Odyseja - streszczenie w pigułce

Podczas gdy Posejdon przebywa na gościnie u EtiopówW mitologii greckiej legendarny, pobożny lud mieszkający na krańcach świata, często odwiedzany przez bogów., na Olimpie gromadzą się pozostali bogowie. Wspominają tragiczne losy Agamemnona i jego zabójcy, Ajgistosa. Wówczas przed Zeusem staje Atena. Bogini prosi o łaskę dla Odyseusza, który od lat jest przetrzymywany na wyspie przez nimfę Kalipso. Przypomina o jego wielkich zasługach pod Troją. Zeus wyjaśnia, że wcale nie zapomniał o królu Itaki. Problemem jest gniew Posejdona, który mści się na dzielnym wojowniku za oślepienie swojego syna, cyklopa Polifema. Władca bogów postanawia jednak umożliwić Odysowi powrót do domu. Atena radzi, aby natychmiast posłać do nimfy Hermesa z rozkazem uwolnienia więźnia.

Sama Atena przybiera postać mężczyzny - Mentesa - i udaje się na Itakę. Chce spotkać się z synem Odyseusza, Telemachem. Na dziedzińcu pałacu zastaje tłum zalotników, którzy bezczelnie ucztują i starają się o rękę Penelopy. Bogini odnajduje zrezygnowanego młodzieńca. W trakcie rozmowy Telemach żali się na mężczyzn, którzy bezkarnie grabią majątek jego zaginionego ojca. Atena przepowiada rychły powrót Odysa. Radzi młodzieńcowi, aby zwołał zgromadzenie, przepędził intruzów i wyruszył do Sparty oraz Pylos na spotkanie z dawnymi towarzyszami broni ojca. Po jej nagłym zniknięciu Telemach uświadamia sobie, że rozmawiał z bóstwem. Wraca do izby gościnnej, nakazuje matce powrót do jej komnat i stanowczo rozkazuje konkurentom opuszczenie pałacu. Jego harda postawa całkowicie zaskakuje biesiadników.

Następnego dnia Telemach zwołuje na wiecZgromadzenie wolnych obywateli w starożytnej Grecji, na którym omawiano najważniejsze sprawy państwowe i sądownicze. starszyznę Itaki. Jego prośba o pomoc w rozprawieniu się z zalotnikami zostaje jednak odrzucona. Jeden z przywódców gachów, Antinoos, zrzuca winę na Penelopę. Twierdzi, że królowa od czterech lat zwodzi ich obietnicami, dlatego powinna wreszcie wybrać jednego z nich na męża. Telemach stanowczo odrzuca to żądanie i wzywa bogów na pomoc.

Niespodziewanie nad głowami zebranych pojawiają się walczące ze sobą orły. Wróżbita Haliterses odczytuje to jako znak zwiastujący powrót Odysa i krwawą zagładę zalotników. Telemach prosi o użyczenie mu statku. Obiecuje, że jeśli ojciec w ciągu roku nie wróci, wyprawi mu symboliczny pogrzeb i pozwoli matce na nowy ślub. W obronie młodzieńca staje stary przyjaciel Odysa, Mentor, potępiając bierność tłumu. Po wiecu zrezygnowany Telemach idzie nad morze. Bogini zjawia się ponownie, obiecując pomoc w zdobyciu łodzi. Wieczorem, po odrzuceniu kpin zalotników, młodzieniec zwierza się ze swoich planów jedynie starej klucznicy, Euryklei. Kobieta jest przerażona i przekonana, że Odys dawno nie żyje.

Nocą Telemach wraz z Ateną udają się na przystań. Po złożeniu hekatombyW starożytności uroczysta ofiara ze stu wołów składana bogom, z czasem określenie każdej wielkiej ofiary. wypływają w morze i docierają do PylosStarożytne miasto na Peloponezie, którym władał mądry i długowieczny król Nestor.. Młodzieniec odwiedza sędziwego króla Nestora. Starzec z rozrzewnieniem wspomina wojnę trojańską i spryt Odyseusza. Opowiada, jak po zburzeniu Troi Grecy podzielili się na dwa obozy. Odys wypłynął, lecz potężna wichura rozproszyła statki. Nestor nie ma żadnych nowych wieści, dlatego radzi, by Telemach udał się do Menelaosa, który jako ostatni powrócił z wojny. Nazajutrz młodzieniec wyrusza rydwanem do LakedajmonuInna nazwa Sparty, potężnego państwa-miasta na Peloponezie, rządzonego przez Menelaosa.. Na zamku Menelaosa trwa właśnie huczne wesele. Król szybko domyśla się tożsamości gościa. Jego żona, Helena, opowiada o podstępie z koniem trojańskim, który wymyślił Odys. Menelaos dzieli się dobrą nowiną - morski bożek Proteusz wyjawił mu, że król Itaki wciąż żyje i jest więziony przez nimfę Kalipso.

Tymczasem na Itace zalotnicy dowiadują się o potajemnej wyprawie Telemacha. Wpadają we wściekłość. Antinoos organizuje grupę, która postanawia zaczaić się na młodzieńca w cieśninie między Itaką a Samos. Chcą go zamordować, by ostatecznie przełamać opór Penelopy.

Na Olimpie Atena ponownie interweniuje u Zeusa. Władca bogów posyła Hermesa na wyspę Ogygię. Posłaniec przekazuje Kalipso bezwzględny rozkaz: ma zwrócić wolność Odyseuszowi. Nimfa początkowo wpada w rozpacz, ale ostatecznie ulega woli Zeusa. Odnajduje płaczącego z tęsknoty Odysa na brzegu morza i każe mu budować tratwę. Po czterech dniach pracy bohater wyrusza w drogę. Żegluje spokojnie przez siedemnaście dni, aż na horyzoncie dostrzega góry wyspy Feaków.

Wtedy zauważa go wracający od Etiopów Posejdon. Zagniewany bóg morza zsyła potężny sztorm, który doszczętnie rozbija tratwę. Tonącemu Odysowi z pomocą przychodzi LeukoteaMorska boginka, która zlitowała się nad tonącym Odyseuszem i podarowała mu magiczną przepaskę ratującą życie.. Boginka daje mu magiczną przepaskę i każe wpław dotrzeć do lądu. Po trzech dniach morderczej walki z falami, wspierany przez Atenę, Odyseusz dociera do brzegu i wycieńczony zasypia w zaroślach.

Atena nie traci czasu. We śnie namawia królewnę Feaków, Nauzykaę, by o świcie wybrała się nad rzekę uprać szaty. Wesołe krzyki dziewcząt budzą Odyseusza. Nagi i brudny od soli morskiej, błaga królewnę o litość. Nauzykaa daje mu ubranie i instruuje, jak ma dotrzeć do pałacu jej ojca, Alkinoosa. Odyseusz, otoczony przez Atenę ochronną mgłą, bezpiecznie wchodzi na dwór. Upada do stóp królowej Arete. Alkinoj przyjmuje go z najwyższymi honorami. Podczas wieczornej biesiady Odys, wciąż ukrywając swoje imię, opowiada o samotnej żegludze z wyspy Kalipso. Król obiecuje mu statek powrotny.

Następnego dnia Feakowie organizują igrzyska i ucztę na cześć gościa. Odyseusz roni łzy, słuchając pieśni ślepca Demodoka o wojnie trojańskiej. Sprowokowany, staje do rzutu dyskiem i zadziwia wszystkich nadludzką siłą. Wieczorem wreszcie wyjawia swoją tożsamość i rozpoczyna fascynującą opowieść o tym, co działo się od upadku Troi. Opowiada o krwawej przygodzie w jaskini KyklopówJednoocy, dzicy giganci zajmujący się pasterstwem. Najsłynniejszym z nich był Polifem, syn Posejdona. i podstępnym oślepieniu Polifema. Relacjonuje pobyt u władcy wiatrów Eola, rzeź z rąk ludożerczych LajstrygonówMityczne plemię olbrzymów-ludożerców, którzy zniszczyli niemal całą flotę Odyseusza, rzucając w statki ogromnymi głazami. oraz czary bogini Kirke, która zamieniła jego załogę w świnie.

Bohater opisuje też mrożącą krew w żyłach wyprawę do HadesuPodziemny świat zmarłych w mitologii greckiej. Odys udał się tam, by zasięgnąć rady u duszy wróżbity Tyrezjasza., gdzie spotkał zmarłych towarzyszy i usłyszał przepowiednię Tyrezjasza. Wspomina dramatyczną przeprawę obok wyspy śpiewających SyrenPół kobiety, pół ptaki (lub ryby), które swoim przepięknym śpiewem wabiły żeglarzy na skały, by ich pożreć. oraz ucieczkę przed potworną SkylląSześciogłowy potwór morski, który porywał i pożerał żeglarzy przepływających przez wąską cieśninę.. Na koniec wyznaje, jak jego wygłodniali towarzysze złamali zakaz i zabili święte krowy boga słońca Heliosa, za co wszyscy zginęli w sztormie. Zszokowani Feakowie obsypują go darami. Kilka dni później Odyseusz odpływa na magicznym statku. Zmęczony zapada w głęboki sen, a żeglarze wynoszą go na brzeg Itaki.

Po przebudzeniu Odys nie poznaje ojczystej ziemi. Myśli, że został oszukany. Wtedy zjawia się Atena w przebraniu pasterza. Uświadamia mu, że dotarł do Itaki. Bogini zapewnia go o wierności Penelopy i zamienia go w niedołężnego, starego żebraka, by nikt go nie rozpoznał. Sama wyrusza do Sparty po Telemacha. Odyseusz udaje się do zagrody lojalnego pastucha Eumajosa. Gospodarz gości go serdecznie, opłakując zaginionego pana. Odys, nie zdradzając kim jest, przysięga, że król wkrótce powróci.

Tymczasem Atena nakazuje Telemachowi natychmiastowy powrót. Młodzieniec żegna się z Menelaosem, omija zasadzkę zalotników i bezpiecznie dobija do brzegów Itaki. Zgodnie z instrukcjami bogini, idzie prosto do chaty Eumajosa. Gdy pastuch wyrusza do pałacu z wiadomością dla Penelopy, Atena przywraca Odysowi jego prawdziwy wygląd. Ojciec i syn padają sobie w ramiona. Odyseusz zostaje rozpoznany i wspólnie z Telemachem obmyślają bezlitosny plan zemsty.

W pałacu zalotnicy są wściekli, że Telemach wymknął się z pułapki. Penelopa otwarcie oskarża ich o próbę morderstwa, ale obłudny Eurymach zapewnia ją, że włos nie spadnie z głowy jej syna. Następnego dnia Odyseusz, znów w postaci żebraka, wyrusza z Eumajosem do miasta. Przed bramą pałacu rozpoznaje go stary pies Argos. Zwierzę resztką sił merda ogonem i natychmiast zdycha z wycieńczenia. Odys wchodzi do izby biesiadnej i siada na progu. Zaczyna prosić biesiadników o resztki jedzenia, by sprawdzić ich charaktery.

Antinoos reaguje agresją. Wyzywa Eumajosa za przyprowadzenie darmozjada, a w stronę Odysa rzuca ciężkim stołkiem. To brutalne zachowanie oburza nawet niektórych zalotników. Penelopa, słysząc o awanturze, prosi o przyprowadzenie żebraka, licząc, że wędrowiec słyszał coś o jej mężu. Odys odmawia, tłumacząc, że przyjdzie do niej dopiero po zmroku, by uniknąć kolejnych pobić.

Na zamku pojawia się Arnajos (zwany Irosem) - miejscowy, żarłoczny nędzarz. Widząc konkurenta, zaczyna go wyzywać. Rozbawieni zalotnicy organizują walkę żebraków. Odyseusz jednym precyzyjnym ciosem łamie Irosowi szczękę i wywleka go na dziedziniec. Wieczorem do sali schodzi Penelopa. Wypomina zalotnikom, że grabią majątek Odyseusza zamiast przynosić dary. Mężczyźni posyłają keryksówW starożytnej Grecji heroldowie, posłańcy pełniący funkcje dyplomatyczne i organizacyjne na dworach królewskich. po bogate prezenty. Po uczcie Telemach każe wszystkim iść spać.

Gdy sala pustoszeje, Penelopa spotyka się z żebrakiem. Żali się na swój los i opowiada, jak przez trzy lata oszukiwała gachów, tkając za dnia całun pogrzebowy dla teścia, który nocą pruła. Niestety, służące wydały jej sekret. Odyseusz, wciąż w przebraniu, opowiada zmyśloną historię i zapewnia, że król wkrótce wróci. Królowa każe starej Euryklei obmyć nogi gościowi. Niania nagle zamiera - rozpoznaje Odysa po starej bliźnie na nodze, pamiątce z polowania na dzika. Bohater natychmiast nakazuje jej milczenie. Penelopa wyjawia mu swój ostateczny plan: następnego dnia wyjdzie za tego, kto z łuku Odysa przestrzeli dwanaście toporów ustawionych w rzędzie.

Nazajutrz zalotnicy ponownie zbierają się na ucztę. Złowróżbne znaki, takie jak widok orła rozrywającego gołębicę, nie robią na nich wrażenia. Penelopa przynosi potężny łuk męża i ogłasza zasady turnieju. Kolejni gachowiePogardliwe określenie zalotników Penelopy, podkreślające ich natręctwo i brak szacunku dla prawa gościnności. próbują napiąć cięciwę, ale żaden nie ma wystarczającej siły. W tym czasie Odys ujawnia swoją tożsamość Eumajosowi i wolarzowiSłużący zajmujący się wypasem bydła. W Odysei wolarzem był Filetios, który pozostał wierny swojemu panu. Filetiosowi, zlecając im zamknięcie bram pałacu.

Żebrak prosi o możliwość wzięcia udziału w zawodach. Zalotnicy protestują, ale Penelopa i Telemach wyrażają zgodę. Odyseusz bierze łuk, bez wysiłku napina cięciwę i posyła strzałę idealnie przez otwory dwunastu toporów. Następnie zrzuca łachmany, odwraca się do Antinoosa i przeszywa mu gardło strzałą. Rozpoczyna się krwawa rzeź. Z pomocą syna i dwóch wiernych sług, Odys zabija wszystkich intruzów. Po walce każe niewiernym służącym uprzątnąć trupy, a następnie wiesza je na dziedzińcu.

Eurykleia biegnie obudzić Penelopę. Królowa schodzi do sali, ale wciąż nie wierzy, że zakrwawiony mężczyzna to jej mąż. Postanawia poddać go ostatniej próbie. Każe wynieść ich małżeńskie łoże z sypialni. Odyseusz wpada w gniew - tłumaczy, że to niemożliwe, ponieważ sam wyrzeźbił to łoże w pniu żywego drzewa oliwnego, wokół którego zbudował komnatę. Słysząc ten sekret, Penelopa rzuca mu się na szyję.

Następnego dnia Odys i Telemach udają się do wiejskiej posiadłości Laertesa. Wzruszony starzec wita odzyskanego syna. Tymczasem w mieście wybucha bunt. Rodziny zabitych zalotników, podburzane przez ojca Antinoosa - Eupejtesa, ruszają z bronią na Odyseusza. Dochodzi do starcia, w którym Laertes zabija Eupejtesa. Wtedy wkracza Atena. Bogini stanowczo nakazuje przerwać bratobójczą walkęWalka zbrojna między obywatelami tego samego państwa lub członkami tej samej społeczności.. Przerażeni buntownicy rzucają broń, a Odyseusz ostatecznie pojednuje się ze swoim ludem, przywracając pokój na Itace.