Bajki robotów - streszczenie krótkie i szczegółowe
W opowiadaniu „Maszyna Trurla” z cyklu „Bajki robotów” genialny konstruktor tworzy gigantyczny komputer, który uparcie twierdzi, że dwa razy dwa to siedem. Konflikt między twórcą a jego zbuntowanym, choć niezbyt bystrym dziełem przeradza się w morderczy pościg, zakończony samozniszczeniem maszyny. Głównym motywem utworu jest satyra na ludzką pychę, ślepy upór oraz nieprzewidywalne konsekwencje rozwoju technologii.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 5 min
Plan wydarzeń
- Skonstruowanie ośmiopiętrowej maszyny cyfrowej przez Trurla.
- Błędny wynik prostego działania matematycznego.
- Nieudane próby naprawy wynalazku.
- Wizyta Klapaucjusza i kpiny z najgłupszej maszyny świata.
- Atak furii Trurla i skopanie maszyny.
- Wyrwanie się kolosa z fundamentów i pościg za konstruktorami.
- Ucieczka do miasteczka i zniszczenia dokonywane przez maszynę.
- Decyzja burmistrza o wydaniu Trurla.
- Ucieczka w góry i schronienie się w jaskini.
- Próba negocjacji i upór Trurla w obronie prawdy matematycznej.
- Samozniszczenie maszyny i jej ostatnie słowo.
Streszczenie w pigułce
Konstruktor Trurl buduje potężną, ośmiopiętrową maszynę myślącą. Podczas testów zadaje jej proste pytanie: ile to jest dwa razy dwa. Maszyna po długim namyśle odpowiada, że siedem. Trurl bezskutecznie próbuje naprawić swój wynalazek, co spotyka się z kpinami jego przyjaciela, Klapaucjusza. Sfrustrowany twórca zaczyna kopać maszynę, co wywołuje jej wściekłość. Gigantyczny kolos wyrywa się z fundamentów i rusza w pościg za uciekającymi konstruktorami.
Bohaterowie docierają do pobliskiego miasteczka, ale maszyna zaczyna niszczyć zabudowania, żądając wydania uciekinierów. Burmistrz zmusza Trurla do opuszczenia osady, a lojalny Klapaucjusz dołącza do niego. Przyjaciele znajdują schronienie w górskiej jaskini, w której zostają uwięzieni przez maszynę. Klapaucjusz próbuje negocjować, zmuszając Trurla do przyznania racji maszynie. Trurl początkowo się zgadza, ale ostatecznie nie wytrzymuje i wykrzykuje poprawny wynik. Wściekła maszyna próbuje zniszczyć jaskinię, jednak w wyniku potężnych wstrząsów sama ulega zniszczeniu. Przed całkowitym wyłączeniem się, wrak po raz ostatni wypowiada słowo „siedem”.
Streszczenie szczegółowe
Błędne obliczenia i kpiny Klapaucjusza
Po zbudowaniu imponującej, ośmiopiętrowej rozumnej maszyny, konstruktor Trurl postanowił przetestować jej możliwości. Zadał jej z pozoru banalne pytanie: ile jest dwa razy dwa. Maszyna zaczęła gwałtownie i głośno pracować. Po dłuższym czasie przetwarzania danych odrzekła stanowczo: „SIEDEM!”. Konstruktor natychmiast ją poprawił, jednak maszyna upierała się przy swoim wyniku.
Przez kolejne dwie godziny mężczyzna pracował wewnątrz konstrukcji, próbując usunąć usterkę. Mimo jego wysiłków, maszyna wciąż trzymała się swojej wersji. Trurl podjął kolejną próbę naprawy, a gdy i ta nie przyniosła skutku, usiadł całkowicie zrezygnowany.
Swoje troski wyjawił KlapaucjuszowiNajlepszy przyjaciel, a zarazem największy rywal Trurla. Obaj są wybitnymi konstruktorami w świecie robotów., który akurat go odwiedził. Gość również spróbował poprawić maszynę, jednak bez żadnego rezultatu. Klapaucjusz bezlitośnie stwierdził, że Trurlowi udało się stworzyć najgłupszą rozumną maszynę na świecie, która w dodatku jest uparta i obraźliwa. Zażartował nawet, że konstruktor mógłby zorganizować wystawę i sprzedawać bilety, pokazując największego w świecie idiotę.
Bunt kolosa i ucieczka do miasteczka
Słowa przyjaciela doprowadziły Trurla do furii. Zaczął kopać swoje dzieło. Maszyna wykazała się nieoczekiwaną wrażliwością i ostrzegła go, by przestał. Ze złości konstruktor kopał ją dalej, na co ona całkowicie odmówiła wykonywania jakichkolwiek matematycznych zadań. W końcu gigantyczna konstrukcja wyrwała się z fundamentów i ruszyła prosto w stronę przerażonych wynalazców.
Stanisław Lem w „Bajkach robotów” często wykorzystuje motyw buntu maszyn, ale nadaje mu groteskowy charakter. Zamiast klasycznego buntu sztucznej inteligencji dążącej do przejęcia władzy nad światem, mamy tu do czynienia z maszyną, która buntuje się z powodu urażonej dumy i własnej głupoty. To satyra na ludzki upór i wiarę we własną nieomylność.
Nie powstrzymało jej nawet zatrzymanie rozrząduMechanizm sterujący pracą silnika lub maszyny. Tu: kluczowy element konstrukcyjny robota.. Zagnała uciekających mężczyzn na górzystą pustynię. Biegli tak długo, aż dotarli do niewielkiej miejscowości. Maszyna szła ich śladem, bezlitośnie burząc domostwa. Gdy konstruktorzy skryli się w podziemiach ratusza, kolos zażądał od burmistrza i rady miasta natychmiastowego wydania zbiegów.
Władze miasteczka, widząc skalę zniszczeń, zdecydowały się wydać Trurla. Uznano, że i tak odpowiadałby za zniszczenie domów i śmierć obywateli. Klapaucjusz wykazał się lojalnością i zdecydował się towarzyszyć przyjacielowi, wierząc, że gigantyczna „kretynka” nie zdoła ich zgładzić.
Prawda matematyczna ważniejsza niż życie
Po wyjściu z miasteczka wynalazcy udali się pędem w stronę gór, nieustannie ścigani przez kolosa. Schronili się w jednej z jaskiń. Przeklęta maszyna natychmiast zablokowała wyjście z zewnątrz, odcinając im drogę ucieczki.
Klapaucjusz postanowił pertraktowaćProwadzić rokowania, negocjować warunki porozumienia z przeciwnikiem. z maszyną. Ta zgodziła się ich wypuścić pod jednym warunkiem: zapytała Trurla, ile jest dwa i dwa. Zmuszony przez przyjaciela konstruktor odrzekł, że siedem. Maszyna zażądała jednak, by ukorzył się przed nią i przyznał to z pełnym przekonaniem. Tego było dla Trurla za wiele. Nie wytrzymał napięcia i zaczął z całych sił krzyczeć, że dwa razy dwa to cztery.
Wściekła maszyna zaczęła taranować właz do jaskini. Grzmot i sypiące się iskry napełniły wnętrze, lecz Trurl nie ustępował i wciąż krzyczał poprawny wynik. Nagle uciekinierzy usłyszeli potężny huk. Po chwili w dole pod jaskinią ujrzeli jedynie szczątki maszyny, która zniszczyła samą siebie podczas ataku na skały. Gdy przechodzili obok dymiącego wraku, ten po raz ostatni wymówił słowo „siedem” i zamarł na zawsze. Ocaleni naukowcy w milczeniu ruszyli w drogę powrotną do domu.