Faraon - motywy literackie
Powieść Bolesława Prusa ukazuje starożytny Egipt jako tło do rozważań o mechanizmach rządzenia i walce o wpływy. Główny bohater próbuje zmienić niesprawiedliwy system, ale zderza się z potęgą i wiedzą kapłanów. Utwór porusza uniwersalne tematy, takie jak bunt młodości, rola religii w państwie oraz trudności w przeprowadzaniu reform.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Władza
Władza to główny temat całej powieści. Pojawia się na każdym kroku. Ramzes XIII walczy o realne rządy nad Egiptem. Formalnie kraj należy do niego, ale w praktyce kontrolują go kapłani z Herhorem na czele.
Arcykapłan blokuje wojskowe plany młodego księcia. Uderza też w jego finanse. To pokazuje, że faraon bez poparcia świątyń jest bezsilny.
Bolesław Prus udowadnia w ten sposób ważną rzecz. Każde państwo rządzi się podobnymi mechanizmami, niezależnie od epoki.
Rozwiń: Motyw władzy w "Faraonie" (czas czytania: 1 min)Państwo
Egipt w powieści to nie tylko egzotyczna dekoracja. To model każdego państwa, które niszczą wewnętrzne konflikty. Prus pokazuje, jak kraj słabnie, gdy władza dba tylko o własne interesy.
Świetnym przykładem jest sytuacja egipskich chłopów. Są oni niszczeni przez ogromne podatki i przymusową pracę. W tym samym czasie kapłani gromadzą w świątyniach wielkie skarby.
Ten obraz pozwolił autorowi skomentować sytuację XIX-wiecznej Polski pod zaborami. Zrobił to sprytnie, omijając w ten sposób cenzuręKontrola państwa nad tym, co można publikować w książkach i prasie..
Rozwiń: Motyw państwa w "Faraonie" (czas czytania: 2 min)Młodość i bunt
Ramzes XIII to młody człowiek. Wierzy, że siłą woli i odwagą zmieni przestarzały system. Jego bunt widać w planach wielkich reform.
Chce odebrać kapłanom część majątku. Planuje przeznaczyć te pieniądze na wojsko i pomoc biednym chłopom. Młodość bohatera ma jednak swoje wady.
Ramzes jest bardzo impulsywny. Łatwo daje się wciągać w pułapki doświadczonych polityków. Zapał bez wiedzy i cierpliwości prowadzi go do ostatecznej klęski.
Rozwiń: Motyw młodości i buntu w "Faraonie" (czas czytania: 2 min)Religia i wiedza
Kapłani w powieści traktują religię jako narzędzie polityczne. Ich największą bronią jest jednak tajemna wiedza naukowa. Herhor i jego otoczenie znają dokładne daty zaćmień słońca.
W starożytnym Egipcie kapłani byli najlepiej wykształconą grupą społeczną. Znali się na astronomii, medycynie i inżynierii, co dawało im ogromną przewagę nad resztą ludu.
Potrafią wywoływać zjawiska, które zwykły lud bierze za cuda lub kary od bogów. Kiedy Ramzes próbuje zaatakować świątynię, kapłani wykorzystują zaćmienie.
Wmawiają tłumom, że to gniew boży. Przerażeni ludzie odwracają się od młodego władcy. Prus pokazuje tu, jak łatwo manipulować niewykształconym społeczeństwem.