Najważniejsze cytaty z „Kartoteki”

Cytat na maturze to twardy dowód, nie ozdobnik. W przypadku Kartoteki Tadeusza Różewicza precyzyjne przywołanie tekstu decyduje o sile argumentacji. Dramat z 1960 roku celowo łamie chronologię i logikę, dlatego znajomość wypowiedzi postaci pomaga uporządkować chaos tej awangardowej formyKierunek w sztuce odrzucający dotychczasowe style i tworzący nowatorskie formy wyrazu..

Bierność i paraliż woli

Leżę i czekam. Czekam i leżę.

Najkrótsza diagnoza egzystencjalna całego utworu. Bohater nie ma celu, nie wykazuje inicjatywy, nie wstaje z łóżka. Odwrócenie szyku słów zrównuje obie czynności – czyni je równie pustymi. Wykorzystaj ten fragment, pisząc o apatii wywołanej wojną lub o człowieku pozbawionym sprawczości.

Nie mam nic do powiedzenia.

Odpowiedź na oczekiwania rodziny, gości i Chóru. Komunikat, który jednocześnie odrzuca komunikację. Różewicz obnaża tu powojenny kryzys języka. Słowa straciły moc opisywania rzeczywistości. To idealny argument do tematów o rozpadzie więzi i niemożności wyrażenia traumyTrwały uraz psychiczny spowodowany gwałtownym, zagrażającym życiu przeżyciem..

Rozpad tożsamości

Jestem człowiekiem bez życiorysu.

Bohater pozbawiony jest spójnej historii. Jego przeszłość wraca w strzępach: scenach z dzieciństwa, partyzantki, dorosłości. Sama forma dramatu – zbiór luźnych kart – dosłownie realizuje to wyznanie. Cytat otwiera drogę do analizy kompozycji dzieła i psychiki pokolenia KolumbówGeneracja polskich pisarzy urodzonych około 1920 roku, których wchodzenie w dorosłość zbiegło się z wybuchem II wojny światowej..

Urodziłem się w roku 1920. W roku 1939 miałem 19 lat.

Zestawienie daty urodzenia z wybuchem wojny tłumaczy wszystko. Różewicz (rocznik 1921) i jego rówieśnicy wchodzili w dorosłość w chwili apokalipsy. Fragment świetnie pasuje do motywu straconego pokolenia.

Mam trzydzieści kilka lat. Jestem zmęczony.

To nie jest zwykłe fizyczne wyczerpanie. To fundamentalne zmęczenie samym istnieniem. Rozmycie wieku uniemożliwia precyzyjne osadzenie akcji w czasie. Przydaje się przy omawianiu egzystencjalnego wymiaru utworu i nawiązań do teatru absurduNurt w dramacie XX wieku ukazujący bezsens ludzkiej egzystencji i niemożność komunikacji (np. u Becketta czy Ionesco)..

Wojna wpleciona w codzienność

Widziałem jak rozstrzeliwano ludzi.

Krótkie zdanie rzucone bez patosu i komentarza. Różewicz unika wzniosłego opłakiwania ofiar. Wtrąca obrazy zbrodni między banalne rozmowy. Taki zabieg uderza mocniej niż krwawe opisy. Wojna w Kartotece nie jest tylko wspomnieniem – to fakt trwale wbudowany w psychikę.

Oni wszyscy umarli. Ja żyję.

Słowa o kolegach z konspiracji. Kryje się w nich wina ocalałegoSyndrom psychologiczny u osób, które przeżyły katastrofę, podczas gdy inni zginęli; wiąże się z poczuciem nieuzasadnionego ocalenia. – dręczące poczucie, że własne przetrwanie było czystym przypadkiem. Krótka składnia potęguje kontrast między śmiercią a życiem, które przypomina wegetację.

Antyczny chór w nowoczesnym dramacie

Widzieliśmy już wiele. Widzieliśmy już wszystko.

Chór Starców nawiązuje do tragedii antycznejGatunek dramatu starożytnej Grecji, w którym bohater mierzy się z nierozwiązywalnym konfliktem i nieuchronnym przeznaczeniem., ale jego mądrość okazuje się bezużyteczna. Starsi panowie nie potrafią nikogo pouczyć. Wyrażają jedynie nihilistyczne znużenie powtarzalnością dziejów.

Historia zatacza koła. Nic się nie zmienia.

Różewicz odrzuca wiarę w postęp. Dzieje ludzkości kręcą się w miejscu, dokładnie tak samo jak bezcelowe wizyty w pokoju Bohatera. Wykorzystaj ten fragment do tez o pesymizmie historiozoficznym literatury XX wieku.

Rozpad więzi rodzinnych

Mamusiu, dlaczego mnie nie kochasz?

Pozornie infantylne pytanie pada podczas surrealistycznej wizyty rodziców. Regresja do języka dziecka obnaża głód bezpieczeństwa. Dorosły, okaleczony przez wojnę człowiek nigdy nie zaspokoił tej potrzeby.

Ojciec nie rozumie syna. Syn nie rozumie ojca.

Rzeczowe stwierdzenie faktu. Przepaść międzypokoleniowa nie wynika ze zwykłego buntu. To efekt niemożności porozumienia z ludźmi, którzy nie doświadczyli wojennej rzezi.

Absurd i teatr otwarty

Proszę pana, tu jest kawiarnia.

Przestrzeń sceniczna zmienia się płynnie. Sypialnia staje się ulicą, kawiarnią, pokojem przesłuchań. Słowa Kelnera obrazują technikę dramatu otwartegoForma teatralna o luźnej kompozycji, bez wyraźnego początku, rozwinięcia i zakończenia, często łącząca różne konwencje. i zacieranie granic między snem a jawą.

Czy pan pozwoli, że usiądziemy?

Pytanie powtarzane przez kolejnych intruzów. Wchodzą, siadają, mówią i znikają. Automatyzm grzecznościowych formuł w absurdalnych sytuacjach obnaża sztuczność ludzkich zachowań.

Puste słowa

Słowa, słowa, słowa...

Bezpośrednie nawiązanie do HamletaTytułowy bohater tragedii Williama Szekspira, symbolizujący wewnętrzne rozdarcie i wahanie.. Bohater dostrzega jałowość mowy. Otaczają go dźwięki: goście paplają, Chór komentuje, rodzice pytają. Żadna z tych wypowiedzi nie buduje sensu.

Zasady cytowania na maturze

Cytat z dramatu umieszczaj w cudzysłowie. W nawiasie podaj autora i tytuł: (Różewicz, Kartoteka). Utwór nie ma klasycznego podziału na akty i sceny, więc omijasz ten element przypisu.

Zbuduj logiczną strukturę argumentu:

• postaw tezę,
• przywołaj cytat jako dowód,
• wyjaśnij, co ten fragment wnosi do interpretacji.

Nigdy nie zostawiaj cytatu bez komentarza. Jeśli nie pamiętasz dokładnego brzmienia, zastosuj parafrazęSwobodne przekształcenie tekstu, oddające jego sens za pomocą innych słów.. Napisz Bohater stwierdza, że... zamiast ryzykować błąd rzeczowy.