Juliusz Verne - biografia wizjonera
Juliusz Verne to francuski pisarz, który stworzył podwaliny fantastyki naukowej. Jego biografia ukazuje drogę od zbuntowanego studenta prawa do autora światowych bestsellerów. Artykuł przedstawia najważniejsze dzieła twórcy, w tym kulisy powstania powieści o podróży dookoła świata w osiemdziesiąt dni.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 5 min
Spis treści
Wczesne życie i edukacja
Juliusz Verne urodził się 8 lutego 1828 roku w Nantes. To portowe miasto na zachodzie Francji ukształtowało jego wyobraźnię. Chłopiec codziennie obserwował statki i słuchał opowieści marynarzy o dalekich lądach.
Ojciec pisarza, Pierre Verne, był prawnikiem. Oczekiwał, że syn przejmie rodzinną kancelarię. W 1847 roku wysłał Juliusza do Paryża na studia prawnicze.
Młody Verne uczył się pilnie, ale wolał czytać książki przygodowe i chodzić do teatru. Zaprzyjaźnił się z Aleksandrem Dumasem, autorem Trzech muszkieterów. Znany pisarz dostrzegł talent chłopaka i zachęcił go do tworzenia własnych tekstów.
Kiedy ojciec odkrył prawdę, wybuchła awantura. Juliusz odrzucił karierę prawnika i wybrał pisarstwo. Żył bardzo skromnie, czasem wręcz głodował, ale nie porzucił swoich marzeń.
Debiut i pierwsze dzieła
Początki kariery były trudne. Verne napisał kilkanaście sztuk teatralnych, zanim ktokolwiek zwrócił na niego uwagę. Przełom nastąpił w 1862 roku.
Młody autor zaniósł rękopisTekst książki napisany odręcznie przez autora, przygotowany do oceny przez wydawcę. Pięciu tygodni w balonie do wydawcy Pierre'a-Julesa Hetzela. Ten od razu poznał się na dobrym tekście i podpisał z nim kontrakt na dwadzieścia lat. Hetzel stał się dla pisarza nie tylko szefem, ale też redaktorem i przyjacielem.
W 1863 roku ukazała się pierwsza powieść z wielkiego cyklu Niezwykłe podróże. Francuscy czytelnicy błyskawicznie wykupili cały nakład.
Verne opisywał lot balonem nad Afryką z ogromną dokładnością. Ludzie pytali, czy sam brał udział w takiej wyprawie. Prawda była inna. Pisarz czerpał wiedzę z map i relacji podróżników, które godzinami studiował w paryskich bibliotekach.
Dojrzałość twórcza
Lata 60. i 70. XIX wieku to najlepszy czas w życiu Verne'a. Pracował bardzo dużo, wydając zazwyczaj po dwie książki rocznie. Stworzył wtedy swoje najsłynniejsze dzieła.
- Podróż do wnętrza Ziemi (1864) – profesor i jego siostrzeniec schodzą w głąb wulkanu. Odkrywają tam podziemny świat pełen prehistorycznych stworzeń.
- Z Ziemi na Księżyc (1865) – potężna armata wystrzeliwuje statek kosmiczny. Amerykańska agencja kosmiczna zrealizuje podobny lot sto lat później.
- Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi (1870) – tajemniczy kapitan Nemo przemierza oceany na pokładzie nowoczesnego okrętu Nautilus.
- W 80 dni dookoła świata (1872) – flegmatyczny Anglik Fileas Fogg zakłada się, że opłynie glob w osiemdziesiąt dni. Razem ze służącym Passepartoutem ucieka przed detektywem Fixem przez Indie, Japonię i Amerykę.
- Tajemnicza wyspa (1874) – grupa rozbitków buduje cywilizację od zera, a z pomocą przychodzi im dawny znajomy czytelników.
Każda z tych książek opierała się na twardych danych. Verne sprawdzał trasy pociągów, czasy rejsów i nowinki techniczne. Błędy zdarzały mu się bardzo rzadko.
Cykl Niezwykłe podróże to zbiór ponad 50 powieści Juliusza Verne'a. Ich wspólnym celem było pokazanie czytelnikom całej wiedzy geograficznej i naukowej tamtych czasów w formie wciągających przygód.
Kontekst historyczny
Verne tworzył w epoce, w której świat zmieniał się w zawrotnym tempie. Kolej żelazna połączyła kontynenty, a statki parowe skróciły czas morskich rejsów o połowę. TelegrafDawne urządzenie do szybkiego przesyłania krótkich wiadomości tekstowych na duże odległości za pomocą kabli. pozwalał na błyskawiczną komunikację.
W 1869 roku otwarto Kanał Sueski oraz pierwszą linię kolei transkontynentalnej w USA. Bez tych dwóch wielkich inwestycji podróż Fogga trwałaby rok, a nie osiemdziesiąt dni.
Jednocześnie Francja przeżywała trudne chwile. Pisarz na własne oczy widział klęskę swojego kraju w wojnie z Prusami w 1870 roku. Obserwował też krwawe walki podczas Komuny ParyskiejBunt mieszkańców Paryża w 1871 roku, którzy chcieli przejąć władzę w mieście i wprowadzić rządy robotników..
Te bolesne doświadczenia zmieniły jego podejście do życia. Wcześniej wierzył, że nauka i technika rozwiążą wszystkie problemy ludzkości. Z wiekiem stawał się coraz większym pesymistą.
Fascynacja geografią wiązała się z kolonializmemPolityka państw europejskich, które podbijały słabsze kraje w Afryce i Azji, aby czerpać z nich zyski.. Europejczycy dzielili wtedy świat między siebie. Verne, w odróżnieniu od wielu innych twórców, pokazywał lokalne kultury z dużym szacunkiem. Indyjska księżniczka Auda z 80 dni dookoła świata jest tego najlepszym przykładem.
Spuścizna i znaczenie
Juliusz Verne napisał łącznie ponad pięćdziesiąt powieści, kilkanaście sztuk teatralnych i wiele esejów. Zmarł 24 marca 1905 roku w Amiens, w wieku 77 lat.
Dziś nazywamy go ojcem fantastyki naukowejGatunek literacki opowiadający o przyszłości, w którym ważną rolę odgrywa rozwój nauki i nowoczesnych technologii.. Jako pierwszy opierał zmyślone wynalazki na prawdziwych zasadach fizyki. Jego łódź podwodna wyprzedziła o kilkadziesiąt lat budowę prawdziwych okrętów tego typu. Lot w kosmos czy telewizja również stały się faktem.
W Polsce Verne od pokoleń pozostaje jednym z ulubionych autorów młodzieży. Powieść W 80 dni dookoła świata tłumaczono na nasz język wiele razy. W starszych wydaniach służący Passepartout nosi imię Jan Obieżyświat. Nowsze przekłady zachowują oryginalne nazwisko.
Dlaczego książki francuskiego pisarza wciąż warto czytać? Verne udowodnił, że nauka może być wielką przygodą. Pokazał też, że podróże zmieniają człowieka. Fileas Fogg wychodzi ze swojego domu przy Savile Row 7 w Londynie jako chłodny samotnik, a wraca jako mąż i przyjaciel.
Bohaterowie Verne'a często przechodzą wewnętrzną przemianę. To częsty zabieg w literaturze – postać uczy się na własnych błędach i pod wpływem wydarzeń staje się lepszym człowiekiem.