Słowniczek pojęć i realiów z „W 80 dni dookoła świata”
Słowniczek do powieści „W 80 dni dookoła świata” wyjaśnia najważniejsze pojęcia historyczne, geograficzne i literackie. Zrozumienie tych terminów ułatwia śledzenie szybkiej akcji i podróży głównego bohatera przez różne kontynenty. Zestawienie zawiera definicje związane z XIX-wiecznym transportem, kulturą Indii oraz brytyjskimi zwyczajami.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 5 min
Spis treści
Pojęcia literackie i gatunkowe
Powieść podróżniczo-przygodowa to gatunek oparty na wędrówce bohatera. Napięcie budują pościgi i nagłe zwroty akcji. Juliusz Verne łączy ten schemat z nowoczesnym transportem.
Pozytywizm to epoka stawiająca na naukę i technikę. Fogg podróżuje parowcamiStatek napędzany silnikiem parowym, który w XIX wieku zastąpił żaglowce., a jego plan to czysta matematyka.
Pozytywizm to epoka literacka w drugiej połowie XIX wieku. Pisarze tego okresu wierzyli, że rozwój nauki i wynalazki rozwiążą problemy ludzkości.
Narrator trzecioosobowy to opowiadacz stojący z boku. Relacjonuje zdarzenia, ale sam w nich nie uczestniczy. Obserwujemy Fogga z dystansu.
Powieść w odcinkach oznacza tekst drukowany fragmentami w gazetach. Książka ukazywała się w paryskim dziennikuGazeta wydawana codziennie, zawierająca bieżące informacje.. To tłumaczy urywanie akcji w najbardziej emocjonujących momentach.
Suspens to celowe opóźnianie akcji. Autor buduje napięcieChwyt literacki polegający na wstrzymaniu akcji, by wywołać niepokój i ciekawość czytelnika. przez ciągłe odliczanie czasu do końca zakładu. Czytelnik cały czas zastanawia się, czy bohater zdąży.
Realia historyczne i geograficzne
Klub Reformy to ekskluzywne miejsce spotkań dla londyńskich dżentelmenówMężczyzna o dobrym wychowaniu, przestrzegający zasad honoru i nienagannych manier.. Fogg spędza tam całe dnie. Właśnie przy tamtejszym stole zawiera swój słynny zakład.
Zakład to umowa, w której obie strony ryzykują pieniądze lub reputację. Fogg zakłada się z kolegami, że objedzie kulę ziemską w osiemdziesiąt dni. To wydarzenie rozpoczyna całą akcję.
Funt szterling to brytyjska walutaSystem pieniężny obowiązujący w danym kraju.. Fogg stawia dwadzieścia tysięcy funtów. W tamtych czasach był to ogromny majątek, równy wartości dużej posiadłości.
Kolej transindyjska to sieć torów budowana przez Brytyjczyków w Indiach. Fogg dowiaduje się w trakcie jazdy, że trasa jest niedokończona. Zmusza go to do szukania innego transportu.
Linia datowania to umowna granica na Oceanie Spokojnym. Jej przekroczenie sprawia, że podróżnik zyskuje lub traci jeden dzień w kalendarzu. Fogg wygrywa zakład właśnie dzięki temu zjawisku.
Linia zmiany daty biegnie wzdłuż południka 180°. Podróżując na wschód (jak Fogg), cofa się czas o jeden dzień, co dało bohaterowi dodatkowe 24 godziny.
Szeryf to lokalny urzędnik strzegący prawa w Stanach Zjednoczonych. Bohaterowie spotykają amerykańskich stróżów prawa podczas niebezpiecznej przeprawy przez Dziki Zachód.
Kultura i społeczeństwo
Kasta to zamknięta grupa społeczna w Indiach. Przynależność do niej zależy od urodzenia. System ten dzielił ludzi na:
- kapłanów i uczonych,
- wojowników,
- kupców,
- służących.
Bramin to członek najwyższej kastyZamknięta grupa społeczna w Indiach, do której należy się od urodzenia.. W książce okrutni bramini chcą złożyć Audę w ofierze.
Parias to człowiek odrzucony przez społeczeństwo. Stoi całkowicie poza systemem kastowym. Wykonuje najcięższe i najgorzej płatne prace.
Sati to dawny obyczaj hinduski. Wdowa musiała spłonąć na stosie pogrzebowymKonstrukcja z drewna służąca do ciałopalenia zmarłych w wielu kulturach. razem z ciałem zmarłego męża. Fogg ratuje młodą Audę przed tym okrutnym rytuałem.
Pagoda to wieżowata świątynia buddyjska lub hinduistyczna. Passepartout wchodzi do niej w butach, łamiąc surowy zakaz. Musi potem uciekać przed wściekłymi kapłanami.
Maharadża to tytuł indyjskiego księcia. W książce bohaterowie podróżują przez dżunglę i mijają ziemie rządzone przez lokalnych władców.
Kompania Wschodnioindyjska to brytyjska spółka handlowa. Przez lata kontrolowała handel z Indiami. W czasach podróży Fogga Indie są już bezpośrednią koloniąTerytorium podbite i zarządzane przez inne, silniejsze państwo. brytyjską.
Kompania Wschodnioindyjska była tak potężna, że posiadała własną armię. Przez ponad 200 lat rządziła częścią Indii w imieniu Wielkiej Brytanii.
Zderzenie kultur to sytuacja, gdy spotykają się ludzie z różnych tradycji. Europejski porządek Fogga miesza się z indiańskim rytmem życia. Książka świetnie pokazuje różnice między kontynentami.
Postacie i ich świat
Lokaj to osobisty służący bogatego pana. Passepartout dba o wygodę swojego pracodawcy. Z czasem staje się jego wiernym przyjacielem i ratuje go z wielu opresji.
Detektyw to policjant pracujący po cywilnemu. Fix śledzi Fogga przez cały świat. Jest święcie przekonany, że dżentelmen ukradł pieniądze z banku.
Scotland Yard to siedziba londyńskiej policji. Stamtąd detektyw Fix dostaje nakaz aresztowania głównego bohatera. Policja rozsyła telegramy z rysopisem podejrzanego w najdalsze zakątki świata.
Wist to popularna gra karcianaGra karciana dla czterech osób, popularna w Anglii w XVIII i XIX wieku.. Fogg gra w nią codziennie z matematyczną precyzją. Rozgrywka wymaga skupienia i logicznego myślenia.
Flegmatyczność to cecha charakteru polegająca na niezwykłym spokoju. Taki człowiek rzadko okazuje emocje. Główny bohater nie traci zimnej krwi nawet w obliczu śmiertelnego zagrożenia.
Postęp techniczny to wiara w siłę nauki. Cała podróż Fogga byłaby niemożliwa bez kolei, telegrafuUrządzenie do przekazywania wiadomości tekstowych na odległość za pomocą impulsów elektrycznych. i szybkich statków. Książka pokazuje, jak wynalazki skurczyły świat.