Odyseja - czas i miejsce akcji
Właściwa akcja „Odysei” rozgrywa się w ciągu zaledwie czterdziestu dni, przypadających na dziesiąty, ostatni rok tułaczki głównego bohatera. Fabuła eposu obejmuje jednak znacznie szerszy horyzont czasowy, sięgając do wydarzeń sprzed wojny trojańskiej dzięki licznym retrospekcjom. Przestrzeń utworu łączy w sobie realne krainy basenu Morza Śródziemnego z mitycznymi wyspami zamieszkiwanymi przez potwory, bogów i nimfy.
Autor: Dorota Blednicka
Czas czytania: 2 min
Czas akcji i chronologia wydarzeń
Właściwa akcja eposu rozpoczyna się w dziesiątym roku tułaczki Odyseusza. Bohater po zdobyciu Troi ściągnął na siebie gniew Posejdona i od dekady nie może wrócić do ojczystej Itaki. Wydarzenia rozgrywające się w czasie teraźniejszym utworu trwają zaledwie czterdzieści dni.
W tym krótkim czasie dzieje się bardzo wiele. Telemach wyrusza do dawnych towarzyszy broni swojego ojca, aby zdobyć o nim jakiekolwiek wieści. Sam Odyseusz, dzięki interwencji Zeusa, opuszcza wreszcie wyspę nimfy Kalipso. Dociera do kraju Feaków, a stamtąd z ich pomocą trafia na Itakę. Tam krwawo rozprawia się z zalotnikami, odzyskuje rodzinę i ostatecznie jedna się z mieszkańcami wyspy.
Rozpoczęcie akcji w kluczowym momencie, tuż przed finałem (w dziesiątym roku tułaczki), to klasyczny zabieg kompozycyjny zwany in medias res (łac. w środek spraw). Homer celowo nie opowiada historii od początku, lecz wrzuca czytelnika w wir wydarzeń, a przeszłość odsłania stopniowo.
Retrospekcje w eposie
Homer nie ogranicza się tylko do owych czterdziestu dni. Fabuła obejmuje znacznie szerszy czas dzięki retrospekcjomPrzywołanie wcześniejszych wydarzeń, zaburzające chronologiczny układ fabuły. W eposie często przybiera formę opowieści bohatera.. Z relacji samego Odysa oraz wspomnień innych postaci wyłania się pełny obraz jego życia.
Poznajemy okoliczności jego narodzin i nadania imienia. Dowiadujemy się, jak zdobył charakterystyczną bliznę po ranie zadanej przez dzika. Epos przywołuje też bolesny dzień pożegnania z Penelopą przed wypłynięciem pod Troję oraz same zmagania wojenne. Przede wszystkim jednak to właśnie w formie wspomnień Odyseusz relacjonuje na dworze Feaków swoje niesamowite przygody z poprzednich dziewięciu lat tułaczki.
Miejsce akcji: między rzeczywistością a mitem
Przestrzeń w „Odysei” jest niezwykle rozległa i łączy dwa światy: realny oraz fantastyczny. Część miejsc akcji to krainy historyczne, które badacze potrafią umiejscowić na mapie starożytnego basenu Morza Śródziemnego. Należą do nich ojczysta Itaka, zrujnowana Troja czy miasto Ismaros w Tracji.
Zdecydowana większość tułaczki odbywa się jednak w przestrzeni mitycznej i baśniowej. Odyseusz odwiedza krainę Lotofagów, wyspę brutalnych Cyklopów oraz pływającą wyspę boga wiatrów, EolaWładca wiatrów, który podarował Odyseuszowi worek z pomyślnymi wiatrami, by ułatwić mu powrót do domu.. Trafia do kraju ludożerczych Lajstrygonów i na wyspę Ajaję, gdzie rządzi czarodziejka Kirke.
Bohater przekracza nawet granice świata żywych, zstępując do HadesuW mitologii greckiej podziemna kraina zmarłych, do której Odyseusz udaje się, by zasięgnąć rady u wróżbity Tyrezjasza.. Na jego trasie znajduje się też śmiertelnie niebezpieczna cieśnina między potworami Skyllą i Charybdą, wyspa boga słońca Heliosa oraz Ogygia – samotnia nimfy Kalipso. Ostatnim przystankiem przed powrotem do domu jest bogaty kraj Feaków. Równolegle do ziemskich zmagań, część akcji rozgrywa się na Olimpie, gdzie bogowie decydują o losach śmiertelników.