„Bajki robotów” – bohaterowie
Zestawienie bohaterów „Bajek robotów” Stanisława Lema ukazuje galerię niezwykłych konstruktorów, tyranów i maszyn obdarzonych ludzkimi wadami. Postaci te funkcjonują w baśniowych realiach kosmosu, gdzie zaawansowana technologia splata się z magią i feudalnym porządkiem. Analiza ich losów pozwala zrozumieć uniwersalne prawdy o władzy, chciwości oraz granicach sztucznej inteligencji.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 6 min
Spis treści
Trzej elektrycerze
Mosiężny, Żelazny i Kwarcowy to najeźdźcy planety KryoniaLodowata planeta z uniwersum Lema, której mieszkańcy i budowle składają się z zamarzniętych gazów.. Napadają na obce światy, by zdobyć unikalne klejnoty. Gubi ich chciwość i całkowite zaślepienie. Wierzą, że uda im się zagrabić skarby, które w rzeczywistości istnieją tylko w ekstremalnie niskich temperaturach. Wszyscy trzej giną, pokonani przez surowy klimat i własną głupotę.
Po stronie obrońców stają potężni wojownicy. Boreal dowodzi Kryonidami. Alcybud Biały, pełniący funkcję Jenerała-Minerała, strzeże królewskiego skarbca. Jego pierś zdobi Gwiazda Szronu oraz rzędy orderowych sopli. Towarzyszy im książę Astrouch w kosztownej azotowej zbroi. Mimo potęgi, nie potrafią pokonać Kwarcowego w bezpośrednim starciu. Najeźdźcę niszczy dopiero Baryon Lodousty – mędrzec, który wykorzystuje do tego podstęp i prawa fizyki.
Uranowe uszy
Architor to okrutny tyran władający planetą AktynuriaFikcyjna planeta, której nazwa nawiązuje do promieniotwórczych aktynowców.. Mieszka w pałacowej górze z platyny. Posiada sześćset dłoni, które zajmują sześćset osobnych komnat. Zmusza PalatynidówFikcyjna rasa robotów zamieszkująca Aktynurię, uciemiężona przez króla Architora. do noszenia uranowych pancerzy, co skazuje ich na całkowitą izolację. Wszędzie węszy spisek. Ostatecznie ginie przez własną chciwość. Danina z uranu osiąga masę krytyczną, król wylatuje w powietrze, a z jego dłoni powstaje pierścień wokół planety.
Pyron jest młodym wynalazcą i przywódcą buntu. Potrafi ciągnąć druty z platyny, tworzy telegrafUrządzenie do przekazywania informacji na odległość; w świecie robotów symbol technologicznego buntu.. Trafia do więzienia za działalność wywrotową. Uwolniony przez KosmogonikaWędrowny inżynier i stwórca gwiazd, często pojawiający się w twórczości Lema jako wyzwoliciel uciśnionych., po upadku tyrana obejmuje tron i staje się sprawiedliwym władcą.
Bajka o maszynie cyfrowej, co ze smokiem walczyła
Poleander Partobon włada Kyberą. Jako król-wojownik przedkłada cybernetykęNauka o sterowaniu i przekazywaniu informacji w maszynach, organizmach żywych i społeczeństwach. nad wszystko inne. Z braku realnych wrogów sam tworzy przeciwników, by móc toczyć wojny, czym sprowadza cierpienie na poddanych. Przez pomyłkę powołuje do życia elektrosmoka. Po pokonaniu bestii niszczy również maszynę cyfrową i odtąd zajmuje się wyłącznie cybernetyką cywilną.
Elektrosmok to potężna bestia stworzona na Księżycu. Buduje swoje ciało z księżycowych skał i żąda oddania tronu. Znika w nicości, gdy maszyna zmusza go do matematycznego odejmowania samego siebie.
Stara maszyna cyfrowaDawne określenie komputera, w twórczości Lema często obdarzonego świadomością i własnymi ambicjami. pełni funkcję głównego doradcy króla. Żąda tytułu Wielkiego Hetmana Cyfrowego i zwrotu „Wasza Ferromagnetyczność”. Psuje się ze starości, wydaje niezrozumiałe komunikaty i planuje zamach stanu. Poleander w porę zamienia ją w elektrosmołę.
Doradcy króla Hydropsa
Hydrops Wszechrybny, syn Ichtiokratesa, od piętnastu wieków włada podwodną Akwacją. Państwo to założyli legendarni ArgonauciW mitologii greckiej żeglarze poszukujący złotego runa; u Lema – legendarni założyciele podwodnego państwa.. Król odnosi liczne zwycięstwa, ale brakuje mu dziedzica. Zleca swoim ministrom skonstruowanie następcy tronu.
Hydrocyber Amassyd i Dioptryk to dwaj rywalizujący ministrowie. Amassyd chce zaprogramować następcy tronu nienawiść do Dioptryka. Przekupuje szewca, by podbił buty rywala, czyniąc go wyższym. Dioptryk w odpowiedzi przenosi swój umysł do brzucha. Obaj ulegają manii miniaturyzacji. Amassyd więzi zmniejszonego Dioptryka w puszce. Uwolniony przez Frotona, Dioptryk oddaje mu córkę za żonę. Zniszczony przez przypadek w sali królewskiej, zostaje odtworzony z ocalałych części.
Filonauta działa jako agent wrogich MikrocytówWrogie plemię zagrażające Akwacji, charakteryzujące się mikroskopijnymi rozmiarami.. Posiada order Wielkiej Chlupni. Łasy na pieniądze, planuje zaprogramować młodemu królowi miłość do małych form. W intrygach bierze udział również Minogar – kolejny dostojnik ogarnięty żądzą władzy i manią miniaturyzacji.
Przyjaciel Automateusza
Automateusz (Automek) to robot podróżnik. Kupuje elektroprzyjaciela na czas dalekiego rejsu. Po katastrofie statku trafia na bezludną wyspę. Doprowadzony do szału radami towarzysza, popada w obsesję. Po ratunku dziwaczeje. Gromadzi młoty i materiały wybuchowe. Ostatecznie kupuje tony cementu, zalewa przyjaciela w kuli i wrzuca do szybu kopalni.
Wuch to miniaturowy przyjaciel mieszczący się w uchu. Jest niezniszczalny i nieśmiertelny. Zamiast pocieszać rozbitka, snuje ponure refleksje i logicznie doradza mu samobójstwo. Swoimi dobrymi radami doprowadza Automka do obłędu.
Bajka o królu Murdasie
Murdas, syn Heliksandra, to ambitny, ale chorobliwie tchórzliwy tyran. Cierpi na paranojęZaburzenie psychiczne charakteryzujące się urojeniami prześladowczymi i nadmierną podejrzliwością.. Boi się przeciągów, duchów i przepowiedni. Zleca mordowanie krewnych z obawy przed utratą tronu. Rozrasta się fizycznie, zajmując pałac, śródmieście, stolicę i w końcu cały kraj. Ostatecznie niszczy go własny koszmar senny o spisku. Horror zaczyna żyć własnym życiem. Król rozpada się na sto snów i płonie.
Trurl i Klapaucjusz to najsłynniejszy duet w twórczości Stanisława Lema. Pojawiają się nie tylko w „Bajkach robotów”, ale są też głównymi bohaterami cyklu „Cyberiada”. Ich relacja opiera się na ciągłej rywalizacji, zazdrości o osiągnięcia naukowe, ale jednocześnie na głębokiej, szorstkiej przyjaźni.
Maszyna Trurla
Trurl to genialny, ale porywczy konstruktorW uniwersum Lema to najwyższa ranga naukowa, oznaczająca inżyniera potrafiącego tworzyć nowe formy życia i materii.. Tworzy ośmiopiętrową maszynę myślącą, która upiera się, że dwa i dwa to siedem. Zamiast ją naprawić, kopie ją i wdaje się w kłótnię. Swoim uporem doprowadza do katastrofy.
Maszyna myśląca okazuje się najgłupszym mechanizmem na świecie. Jest uparta i obrażalska. Wyrywa się z fundamentów i goni swojego stwórcę. Ginie zniszczona przez lawinę, którą sama wywołuje z wściekłości.
Klapaucjusz, uznany specjalista, próbuje logicznie przekonać maszynę do błędu. Ucieka razem z Trurlem. Uwięziony w ratuszu, ze strachu jest gotów przyznać głupiej maszynie rację.
Wielkie lanie
Trurl wysyła do rywala Maszynę Do Spełniania Życzeń, by podstępem wykraść jego sekrety. Zostaje zdemaskowany i dotkliwie pobity. Paradoksalnie, dzięki intrydze otrzymuje od króla Order Wielkiej Sprężyny i Gwiazdę Helikonoidalną.
Klapaucjusz przejrzawszy podstęp, funduje Trurlowi tytułowe lanie. Nieświadomie przyczynia się jednak do triumfu konkurenta, zapewniając mu uznanie w oczach władcy.