarzom. Do Eleonory rzuca krótkie Cześć, do Eugenii mówi Idziemy, babuś?, a Stomila ponagla słowami: Panie Stomil, pańska kolej. Wykładaj się pan. Jego prostactwo ujawnia się najmocniej podczas gry w karty. Rzuca wulgarnymi tekstami w stylu Co się będę opieprzał czy Rżnij, Walenty!. Nieustannie się drapie i pije piwo prosto z butelki.

Okładka ebooka Pytania jawne na maturę ustnąEbook na maturę ustnąPytania jawne: 76 gotowych odpowiedzi na ustnyKonspekt, wersja rozszerzona i strefa dogrywki do każdego pytania CKE. PDF od razu po płatności. 59 zł, a razem z Atlasem motywów 79 zł.Zobacz ebook

Brak zasad i przejęcie władzy

Edek nie ukrywa, że nie kieruje się w życiu żadnym systemem wartości. Potrafi błyskawicznie dostosować się do każdej sytuacji i zmienić poglądy, jeśli przyniesie mu to korzyść. Zapytany przez Alę i Eleonorę o wyznawane zasady, wymienia dwie: Ja cię kocham, a ty śpisz oraz Zależy jak leży. Szybko wychodzi na jaw, że to nie jego życiowe motto, ale przypadkowe banały skradzione z pamiętnika kolegi.

Brak skrupułów w połączeniu z siłą fizyczną pozwala mu zdobyć absolutną władzę w domu Stomila. Edek nie dyskutuje - woli używać pięści. Jednym potężnym ciosem powala Artura na ziemię i zabija go. Tuż po morderstwie przejmuje pełną kontrolę nad przerażoną rodziną:

Widzieliście, jaki mam cios? Ale nie bójcie się, byle cicho siedzieć, nie podskakiwać, uważać, co mówię, a będzie wam ze mną dobrze, zobaczycie. Ja jestem swój chłop. I pożartować mogę, i zabawić się lubię. Tylko posłuch musi być.

Nowy porządek opiera się wyłącznie na nagiej sile i strachu.

Dobrze wiedzieć
W finałowej scenie dramatu Edek tańczy tango z wujem Eugeniuszem nad zwłokami Artura. Ten taniec, tradycyjnie kojarzony z namiętnością i elegancją, staje się tutaj symbolem triumfu prymitywizmu nad kulturą wyższą. Edek prowadzi w tańcu, co ostatecznie pieczętuje jego absolutną władzę nad dawnymi elitami.

Triumf brutalności nad intelektem

Skąd bierze się bezczelność i determinacja ludzi pokroju Edka? Odpowiedź tkwi w słabości jego oponentów. Badaczka Ewa Wiegandt przywołuje w tym kontekście słowa samego Mrożka:

Z praw najskuteczniej korzysta cham, ponieważ normalny człowiek zawsze ma jakieś wątpliwości, czy mu się wszystko należy. (...) Kiedyś cham nie był w modzie, później stał się modny, teraz dyktuje modę. I nasz rodzimy, zgrzebny cham wpada w otwarte ramiona chama światowego.

Edek staje się symbolem współczesnej zaborczości, żądzy władzy i bezmyślności. Skonfrontowany z nim inteligentW literaturze polskiej często ukazywany jako postać pełna wzniosłych idei, ale pozbawiona siły sprawczej i oderwana od rzeczywistości. Artur ponosi klęskę, ponieważ nie potrafi znaleźć żadnej absolutnej idei, która mogłaby powstrzymać brutalną siłę. Triumf Edka to ostateczny dowód na upadek dawnego świata wartości.

Test

Komentarze

Redakcja klp.plpytanie do dyskusji
Edek to uosobienie prymitywizmu i brutalnej siły. Czy siła zawsze wygrywa z ideami?

Nikt jeszcze nie odpowiedział. Napisz pierwszy.

Tango · 12 kroków do poznania lektury