Motyw religii i wiedzy w "Faraonie"
W powieści Bolesława Prusa religia i nauka tworzą potężne narzędzie w rękach duchownych. Wykorzystują oni swoją wiedzę o zjawiskach przyrodniczych, aby manipulować ludem i kontrolować państwo. Artykuł wyjaśnia, jak ukrywanie informacji doprowadziło do upadku młodego władcy.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Motyw w skrócie
W Faraonie religia nie polega tylko na wierze w bogów. To starannie zaplanowany system oparty na nauce. Najwyżsi dostojnicy państwowi posiadają ogromną wiedzę z dziedziny astronomii, medycyny i matematyki. Traktują ją jednak jako największą tajemnicę.
Zwykłym Egipcjanom wmawiają, że zjawiska naturalne to cuda. Dzięki temu budzą strach i szacunek. Taki monopolWyłączne prawo do czegoś, np. posiadania wiedzy lub handlu danym towarem. na informacje pozwala im zakulisowo rządzić całym krajem.
Jak motyw się przejawia?
Zaćmienie słońca i manipulacja tłumem
Najlepszym przykładem wykorzystania nauki do celów politycznych jest scena buntu. Zwolennicy młodego władcy atakują świątynię. Wtedy na niebie dochodzi do zaćmienia słońca. Herhor wiedział o nim wcześniej dzięki obserwacjom astronomicznymNauka zajmująca się badaniem gwiazd, planet i innych obiektów w kosmosie..
Wykorzystuje to zjawisko, wmawiając przerażonym ludziom gniew bogów. Tłum w panice pada na kolana i porzuca walkę. Zwykłe zjawisko przyrodnicze ratuje pozycję duchownych.
Wiedza w służbie ludu
Nie wszyscy używają nauki do zdobywania władzy. Pentuer to wyjątkowa postać w powieści. Zna on doskonale tajemnice świątyń, ale jednocześnie widzi ogromną biedę zwykłych chłopów.
Chce wykorzystać swoją mądrość, aby poprawić los najbiedniejszych. Jego postawa udowadnia, że sama nauka jest dobra. Dopiero w rękach chciwych ludzi staje się niebezpieczną bronią.
Brak informacji jako przyczyna klęski
Ramzes XIII ponosi porażkę, ponieważ nie rozumie potęgi swoich przeciwników. Młody faraon wierzy tylko w siłę wojska i rozkazy. Nie ma dostępu do map kraju, kalendarza wylewów Nilu ani prawdziwego stanu skarbca.
Te wszystkie informacje ukryte są w podziemiach. Władca przegrywa, bo walczy z systemem, którego zupełnie nie zna.
W "Faraonie" najważniejsze dokumenty państwowe i skarby ukryte były w potężnym labiryncie. Dostęp do niego mieli tylko nieliczni, co dawało im ogromną przewagę nad faraonem.
Funkcja motywu
Bolesław Prus pokazuje bardzo ważną prawdę o władzy. Wiedza ukrywana przed społeczeństwem zawsze prowadzi do niesprawiedliwości. Tajemnice państwowe są pilnie strzeżone, bo gwarantują bogactwo i wpływy wąskiej elicieNiewielka, uprzywilejowana grupa ludzi, która ma największe wpływy w państwie..
Pisarz ostrzega, że największym zagrożeniem dla kraju wcale nie muszą być obce wojska. Prawdziwe niebezpieczeństwo tkwi w wewnętrznym systemie, który celowo zataja prawdę przed obywatelami.