Czas, miejsce akcji i gatunek literacki „Alicji w Krainie Czarów”

Początek historii: z nudnej łąki do króliczej nory

Akcja powieści startuje w zwykłe, słoneczne popołudnie. Alicja siedzi na brzegu rzeki ze swoją siostrą i potwornie się nudzi. To realistyczny obrazek z życia dziewczynki w wiktoriańskiej AngliiOkres w historii Wielkiej Brytanii (XIX wiek), gdy rządziła królowa Wiktoria. Słynął z bardzo surowych zasad zachowania..

Autor nie rzuca nas od razu w wir przygód. Najpierw pokazuje normalny świat. Dzięki temu mocniej odczuwamy moment, gdy wszystko staje na głowie.

Przełom następuje, gdy Alicja widzi Białego Królika z zegarkiem. Dziewczynka wpada za nim do głębokiej nory. Od tej chwili znikają znane nam zasady i zaczyna się senna wędrówka.

Kraina Czarów – miejsce bez stałych zasad

Kraina Czarów nie przypomina krain z tradycyjnych baśni. Nie znajdziesz tu mapy ani wyraźnych granic. Alicja przemieszcza się między kolejnymi miejscami bez większego sensu.

Przestrzeń jest onirycznaZwiązana ze snem, działająca według nielogicznych zasad, które znamy z marzeń sennych.. Działa jak we śnie, gdzie nagle zmieniasz miejsce i uważasz to za coś normalnego. Konkretne lokacje rządzą się własnymi, dziwnymi prawami:

• Korytarz z małymi drzwiczkami – pierwsze miejsce po upadku. Alicja jest tu najpierw za duża, a potem za mała. Rozmiar jej ciała zmienia się jak w koszmarze.
• Dom Białego Królika – dziewczynka znów rośnie i dosłownie rozpycha budynek. Przestrzeń nie dopasowuje się do człowieka. To człowiek musi dostosować się do otoczenia.
• Las bez imion – miejsce, w którym Alicja zapomina, jak się nazywa. Spotyka tam jelonka, który się jej nie boi. Zwierzę samo nie pamięta, że ludzie bywają groźni.
• Herbatka u Szalonego Kapelusznika – Kapelusznik, Marcowy Zając i Mysz Śpioch tkwią przy stole od niepamiętnych czasów.
• Ogród Królowej Kier – pozornie uporządkowane miejsce z alejkami i różami. Panuje tu jednak terror. Królowa co chwilę krzyczy:

  Ściąć mu głowę!

Czas akcji – sen bez daty

Cała historia w prawdziwym świecie zajmuje zaledwie jedno popołudnie. Alicja zasypia na brzegu rzeki i budzi się w tym samym miejscu. Jej sen trwa może godzinę lub dwie.

Wewnątrz Krainy Czarów czas zachowuje się absurdalnie. U Kapelusznika jest zawsze szósta po południu, czyli pora picia herbaty. Czas nie płynie, lecz kręci się w kółko.

Kapelusznik pokłócił się z Czasem. Dlatego ten przestał dla niego chodzić.

Gatunek literacki – ani baśń, ani fantasy

Klasyfikacja tej powieści sprawia kłopoty. Łączy ona w sobie kilka gatunków naraz.

Cechy baśni

Na pierwszy rzut oka przypomina baśń. Dziecko trafia do magicznego świata i spotyka mówiące zwierzęta. Jednak schemat baśniowyTypowy układ wydarzeń w baśni: bohater wyrusza w drogę, pokonuje zło, zdobywa nagrodę i wraca odmieniony. tutaj nie działa.

Alicja nie przechodzi przemiany. Nie ma tu morału ani nagrody za dobre uczynki. Dziewczynka po prostu się budzi.

Cechy literatury fantasy

Kraina Czarów to wymyślony świat, co kojarzy się z literaturą fantasy. W fantasy jednak magia działa według stałych reguł. U Lewisa Carrolla zasady zmieniają się w połowie sceny.

Literatura nonsensu

Prawdziwy gatunek tej książki to literatura nonsensu.

Dobrze widać to podczas procesu w finale książki. Królowa chce ogłosić wyrok przed wysłuchaniem dowodów. Alicja głośno protestuje, bo to nielogiczne.

Wszyscy wokół traktują jednak ten absurd jak normę. Nonsens ma tu konkretny cel. Pokazuje, że wiele zasad narzucanych dzieciom przez dorosłych nie ma żadnego sensu.

Lekcje, sztywne maniery i hierarchia społecznaPodział społeczeństwa na grupy ważniejsze i mniej ważne, gdzie słabsi muszą słuchać silniejszych. bywają równie głupie, co rozkazy Królowej Kier.

Zderzenie dwóch światów

Zestawienie zwykłej angielskiej łąki z Krainą Czarów buduje mocny kontrastOstre przeciwieństwo dwóch cech, zjawisk lub rzeczy, zestawionych ze sobą dla lepszego efektu.. Świat realny jest nudny, przewidywalny i pełen sztywnych zasad. Kraina Czarów jest niebezpieczna, ale też fascynująca.

Alicja w obu tych miejscach czuje się nieswojo. Raz jest za mała, raz za duża. Czasem zbyt grzeczna, a czasem zbyt odważna.

Ten kontrast to serce całej opowieści. Kraina Czarów istnieje tylko w głowie śpiącej dziewczynki. Zadaje jednak prawdziwe pytania o to, czym jest dorosłość i czy warto ślepo słuchać wszystkich jej reguł.