Mit o Dionizosie - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Dionizos, w rzymskiej tradycji znany jako Bachus, to syn ZeusaNajwyższy z bogów greckich, władca piorunów i pan Olimpu. i śmiertelniczki Semele. Jego matka ginie od blasku boga piorunów, a ojciec oddaje ocalone niemowlę na wychowanie nimfom z góry Nysa. Tam młody bóg uczy się śpiewu i tańca pod okiem mądrego SylenaBóstwo rzek i źródeł, przedstawiane jako starszy, jowialny mężczyzna, wychowawca Dionizosa.. Szybko udowadnia swoją potęgę, walcząc pod postacią lwa w wojnie z gigantamiMityczne olbrzymy, które zbuntowały się przeciwko bogom olimpijskim.. Jako młodzieniec zostaje porwany przez piratów, których za karę zamienia w delfiny. Dionizos wyrusza w podróż po świecie, ucząc ludzi uprawy winnej latorośli. Towarzyszy mu gwarny orszak złożony z bachantek, satyrów i centaurów. Bóg wina wymaga od śmiertelników czci i radosnego świętowania. Ci, którzy odmawiają udziału w jego obrzędach, ponoszą surowe konsekwencje. Córki króla Minyasa zostają zamienione w nietoperze, a tebański władca Penteusz ginie rozszarpany przez własne poddane. Kult Dionizosa, oparty na ekstatycznych tańcach i radosnych okrzykach, daje początek wierze w nieśmiertelność duszy. W starożytnej Grecji na jego cześć organizowano huczne święta, z których najważniejsze to Wielkie i Małe Dionizje.

Streszczenie szczegółowe

Tragiczne narodziny i młodość

Dionizos (w mitologii rzymskiej nazywany Bachusem) przyszedł na świat jako syn Zeusa i śmiertelniczki Semele, córki króla Kadmosa. Będąc w ciąży, Semele poprosiła władcę Olimpu, aby ukazał się jej w swojej prawdziwej, boskiej postaci. Śmiertelne oczy nie zniosły jednak „blasku i grozy pana ognistego”. Kobieta spłonęła, rodząc przedwcześnie syna.

Zeus uratował niemowlę i oddał je na wychowanie nimfom zamieszkującym górę Nysa w Arabii Szczęśliwej. W tej sielskiej krainie chłopiec uczył się tańca i śpiewu. Jego mistrzem został Sylen – „mądry bożek leśny, co zna wiele tajemnic ukrytych przed oczyma ludzi”. Dionizos szybko dorastał i nabierał potęgi. Już jako chłopiec wziął udział w wojnie gigantów. Przybrał wtedy postać lwa i okrył się wielką wojenną sławą.

Porwanie przez piratów

Pewnego razu młody bóg stał nad brzegiem morza, ubrany w bogatą, purpurową szatę. Zauważyli go przepływający piraci. Wzięli młodzieńca za zamożnego królewicza, porwali go i zakuli w kajdany. Żelazne pęta natychmiast jednak opadły z rąk jeńca. Jeden z porywaczy, przerażony tym cudem, błagał kompanów o uwolnienie tajemniczego chłopaka, przeczuwając jego boskie pochodzenie.

Reszta załogi zignorowała ostrzeżenia. Kara była natychmiastowa i okrutna. Na okrętowym maszcie nagle zakwitła bujna winorośl, a porwany młodzieniec zamienił się w ryczącego lwa. Przerażeni piraci wyskoczyli za burtę, gdzie w ułamku sekundy zostali przemienieni w delfiny.

Dary dla ludzi i boski orszak

Dionizos był bogiem rozkoszy, uczt i wina. Wyróżniał się łagodnym usposobieniem, uwielbiał żarty i towarzystwo przyjaciół. Jego niezwykła uroda – fiołkowe oczy, usta czerwone jak owoc granatu i złociste włosy opadające na ramiona – zjednywała mu sympatię zarówno śmiertelników, jak i bogów. Jako pierwszy z olimpijczyków wolał przebywać na ziemi. Przekładał góry, lasy i łąki nad złoty przepych Olimpu.

To on nauczył ludzkość uprawy roli. „Wydobył z ziemi winną latorośl i uczył ludzi, jak się sadzi jej drzewka i jak delikatne jej gałązki przewija się między konarami wiązu”. Poświęcił temu zadaniu całe życie, wędrując po świecie ze swoim barwnym orszakiem.

Podróżował w złocistym rydwanie. Ciągnął go potrójny zaprzęg: dwie pantery w białych różach, dwa lamparty w czerwonych różach i dwa lwy ozdobione kwiatami. Sam bóg spoczywał na purpurowych poduszkach.

W wędrówce towarzyszyły mu bachantkiKobiety z orszaku Dionizosa, ogarnięte religijnym szałem, ubrane w skóry dzikich zwierząt. i menady, ubrane w cętkowane skóry jelonków, i wywijając torsami, śpiewały pieśni dzikie, szalone. Kozłonogie satyryDemony leśne o ludzkiej postaci z koźlimi uszami, rogami i kopytami, znane z zamiłowania do wina. i pany, syleny o końskim ogonie i centaury mające postać półkońską i półludzką cisnęły się gwarnym tłumem za jego rydwanem, bijąc w bębny, grając na fletach i piszczałkach.

Gniew boga wina

Dionizos wymagał od ludzi radosnego kultu. Obrzędy należało świętować nocą w górskich wąwozach, śpiewając wesołe pieśni. Kto odmawiał uznania jego boskości, narażał się na srogi gniew.

Przekonały się o tym trzy córki króla Minyasa. Zamiast dołączyć do radosnego tłumu, księżniczki uparcie siedziały w pałacu i haftowały. Twierdziły, że gardzą dzikimi obrzędami. Nocą usłyszały dźwięk fletów i cymbałów, a w powietrzu rozszedł się zapach szafranu i mirry. Z ich krosien nagle wyrosły pędy winorośli. Światło zgasło, ustępując miejsca blaskowi pochodni, a pałac zatrząsł się od ryku dzikich zwierząt. Przerażone dziewczęta próbowały uciec, ale ich ciała skurczyły się, a skóra zamieniła w ciemną błonę. Zostały przemienione w nietoperze.

Podobny los spotkał Penteusza, króla Teb. Gdy Dionizos przybył do jego państwa, władca kategorycznie zakazał hałaśliwych uroczystości, twierdząc, że „bóg pijaków nie jest żadnym bogiem”. Mieszkańcy Teb zignorowali zakaz i dołączyli do orszaku. Uparty Penteusz udał się na góry kitajrońskie, by siłą przerwać wyuzdaną zabawę. Został tam bezlitośnie rozszarpany przez ogarnięte szałem bachantki.

Kult, ekstaza i nieśmiertelność

Dionizos uosabiał nie tylko wino, ale duszę całej ożywionej natury. Rządził cyklem narodzin, śmierci i zmartwychwstania, objawiając się w wiosennym przebudzeniu przyrody. W sztuce przedstawiano go jako pięknego młodzieńca w wieńcu z bluszczu, trzymającego puchar, kiść winogron lub tyrsLaska owinięta bluszczem i winoroślą, zakończona szyszką pinii, atrybut Dionizosa..

Jego kult cieszył się w Grecji ogromną popularnością, szczególnie podczas zimowych świąt. Kobiety biegały po górach z pochodniami, śpiewając i tańcząc. Te obrzędy nazywano orgiami (od greckiego słowa orge – podniecenie).

Szalone tańce, dzikie okrzyki i ogłuszająca muzyka wytwarzały ekstazęStan uniesienia i wyjścia poza własną świadomość, w którym wyznawcy czuli jedność z bóstwem., zapamiętanie religijne, uważane za duchowe połączenie się z bóstwem. Zdawało się ludziom biorącym udział w tych świętych orgiach, że dusze ich opuszczają ciało, że sam bóg w nie wchodzi, że stają się „pełni boga”.

To właśnie poczucie oddzielenia duszy od ciała dało początek wierze w nieśmiertelność. Grecy zaczęli wierzyć, że dusza jest niezniszczalną cząstką człowieka, która po śmierci przybiera nowe formy.

W samych Atenach święta ku czci Dionizosa obchodzono aż cztery razy w roku. Były to:

• Małe Dionizje (wiejskie) – jesienne święto winobrania,
• Lenaje – styczniowe święto wytłaczania wina,
• Antesterie – obchodzone pod koniec lutego, polegające na otwieraniu beczek i próbowaniu młodego wina,
• Wielkie DionizjeStarożytne greckie święta ku czci Dionizosa, z których wywodzi się europejski teatr. (miejskie) – najważniejsze uroczystości, odbywające się na przełomie marca i kwietnia.