Plan wydarzeń — Dzieje Tristana i Izoldy
Romans o Tristanie i Izoldzie nie ma jednego autora. To mozaika fragmentów z XII-wiecznych tekstów starofrancuskich i niemieckich, którą Józef Bédier złożył w spójną całość. Fabuła biegnie od narodzin Tristana aż po jego śmierć. Obejmuje całe życie bohatera naznaczone miłością, honorem i fatum.
Tragiczne narodziny Tristana
Tristan przychodzi na świat jako sierota. Jego ojciec Riwalen ginie w bitwie, a matka Blanchefleur umiera przy porodzie z rozpaczy. Nadaje synowi imię oznaczające smutek.
Wychowanie przez Gorwenala
Wierny rycerz Gorwenal przejmuje opiekę nad chłopcem. Kształci go w sztuce walki, polowania, muzyki i języków, czyniąc zeń doskonałego rycerza.
Tristan trafia na dwór króla Marka
Młody Tristan przybywa do Kornwalii. Król Marek — jego wuj — natychmiast obdarza chłopca sympatią i wprowadza go na swój dwór.
Walka z Moroltem
Tristan staje do pojedynku z irlandzkim gigantem Moroltem, który co trzy lata pobiera od Kornwalii daninę w ludziach. Zabija go, lecz sam zostaje ranny zatrutym ostrzem.
Wyprawa do Irlandii — pierwsze spotkanie z Izoldą
Tknięty nieuleczalną trucizną Tristan płynie na łodzi bez wioseł ku Irlandii. Tylko czarodziejka Izolda Złotowłosa zna antidotum. Leczy go, nie wiedząc, że pacjent jest zabójcą jej stryja.
Powrót do Kornwalii
Wyleczony Tristan wraca do króla Marka. Opowiada o piękności irlandzkiej królewny, co roznieca w dworzanach zazdrość i chęć pozbycia się faworyta.
Marek wysyła Tristana po Izoldę
Baroni zmuszają króla Marka do ożenku. Wyznaczają Tristana na posła — ma sprowadzić Izoldę Złotowłosą z Irlandii jako przyszłą królową Kornwalii.
Tristan zabija smoka
W Irlandii Tristan pokonuje smoka pustoszącego kraj. Zjednuje tym sobie życzliwość króla Irlandii i zdobywa prawo do ręki Izoldy w imieniu króla Marka.
Izolda odkrywa tożsamość Tristana
Oglądając miecz gościa, Izolda spostrzega wyszczerbiony fragment. Pasuje on do odłamka wyciągniętego z głowy Morolda. Rozpoznaje w Tristanie zabójcę swego stryja i chce go zabić, lecz ostatecznie opuszcza broń.
Matka Izoldy przygotowuje miłosny napój
Przed odpłynięciem do Kornwalii królowa irlandzka daje służącej Brangien napój miłosny. Ma on sprawić, by Izolda i Marek pokochali się nierozerwalnie.
Wypicie napoju przez Tristana i Izoldę
Podczas rejsu Tristan i Izolda przez pomyłkę wypijają eliksir przeznaczony dla Marka. Od tej chwili ich wzajemna miłość staje się potężniejsza niż wola i honor.
Ślub Izoldy z królem Markiem
Izolda poślubia Marka. Brangien w noc poślubną zajmuje jej miejsce w ciemnej sypialni, by ukryć utratę dziewictwa królowej. Izolda z obawy przed zdradą każe zabić służkę, lecz w ostatniej chwili cofa rozkaz.
Donos Karzełka Frocyna
Złośliwy karzeł Frocyn, nadworny wróżbita, podejrzewa romans Tristana z Izoldą. Zaczyna intrygować, by zdemaskować kochanków przed królem.
Pułapka w sadzie — gałązki na śniegu
Tristan i Izolda spotykają się potajemnie w sadzie. Frocyn uprzedza króla, który ukrywa się w koronie sosny. Kochankowie dostrzegają jego cień na wodzie i prowadzą wymownie niewinną rozmowę. Król wierzy w ich lojalność.
Kolejna zdrada — mąka na podłodze
Frocyn sypie mąkę między łożami Tristana i Marka. Tristan przeskakuje dystans, lecz otwiera się jego dawna rana. Krew na mące stanowi dla króla niezbity dowód zdrady.
Wydanie wyroku śmierci — stos i trędowaci
Marek skazuje Tristana na stos, a Izoldę na wydanie trędowatym. Tristan ucieka przez okno kaplicy, skacząc ze skalnej grani. Lud uznaje to cudowne ocalenie za znak Boży.
Tristan uwalnia Izoldę
Tristan, zaopatrzony w broń przez wiernego Gorwenala, napada na gromadę trędowatych. Odbija Izoldę i razem uciekają do lasu.
Życie w leśnym ukryciu
Tristan i Izolda przez trzy lata żyją w Puszczy Moreois. Cierpią ubóstwo, ale cieszą się wolnością. Śpią na posłaniu z liści z nagim mieczem ułożonym między nimi.
Marek odnajduje śpiących kochanków
Król wkracza do ich schronienia z zamiarem zemsty. Widząc miecz oddzielający ciała, interpretuje to jako dowód czystości. Odchodzi w milczeniu, zostawiając swój własny miecz oraz pierścień.
Wygaśnięcie napoju — powrót do honoru
Po trzech latach działanie eliksiru słabnie. Tristan dostrzega, ile kosztowała Izoldę ta miłość — utratę dworu, godności i bogactwa. Postanawia zwrócić ją prawowitemu mężowi.
Pustelnik Ogryn i pokuta
Wygnańcy trafiają do pustelnika Ogryna. Starzec przekonuje ich do skruchy i pomaga zredagować list do króla Marka z prośbą o przebaczenie.
Izolda wraca do Marka
Przy brodzie na rzece Marek przyjmuje żonę z powrotem. Tristan żegna się z Izoldą, oddaje jej swojego psa Hudena i odchodzi z Kornwalii.
Tristan w Bretanii — Izolda o Białych Dłoniach
Tristan trafia do Bretanii. Książę Hoel oferuje mu rękę swojej córki, Izoldy o Białych Dłoniach. Samo imię dziewczyny sprawia, że rycerz ulega tęsknocie i zgadza się na ślub.
Ślub bez spełnienia
Tristan poślubia bretońską księżniczkę. Widząc na swoim palcu pierścień od Izoldy Złotowłosej, odmawia skonsumowania związku. Młoda żona długo nie rozumie przyczyny jego oziębłości.
Sekretne powroty do Kornwalii
Tristan kilkakrotnie wraca do ojczyzny w przebraniu — raz jako szaleniec, innym razem jako trędowaty. Za każdym razem udaje mu się zamienić z ukochaną choćby jedno słowo.
Ostatnia rana Tristana
Walcząc w obronie bretońskiego przyjaciela, Tristan zostaje zraniony zatrutą lancą. Zapada na śmiertelną chorobę. Wie, że uleczyć może go wyłącznie Izolda Złotowłosa.
Posłaniec do Kornwalii
Tristan wysyła szwagra Kahedina z pierścieniem do Izoldy Złotowłosej. Ustalają sygnał: statek powrotny podniesie białe żagle, jeśli królowa płynie na pokładzie, a czarne w przypadku odmowy.
Izolda Złotowłosa płynie do Tristana
Królowa bez wahania wsiada na statek. Okręt wyrusza do Bretanii ze sprzyjającym wiatrem, dumnie niosąc białe żagle.
Kłamstwo o czarnych żaglach — śmierć obojga
Izolda o Białych Dłoniach podsłuchuje umowę. Z zazdrości okłamuje konającego męża, że statek ma czarne żagle. Tristan umiera z rozpaczy. Izolda Złotowłosa dociera na miejsce, znajduje jego ciało i umiera z żalu u jego boku.
Pochówek i cudowny głóg
Król Marek dowiaduje się prawdy o napoju. Każe pochować kochanków obok siebie. Z grobu Tristana wyrasta głóg, który zanurza się w grobie Izoldy. Trzykrotnie ścinany, odrasta na nowo.
- Wypicie napoju miłosnego — przypadkowe spożycie eliksiru czyni miłość bohaterów nieodwołalnym fatum. Przekreśla możliwość zwykłego, honorowego życia.
- Skok z kaplicznej skały — cudowne ocalenie Tristana przed stosem zamienia parę w wygnańców. Ich związek staje się publiczną tajemnicą.
- Wygaśnięcie napoju w puszczy — gdy czar słabnie, Tristan świadomie oddaje Izoldę Markowi. Dowodzi to, że miłość przetrwała bez magii, ale rycerski obowiązek zwyciężył nad instynktem.
- Małżeństwo z Izoldą o Białych Dłoniach — próba zastąpienia ukochanej bretońską księżniczką kończy się fiaskiem. Staje się bezpośrednią przyczyną ostatecznej tragedii.
- Kłamstwo o czarnych żaglach — jedno słowo odrzuconej żony, wypowiedziane z zazdrości, zabija Tristana na chwilę przed nadejściem ocalenia.