Słowniczek pojęć literackich (nonsens, groteska, parodia)
Powieść Lewisa Carrolla łamie zasady logiki, wykorzystując literaturę nonsensu i groteskę. Słowniczek pojęć literackich pomaga zrozumieć ukryte znaczenia w przygodach głównej bohaterki. Zestawienie terminów z konkretnymi scenami ułatwia analizę tej wieloznacznej baśni.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 5 min
Gatunek i budowa utworu
Literatura nonsensu
Świat w książce rządzi się logikąNauka o poprawnym myśleniu i wyciąganiu wniosków. sprzeczną z normalnym myśleniem. Reguły języka i rzeczywistości są celowo łamane dla żartu. Lewis Carroll stworzył ten gatunek świadomie. Kapelusznik pije herbatę bez przerwy, ponieważ czas zatrzymał się na godzinie szóstej.
Absurd
To sytuacja całkowicie pozbawiona sensu. W powieści absurd rządzi całym sądem Królowej Kier. Najpierw zapada wyrok, a dopiero potem ława przysięgłych ustala winę.
Groteska
To połączenie elementów śmiesznych i strasznych. Trudno zdecydować, czy należy się śmiać, czy bać. Królowa Kier ciągle krzyczy „Ściąć im głowy!”. Jest to komiczne i przerażające jednocześnie.
Groteska często wyolbrzymia cechy postaci lub świata. W Krainie Czarów wszystko jest przerysowane, od zachowania zwierząt po karykaturalne wybuchy złości Królowej.
Parodia
Utwór naśladujący znany styl w celu komicznym. Carroll parodiuje moralizatorskie wierszyki dla dzieci. Alicja próbuje je recytować, ale wychodzą jej bezsensowne rymowanki.
Baśń literacka
To opowieść napisana przez konkretnego autora, w odróżnieniu od baśni ludowej. Książka ma magiczny świat, ale brakuje w niej prostego morałuPouczający wniosek płynący z baśni lub opowiadania. na końcu. Zamiast pouczenia oferuje chaos i przebudzenie.
Powieść inicjacyjna
Utwór opowiadający o dojrzewaniu głównego bohatera. Podróż Alicji to właśnie taka inicjacjaMoment przejścia w nowy etap życia, często związany z dojrzewaniem.. Dziewczynka wchodzi do Krainy jako zagubione dziecko. Budzi się z nową pewnością siebie i własnym zdaniem.
Ramowa struktura snu
Cała fabuła rozgrywa się wewnątrz snu bohatera. Powieść zaczyna się od Alicji siedzącej nad rzeką. Kończy się jej przebudzeniem. Kraina Czarów istnieje tylko w jej głowie.
Pojęcia stylistyczne i językowe
Gra słów (kalambur)
Dowcip oparty na podwójnym znaczeniu wyrazu. Carroll jest mistrzem takich żartów. Niby-Żółw opowiada, że w szkole uczył się „Zwijania i Wicia”. Brzmi to podobnie do czytania i pisania, co tworzy komiczne nieporozumienie.
Ironia
Mówienie czegoś odwrotnego, niż się myśli. Carroll ironicznie przedstawia dorosłych. Księżna czy sędziowie zachowują się o wiele gorzej niż siedmioletnia dziewczynka.
Personifikacja
Nadanie cech ludzkich zjawisku lub pojęciu. Kapelusznik opowiada, że pokłócił się z Czasem. Obrażony Czas zatrzymał się na godzinie szóstej. Zjawisko fizyczne stało się kimś, z kim można wejść w konflikt.
Antropomorfizacja
Nadanie zwierzęciu ludzkich cech, ubrań i zawodu. Biały Królik nosi zegarek kieszonkowy i wpada w panikę jak urzędnik. Kot z Cheshire filozofuje, a Gąsienica pali fajkę wodnąUrządzenie do palenia, w którym dym jest filtrowany przez wodę..
Personifikacja dotyczy pojęć abstrakcyjnych (np. Czas, Śmierć). Antropomorfizacja to uczłowieczanie zwierząt lub przedmiotów (np. mówiący królik w kamizelce).
Czarny humor
Żart z tematu, który normalnie jest poważny. Królowa Kier skazuje dworakówOsoba należąca do otoczenia króla lub królowej. na śmierć za drobnostki. Cały dwór spokojnie przyjmuje te wyroki.
Narrator trzecioosobowy
Opowiada historię z zewnątrz, używając form „ona”, „on”. Narrator w książce bardzo blisko podąża za myślami Alicji. Czytelnik na bieżąco poznaje jej wątpliwości i zdziwienie.
Tło historyczne i filozoficzne
Epoka wiktoriańska
Okres panowania królowej Wiktorii w Wielkiej Brytanii. Wyróżniał się surowymi normami obyczajowymiNiepisane zasady zachowania przyjęte w danym społeczeństwie.. Carroll napisał książkę w środku tej epoki. Krytykował jej sztywne zasady poprzez absurd Krainy Czarów.
Wiktoriańska edukacja
System nauczania oparty na mechanicznym wkuwaniu reguł. Alicja nieustannie próbuje recytować wyuczone wiersze. Za każdym razem mówi bzdury. To krytyka bezmyślnego uczenia się na pamięć.
Ceremonia podwieczorku
W Anglii XIX wieku podwieczorek był ważnym rytuałem. Herbaciane przyjęcie Kapelusznika parodiuje ten zwyczaj. Miejsca są brudne, a goście przesiadają się w kółko bez wyraźnego powodu.
Krokiet
Elegancka gra ogrodowa, w której uderza się kule przez bramki. Królowa zamienia grę w absurd:
- kule to żywe jeże,
- kije to flamingi,
- bramki to żołnierze.
Reguły nie istnieją, bo władczyni zawsze musi wygrać.
Tożsamość
Poczucie, kim się jest i jakie ma się miejsce w świecie. Alicja wielokrotnie zadaje sobie pytanie o własną tożsamość. Po każdej zmianie rozmiaru nie jest pewna, czy nadal jest sobą. Gąsienica pyta ją wprost: „Kim jesteś?”. Dziewczynka nie potrafi odpowiedzieć.
Relatywizm
Pogląd, że nie ma jednej obiektywnej prawdyFakt, który jest niezależny od ludzkich opinii i uczuć.. W Krainie Czarów każda postać ma własną logikę. Żadna z nich nie jest w pełni słuszna. Alicja dochodzi do wniosku, że ten świat jest po prostu szalony.
Sen i jawa
Zacieranie granicy między światem rzeczywistym a wyobraźnią. Alicja nie jest pewna, czy Kraina Czarów to tylko sen. Jej siostra po przebudzeniu dziewczynki niemal widzi ten magiczny świat oczami wyobraźni.
Zaburzenie czasu
Złamanie normalnego upływu godzin. Czas w Krainie Czarów jest uszkodzony. Na przyjęciu Kapelusznika zawsze jest szósta, więc herbata nigdy się nie kończy. Carroll bawi się pojęciem czasu jako mechanizmu, który może się zepsuć.
Władza i absurd
Sytuacja, gdy władza opiera się wyłącznie na strachu. Królowa Kier rządzi przez terror. Jej jedynym argumentem jest groźba ścięcia głowy. Carroll pokazuje, że taka władza jest w gruncie rzeczy śmieszna.
Krytyka dorosłości
Przedstawienie świata dorosłych jako pełnego bezsensownych reguł. Niemal każda dorosła postać w powieści zachowuje się irracjonalnieNiezgodnie ze zdrowym rozsądkiem, bez logicznego uzasadnienia.. Księżna, Królowa i sędziowie działają pod wpływem kaprysów. Jedyną osobą ze zdrowym rozsądkiem pozostaje dziecko.
Powieść Carrolla można czytać na dwóch poziomach. Dla dzieci to zabawna baśń o niezwykłych przygodach. Dla dorosłych to satyraUtwór ośmieszający ludzkie wady, obyczaje lub instytucje. na społeczeństwo i zasady logiki.