Narracja i styl powieści
Bolesław Prus w „Faraonie” zastosował narrację trzecioosobową, w której narrator wie wszystko o bohaterach i wydarzeniach. Język powieści został celowo postarzony, aby oddać dostojny klimat starożytnego Egiptu. Autor zachowuje przy tym obiektywizm, pozwalając czytelnikowi samodzielnie ocenić tragiczne losy Ramzesa XIII.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Kto opowiada tę historię?
Prus wybrał narratora trzecioosobowegoOsoba opowiadająca o wydarzeniach w trzeciej osobie (on, ona, oni), niebiorąca w nich udziału.. Wie on wszystko o każdej postaci, miejscu i zdarzeniu. To tak zwany narrator wszechwiedzący.
Taki narrator nie bierze udziału w akcji. Stoi z boku i obserwuje cały Egipt z lotu ptaka. Dzięki temu w jednej chwili jesteśmy przy Ramzesie XIII, który planuje wojnę z Asyrią. Chwilę później widzimy, o czym Herhor rozmawia w tajemnicy z kapłanami.
Taka perspektywa daje autorowi ogromną swobodę. Prus nie musi tłumaczyć, skąd wie o spisku w świątyni czy o rozmowach Pentuera z ludem. Po prostu to wie i od razu nam o tym opowiada.
Wgląd w myśli postaci
Narrator w „Faraonie” potrafi wejść głęboko w umysły bohaterów. Pokazuje nam, co dokładnie czują i myślą. Kiedy Ramzes musi podjąć decyzję o wojnie albo gdy Sara dowiaduje się o zdradzie, słyszymy ich wewnętrzny głos.
Pisarz używa tu mowy pozornie zależnejSposób pisania, w którym narrator przytacza myśli bohatera tak, jakby to były jego własne słowa.. Narrator opowiada o uczuciach postaci, ale robi to w taki sposób, jakbyśmy słyszeli jej własne myśli. Dzięki temu Ramzes XIII przestaje być tylko imieniem z podręcznika historii.
Czujemy jego gniew, niecierpliwość oraz złudzenia. Rozumiemy, dlaczego młody władca popełnia błędy.
Język ze starożytnego Wschodu
Prus pisał po polsku, ale zależało mu na klimacie starożytnego Egiptu. Zastosował więc archaizacjęCelowe użycie w tekście starych, nieużywanych już słów lub form gramatycznych. języka. Użył słów i zwrotów, które brzmią bardzo poważnie i dostojnie.
Tekst przypomina przez to tłumaczenie z dawnego języka. Bohaterowie rozmawiają ze sobą niezwykle uroczyście. Kapłani zwracają się do faraona oficjalnymi tytułami, a rozkazy brzmią jak królewskie dekrety.
Herhor nie powie po prostu „nie masz racji”. Użyje formy o wiele bardziej podniosłej, która podkreśla jego pozycję i wagę chwili.
Prus nie przesadzał z archaizmami. Zależało mu, aby czytelnik rozumiał każde zdanie, a jednocześnie czuł atmosferę odległej epoki. Nie znajdziesz tu trudnych do odczytania, niezrozumiałych słów.
Stylizacja na kulturę Wschodu
Pisarz buduje orientalny klimat również poprzez szczegółowe opisy. Przedstawia procesje kapłańskie, wnętrza świątyń i pustynne marsze wojsk. Tworzy w ten sposób stylizacjęCelowe naśladowanie w tekście określonego stylu, np. biblijnego, ludowego lub historycznego. na kulturę starożytnego Wschodu.
To nie jest tylko pusta dekoracja. Prus opierał się na ówczesnej wiedzy historycznej. Czytał prace naukowe i studiował wyniki wykopalisk.
Opisy architektury, strojów czy podziałów społecznych w Egipcie są bardzo konkretne. Wynikają z faktów, a nie z fantazji autora.
Zmienne tempo akcji
Akcja w „Faraonie” nie toczy się cały czas w tym samym tempie. Prus zwalnia, kiedy chce pokazać ważny rytuał albo rozmowę pełną politycznych podtekstów. Wtedy dialogi są długie, a opisy mocno rozbudowane.
Narracja przyspiesza w scenach bitew i ruchów wojsk. Pisarz używa wtedy krótkich zdań i buduje w ten sposób napięcie.
Dzięki temu zróżnicowaniu gruba powieść nie nudzi czytelnika. Sam styl podpowiada nam, kiedy dzieje się coś naprawdę ważnego.
Obiektywizm z dystansem
Narrator rzadko ocenia bohaterów wprost. Nie mówi nam, że Herhor jest zły, a Ramzes ma rację. Przedstawia same fakty i pokazuje motywacje postaci.
Zostawia czytelnikowi miejsce na własny osąd. Taki obiektywizm to typowa cecha powieści pozytywistycznejUtwór z epoki pozytywizmu, który miał realistycznie i obiektywnie przedstawiać świat, często ucząc przy tym czytelnika.. Prus chciał, żeby „Faraon” działał na nas jak dokument.
Dystans narratora sprawia, że tragiczny koniec Ramzesa XIII nie jest jednoznaczny. Możemy go ocenić jako klęskę porywczego młodzieńca. Możemy też zobaczyć w nim dowód na siłę bezlitosnego systemu władzy.