Inne nurty - scholastyka, filozofia arabska, spór o uniwersalia

Scholastyka

Najwybitniejszymi przedstawicielami scholastyki byli Albert Wielki oraz św. Tomasz z Akwinu. Nurt ten stanowił fundament średniowiecznej filozofii chrześcijańskiej. Jego głównym celem było uzgodnienie prawd wiary z naturalnym rozumem człowieka. Scholastyka nie była jedynie zbiorem poglądów, ale przede wszystkim ścisłą metodą badawczą. Opierała się na rygorystycznej procedurze: czytaniu tekstu, jego komentowaniu, prowadzeniu dyskusji i wyciąganiu logicznych wniosków.

Podstawowe założenia scholastyki:

• DogmatyPrawda wiary uznawana przez Kościół za objawioną i absolutnie niepodważalną. i prawdy wiary są niepodważalne, ale można uzasadnić je rozumowo.
• Metody dowodzenia przejęto bezpośrednio z Logiki Arystotelesa.
• System ten stał się fundamentem teologii jako usystematyzowanej nauki o Bogu.

Boecjusz

Anicius Manlius Severinus Boethius, znany jako Boecjusz, przeszedł do historii jako autor klasycznej definicji osoby. Określił ją jako indywidualną substancję natury rozumnej. To on uporządkował system średniowiecznej edukacji, dzieląc nauki na dwie główne gałęzie.

Filozofia arabska

W X wieku europejska myśl filozoficzna przeżywała zastój. Środek ciężkości nauki przeniósł się na Bliski Wschód. To właśnie arabscy uczeni tłumaczyli i komentowali dzieła starożytnych Greków. Pisma Arystotelesa dotarły do średniowiecznej Europy okrężną drogą – najpierw przełożono je na język arabski, a dopiero stamtąd na łacinę.

Najsłynniejszym myślicielem tego kręgu był Awicenna (Abu Ali al-Husajn ibn Abd Allah ibn Sina). W swojej Summie filozoficznej obficie czerpał z dorobku Arystotelesa, interpretując go jednak w duchu platońskim. Istnienie Boga udowadniał, odwołując się do koncepcji Nieporuszonego PoruszycielaArystotelesowska koncepcja pierwszej przyczyny, która wprawia w ruch cały wszechświat, sama nie podlegając żadnemu ruchowi..

Drugą kluczową postacią był Awerroes (Ibn Ruszd). Głosił on wyższość filozofii nad religią. Uważał, że to filozofia dociera do prawd wiecznych i niezmiennych. Dialektyka zajmuje się jedynie tym, co prawdopodobne. Prawdy opierające się wyłącznie na wierze traktował jako najmniej doskonały rodzaj poznania.

Św. Anzelm z Canterbury

Św. Anzelm z Canterbury odegrał decydującą rolę w załagodzeniu sporu między dialektykami a antydialektykami. Debata ta dotyczyła relacji między wiarą a rozumem. Filozof przyjął zasadę, że punktem wyjścia zawsze musi być wiara. To ona oczyszcza intelekt z grzechu i toruje drogę do prawdy. Dopiero tak ukształtowany umysł zyskuje motywację do zdobywania wiedzy.

Podobnie jak św. Augustyn i św. Tomasz z Akwinu, Anzelm sformułował własne dowody na istnienie BogaSłynny argument św. Anzelma, według którego z samego pojęcia Boga jako istoty najdoskonalszej wynika konieczność Jego istnienia..

Spór o uniwersalia

Średniowiecze to czas zaciętej debaty o uniwersaliaPowszechniki, czyli pojęcia ogólne (np. człowiek, dobro, czerwień). Spór dotyczył tego, czy istnieją one realnie, czy są tylko słowami.. Myśliciele zastanawiali się, jaki jest status pojęć ogólnych. Dyskutowano, czy istnieją one w samych rzeczach, niezależnie od nich, czy może stanowią jedynie puste nazwy stworzone przez człowieka.

Wokół tego problemu ukształtowały się trzy główne stanowiska:

• Realizm – zakładał, że uniwersalia istnieją w sposób rzeczywisty, bezpośrednio w konkretnych rzeczach.
• Idealizm – głosił, że pojęcia ogólne istnieją poza światem materialnym jako niezależne idee, będące konstruktami naszego myślenia.
• Nominalizm – sprowadzał uniwersalia wyłącznie do nazw. Według tego poglądu pojęcia ogólne nie mają żadnych realnych odpowiedników w rzeczywistości.