Kompozycja i artyzm utworu

Klasyczna budowa utworu

Akcja utworu skupia się na jednym wątku. Jest nim objęcie posady latarnika przez Skawińskiego, jego praca i ostateczna utrata stanowiska. Sienkiewicz zastosował tu klasyczną budowę noweliKrótki utwór pisany prozą, o zwartej akcji i jednym głównym wątku, zmierzający do wyraźnego punktu kulminacyjnego..

Wstęp, czyli ekspozycjaPoczątkowa część utworu, która przedstawia głównych bohaterów, czas i miejsce akcji., jest bardzo rozbudowany. Dowiadujemy się z niego o wakacie w Aspinwall i poznajemy burzliwą przeszłość bohatera. Potem następuje zawiązanie akcji. Skawiński powoli wycofuje się z życia i zrywa kontakty z ludźmi.

Zwalnia to bieg wydarzeń, co jest częstym zabiegiem w twórczości Sienkiewicza. Akcja gwałtownie przyspiesza, gdy bohater otrzymuje paczkę z polskimi książkami. Punktem kulminacyjnymMoment w utworze literackim, w którym napięcie jest największe. Zazwyczaj decyduje o dalszych losach bohatera. jest zaczytanie się w „Panu Tadeuszu” i niezapalenie latarni. Rozwiązanie akcji to zwolnienie Skawińskiego z pracy i jego dalsza tułaczka.

Dwa punkty widzenia

Sienkiewicz połączył w noweli dwa punkty widzenia. Świat przedstawiają nam na zmianę bohater oraz narrator trzecioosobowyOsoba opowiadająca o wydarzeniach, która nie bierze w nich udziału i wypowiada się w trzeciej osobie (np. „on poszedł”, „zobaczył”).. Świetnie widać to w opisach przyrody.

Najpierw dowiadujemy się, jak dany widok odbiera Skawiński. Następnie narrator tłumaczy nam, co te obrazy oznaczają i jakie wspomnienia budzą. Przykładem jest scena, w której latarnik patrzy na las między Panamą a Aspinwallem. Czytelnik widzi ten sam krajobraz oczami bohatera, a potem poznaje jego ukryte znaczenie.

Rola przyrody w noweli

Przyroda w „Latarniku” to coś więcej niż tylko tło wydarzeń. Natura odzwierciedla emocje bohatera i współtworzy akcję. Gdy Skawiński odcina się od ludzi, zaczyna jednoczyć się z otaczającym go światem. Pozbywa się dawnych pragnień i wtapia w krajobraz wyspy.

W ciągłym odosobnieniu i wobec otoczenia nadzwyczaj prostego a wielkiego począł stary tracić poczucie własnej odrębności, przestawał istnieć jako osoba, a zlewał się coraz więcej z tym, co go otaczało. Nie rozumował nad tym, czuł to bezwiednie, ale w końcu zdawało mu się, że niebo, woda, jego skała, wieża i złote ławice piasku, i wydęte żagle, i mewy, odpływy i przypływy, to jakaś wielka jedność i jedna, ogromna tajemnicza dusza; on zaś sam pogrąża się w tej tajemnicy i czuje ową duszę, która żyje i koi się. Zatonął, ukołysał się, zapamiętał – i w tym ograniczeniu własnego, odrębnego bytu, w tym półczuwaniu, półśnie znalazł spokój tak wielki, że prawie podobny do półśmierci.

Natura reaguje też na zmiany nastroju latarnika. Kiedy bohater otwiera paczkę z książkami, przyroda oddaje jego uroczysty, świąteczny stan ducha.

Zdało mu się teraz, że na jego samotnej skale poczyna się dziać coś uroczystego. Jakoż była to chwila wielkiego spokoju i ciszy. Zegary aspinwalskie wybiły piątą po południu. Jasnego nieba nie zaciemniała żadna chmurka, kilka mew tylko pławiło się w błękitach. Ocean był ukołysany. Nabrzeżne fale zaledwie bełkotały z cicha, rozpływając się łagodnie po piaskach. W dali śmiały się białe domy Aspinwallu i cudne grupy palm. Naprawdę było jakoś uroczyście a cicho i poważnie. Nagle wśród tego spokoju natury rozległ się drżący głos starego, który czytał głośno, by się samemu lepiej rozumieć.

Znaczenie „Pana Tadeusza”

Ważnym elementem budowy utworu jest sama książka. Epopeja Adama Mickiewicza wydaje się początkowo tylko zwykłym przedmiotem.

Jej lektura wywołuje u Skawińskiego lawinę wspomnień. Pozwala mu w wyobraźni przenieść się do opuszczonej Polski. Jednocześnie książka staje się przyczyną katastrofy.

Przez nią bohater zapomina o swoich obowiązkach i traci bezpieczną przystań. Zakończenie noweli daje jednak nadzieję. Polska literatura będzie dla niego oparciem podczas dalszej tułaczki.