„Kordian” - historia dojrzewania głównego bohatera
Kordian przechodzi ewolucję od nadwrażliwego, skłonnego do samobójstwa nastolatka do zdeterminowanego spiskowca. Jego podróż po Europie obnaża brutalną prawdę o świecie rządzonym przez pieniądz i politykę, niszcząc młodzieńcze ideały. Finałowa próba zamachu na cara ukazuje tragiczne pęknięcie psychiki bohatera, który nie potrafi udźwignąć ciężaru zbrodni.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Nastoletni ból istnienia
Piętnastoletni Kordian cierpi na ból istnieniaPoczucie bezcelowości życia i melancholia, charakterystyczne dla bohaterów romantycznych.. Szuka sensu życia, ale paraliżuje go apatia. Jego pierwsza miłość do starszej Laury kończy się odrzuceniem. Kobieta traktuje go z pobłażaniem. Zrozpaczony chłopak próbuje popełnić samobójstwo. Przeżywa jednak strzał w głowę i wyrusza w świat, by odnaleźć nowy cel.
Wędrówka po Europie i upadek autorytetów
Jako dwudziestolatek podróżuje po Europie. Chce poznać rzeczywistość i samego siebie:
Obym się sam ocenił, skoro świat ocenię...
Konfrontuje swoje książkowe wyobrażenia z brutalną prawdą. W londyńskim James Parku dowiaduje się od dozorcy, że światem rządzi pieniądz. Na kredowych skałach w Dover czyta Szekspira. Uświadamia sobie, że poezja boleśnie rozmija się z prozą życia.
We włoskiej willi spotyka Wiolettę. Kobieta zapewnia go o gorącym uczuciu. Kordian wystawia ją na próbę i udaje bankruta. Wioletta natychmiast go porzuca, udowadniając, że miłość można kupić.
Ostatni autorytet upada w WatykanieScena ta jest krytyką historycznej postawy papieża Grzegorza XVI, który potępił powstanie listopadowe.. Kordian prosi papieża o błogosławieństwo dla cierpiących Polaków. Ojciec Święty bawi się papugą Luterkiem i grozi rzuceniem klątwy na buntowników:
Niech się Polaki modlą, czczą cara i wierzą...
(...) Na pobitych Polaków pierwszy klątwę rzucę.
Przełom na Mont Blanc
Zwieńczeniem wędrówki jest samotna wspinaczka na najwyższy szczyt Europy. Kordian wygłasza tam swój najważniejszy monolog. Podsumowuje gorzkie lekcje zdobyte podczas podróży:
Uczucia po światowych opadały drogach...
Gorzkie pocałowania kobiety – kupiłem...
Wiara dziecinna padła na papieskich progach...
Odnajduje w sobie nową siłę. Odrzuca bierność i ogłasza hasło: Polska Winkelriedem narodówIdea poświęcenia jednostki lub narodu dla wolności innych, nawiązująca do szwajcarskiego bohatera Arnolda von Winkelrieda.. Przemienia się z zagubionego chłopca w patriotę gotowego do najwyższego poświęcenia.
Monolog na Mont Blanc to bezpośrednia polemika Słowackiego z Mickiewiczowską „Wielką Improwizacją”. Kordian, w przeciwieństwie do Konrada z „Dziadów cz. III”, nie żąda od Boga władzy nad duszami, ale odnajduje sens w realnym czynie zbrojnym i poświęceniu.
Spisek i samotna walka
Bohater wraca do Warszawy. Ukrywa się pod maską PodchorążegoStopień wojskowy; w dramacie nawiązuje do Szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie, która zainicjowała powstanie listopadowe.. W lochach katedry św. Jana próbuje przekonać spiskowców do zamachu na cara Mikołaja I. Żołnierze odrzucają ten plan. Boją się moralnych konsekwencji królobójstwa. Zdesperowany Kordian zrywa maskę i postanawia działać w pojedynkę.
W nocy zmierza do sypialni cara. Droga przez zamkowe korytarze staje się koszmarem. Atakują go wytwory jego własnej psychiki: Strach i ImaginacjaUosobienie wewnętrznych lęków i dylematów moralnych bohatera, ukazane w formie upiornych wizji.. Zbrodnia kłóci się z jego rycerskim kodeksem i chrześcijańskim wychowaniem. Napięcie nerwowe okazuje się zbyt silne. Kordian mdleje z wyczerpania pod drzwiami sypialni tyrana.
Jego walka obnaża tragizm jednostki, która porywa się na czyn przekraczający jej możliwości. Dramat kończy się sceną egzekucji na placu Marsowym. Oficer podnosi rękę do strzału, ale w oddali pędzi posłaniec z ułaskawieniem. Słowacki urywa akcję w tym momencie. Los Kordiana pozostaje nierozwiązaną zagadką.