Gatunek
Henryk Sienkiewicz zamknął w krótkiej formie noweli wiele różnorodnych wątków i motywów. Utwór łączy w sobie cechy kilku epok literackich, od romantyzmu po pozytywizm. Zrozumienie tych elementów pomaga lepiej poznać przeżycia i wybory głównego bohatera, Józefa Skawińskiego.
Autor: Katarzyna Paśnicka
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Wielowątkowa nowela
Latarnik to krótki utwór, który należy do epiki. Sienkiewicz zmieścił w nim bardzo wiele ważnych tematów. Znajdziemy tu wątki patriotyczne, psychologiczne, a także nawiązania do różnych epok literackich.
Nowela to krótki utwór epicki o zwartej budowie. Ma zazwyczaj jeden główny wątek i jednego głównego bohatera, a akcja zmierza do wyraźnego punktu kulminacyjnego.
Elementy romantyczne
Najważniejsze w utworze są nawiązania do romantyzmuEpoka literacka, w której pisarze cenili uczucia, bunt i walkę o wolność ojczyzny ponad chłodny rozum.. Skawiński to typowy tułacz, który walczył o wolność w wielu krajach. Przypomina to romantyczne hasło walki za wolność innych narodów.
Bohater odczuwa ogromną tęsknotę za krajem. Przełomowym momentem jest lektura Pana Tadeusza Adama Mickiewicza. Dzięki tej książce latarnik w wyobraźni przenosi się do ojczystego kraju i przypomina sobie polską mowę.
Wątki psychologiczne
Sienkiewicz dokładnie opisał wnętrze i emocje bohatera. Obserwujemy, jak stary żołnierz szuka spokoju i przygotowuje się do śmierci w samotnej latarni. Z tego powodu Latarnik bywa czasem nazywany nowelą psychologiczną.
W duszy Skawińskiego toczy się walka. Z jednej strony pragnie on odpoczynku po burzliwym życiu. Z drugiej strony wciąż drzemie w nim głęboka, choć początkowo uśpiona, potrzeba powrotu do Polski.
Pozytywizm, naturalizm i motywy ludowe
W noweli widać też wpływy pozytywizmuEpoka po romantyzmie, skupiona na ciężkiej pracy, nauce i wiarze w postęp, a nie na zbrojnej walce.. Skawiński przez lata wierzy w lepszą przyszłość i uparcie stara się kierować swoim losem. Nie poddaje się mimo wielu życiowych porażek.
Pisarz sięgnął również po elementy naturalistyczne. W Latarniku jest to przede wszystkim smutny i prawdziwy obraz starości. Autor pokazuje, jak przeżycia jednostki zderzają się z twardymi prawami natury i społeczeństwa.
Naturalizm to kierunek w literaturze, który ukazywał świat i człowieka w sposób bardzo realistyczny, często skupiając się na biologicznych instynktach, starości czy chorobie.
Sienkiewicz wplótł do tekstu także motywy ludowe. Widać to w chłopskim pochodzeniu bohatera. Ludowe obrazy polskiej wsi pojawiają się również w jego głębokim, retrospektywnym śnie.