Bajki robotów - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Akcja opowiadania toczy się na planecie Aragena, zbudowanej do wewnątrz i chronionej przez potężnego władcę Metameryka. Jej wnętrze zamieszkują Enteryci – istoty mechaniczne, które kochają geometrię, światło i porządek. Pewnego dnia na powierzchni planety, w rejonie zwanym Czarnym Grzechotnikiem, mieszkańcy odnajdują wrak obcego statku kosmicznego w kształcie kielicha. Zaintrygowani znaleziskiem, wciągają maszynę do wnętrza swojego świata. Aby otworzyć właz, używają hasła „zemsta”, które podpowiada im mędrzec Afinor. Wewnątrz statku nie ma załogi, a jedynie tajemnicza czerwona plama i wapienne drzazgi. Król Metameryk, przeczuwając zagrożenie, nakazuje natychmiastowe zniszczenie znaleziska w atomowym ogniu. Niestety, podczas procesu utylizacji z wraku odpada mikroskopijny, niewidoczny fragment. Z tego zarodka wkrótce wykluwa się biologiczne życie, wydzielające zabójczą dla robotów wilgoć i tlen. W ciągu niespełna roku całą planetę pokrywa rdza, a wspaniałe miasta Enterytów obracają się w pył. Opowiadanie kończy się całkowitą zagładą mechanicznej cywilizacji, której szczątki porasta puszysta, biała pleśń – tytułowa biała śmierć, czyli po prostu życie organiczne.

Streszczenie szczegółowe

Idealny świat Enterytów

Planeta Aragena była miejscem niezwykłym, zbudowanym do wewnątrz. Władał nią potężny Metameryk, który opasywał glob w płaszczyźnie równikowej, stanowiąc żywą tarczę ochronną dla swoich poddanych. Wnętrze planety zamieszkiwali Enteryci. Ich świat wypełniały złote i srebrne ogrody oraz wspaniałe miasta. Mechaniczni obywatele kochali się w blasku i idealnej geometrii, a do wnętrza swojego globu filtrowali różnobarwne światło.

Sam władca składał się z dziesięciu miliardów członów. W każdym z nich mieszkał osobny rozum, a gdy jeden segment ulegał starzeniu, jego rolę płynnie przejmował kolejny. Metameryk był potomkiem AurygenówMityczni przodkowie w uniwersum Lema, wysoce rozwinięta cywilizacja maszyn, która uciekając przed prześladowcami, rozsiewała życie mechaniczne w kosmosie.. To właśnie oni w zamierzchłej przeszłości zapłodnili Aragenę swoją wiedzą, uciekając przed okrutnymi prześladowcami. Choć sami zostali ostatecznie zgładzeni, ich dziedzictwo przetrwało w mikroskopijnych atomach, dając początek cywilizacji Enterytów.

Tajemnicze znalezisko w Czarnym Grzechotniku

Zewnętrzną powłokę planety chroniły potężne rafy, budowane z kamienistego gruntu wydobywanego przez inżynierów. Okolice Arageny nazywano Czarnym Grzechotnikiem. Choć na powierzchnię nieustannie spadały roje meteorytów, nie wyrządzały one Enterytom żadnej krzywdy. Rutyna mechanicznego świata została przerwana, gdy na powierzchni odkryto wrak obcego statku kosmicznego o kształcie kielicha.

Mieszkańcy użyli potężnych, cęgowatych machin, aby wciągnąć znalezisko do wnętrza planety. Zdejmowali kolejne warstwy pancerza, aż dotarli do nieprzenikliwej grodzi z drzwiami. Mechanizm zamka reagował na odpowiednie słowo. Wtedy wystąpił mędrzec Afinor. Przypomniał on stare legendy o białych istotach, które przemierzały kosmos, niszcząc wszelkie życie zrodzone w metalu. Kierowała nimi wyłącznie chęć odwetu. Na wypowiedziane przez mędrca słowo „zemsta” drzwi statku natychmiast się otworzyły.

Zguba w postaci białej pleśni

We wnętrzu statku panowała ciemność. Enteryci nie odnaleźli załogi. Natrafili jedynie na zaschniętą czerwoną plamę oraz wapienne drzazgi. Gdy król Metameryk dowiedział się o znalezisku, natychmiast rozkazał zniszczyć statek w atomowym ogniu. Królewski posłaniec ostrzegł, że czerwień ze statku to pożywka dla białej śmierciW terminologii robotów Lema oznacza życie organiczne (biologiczne), w tym ludzkość, która niszczy metal poprzez utlenianie i rdzę., która nie zna litości.

Atomiści zlękli się tych słów, choć w głębi duszy nie wierzyli w starożytne klątwy. Wykonali rozkaz, doszczętnie niszcząc wrak, a jego zmrożone atomy wystrzelili ku gwiazdom. Poczuli ulgę, wierząc, że zażegnali niebezpieczeństwo. Nie zauważyli jednak, że podczas niszczenia statku odpadł od niego mikroskopijny, niewidoczny gołym okiem fragment.

Nocą z tego drobnego szczątka wykluł się biały kiełek. Szybko zaczęły powstawać kolejne. Z obcej formy życia wydzielała się zabójcza dla maszyn wilgoć oraz kwasoródNeologizm Lema oznaczający tlen. Dla organizmów żywych niezbędny do życia, dla maszyn – gaz powodujący niszczycielską korozję.. Wspaniałe miasta Enterytów błyskawicznie spowiła rdza. Nie minął nawet rok, a cała cywilizacja legła pokotem. Światła zgasły, zapanowała absolutna ciemność, a martwe szczątki mechanicznych mieszkańców pokryła puszysta, biała pleśń.