Kordian - cytaty
Zestawienie najważniejszych cytatów z dramatu Juliusza Słowackiego ukazuje ewolucję głównego bohatera od zagubionego młodzieńca do zdeterminowanego spiskowca. Wybrane fragmenty tekstu stanowią klucz do zrozumienia romantycznej koncepcji winkelriedyzmu oraz polemiki autora z mesjanizmem. Słowa wypowiadane przez tytułową postać doskonale ilustrują psychologiczne rozdarcie pokolenia po upadku powstania listopadowego.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Młodzieńczy ból istnienia
Kordian w pierwszym akcie to typowy romantyk cierpiący na chorobę wiekuPoczucie bezcelowości życia, melancholia i apatia charakterystyczne dla bohaterów romantycznych.. Jego monologi zdradzają głębokie poczucie pustki i brak życiowego celu. Młodzieniec szuka idei, która nadałaby sens jego egzystencji.
Otom ja sam, jak drzewo zwarzone od kiści,
Sto we mnie żądz, sto uczuć, sto uwiędłych liści;
Bohater błaga o duchowe przebudzenie. Pragnie wielkiego czynu, który wyrwie go z obezwładniającego marazmu.
...Niech grom we mnie wali!
Niech w tłumie myśli jaką myśl wielką zapali...
Boże! zdejm z mego serca jaskółczy niepokój,
Daj życiu duszę i cel duszy wyprorokuj...
Konfrontacja z rzeczywistością
Podróż po Europie odziera Kordiana z młodzieńczych złudzeń. W londyńskim James Parku bohater uświadamia sobie, że światem rządzi pieniądz, a dawne ideały straciły na znaczeniu.
Z wyniosłych myśli ludzkich niedowiarka okiem
Wsteczną drogą do źródła mętnego powracam.
Czytanie dramatów Szekspira na białych skałach w Dover przynosi kolejne rozczarowanie. Poezja kreuje wyidealizowany obraz świata, który boleśnie zderza się z brutalną prozą życia.
Próżno myśl geniuszu świat cały pozłaca,
Na każdym szczeblu życia rzeczywistość czeka.
Przełom na Mont Blanc
Szczyt alpejskiej góry to miejsce całkowitej metamorfozy bohatera. Kordian odnajduje w sobie potężną siłę i poczucie wyższości nad resztą ludzkości.
Jam jest posąg człowieka na posągu świata
Trzeba mi nowych skrzydeł, nowych dróg potrzeba.
Słowacki ustami swojego bohatera ostro krytykuje mesjanizmPogląd przypisujący narodowi polskiemu rolę zbawiciela ludzkości poprzez cierpienie, propagowany m.in. przez Adama Mickiewicza.. Zarzuca Mickiewiczowi, że ten traktuje narodową tragedię jedynie jako materiał do tworzenia poezji.
Naród ginie, dlaczego? - aby wieszcz narodu
Miał treść do poematu, a wieszcz rym odlewał,
Aby nieliczną iskrę ognia pośród lodu
Z pieśni wygrzebał anioł i w niebie zaśpiewał.
W opozycji do biernego cierpienia rodzi się nowa idea narodowa. Polska ma przyjąć aktywną rolę w walce o wolność Europy.
Polska Winkelriedem narodów
Hasło "Polska Winkelriedem narodów" nawiązuje do postaci Arnolda von Winkelrieda, szwajcarskiego bohatera narodowego. Według legendy podczas bitwy pod Sempach (1386 r.) skierował on na własną pierś włócznie wroga, tworząc wyłom w szykach przeciwnika i umożliwiając rodakom zwycięstwo. Słowacki proponuje tu aktywną walkę i poświęcenie, w przeciwieństwie do Mickiewiczowskiego "Chrystusa narodów", który miał jedynie biernie cierpieć za grzechy świata.
Samotność spiskowca
W trzecim akcie Kordian mierzy się z konsekwencjami swoich decyzji. Scena w szpitalu wariatów obnaża jego wewnętrzne pęknięcie. Bohater próbuje zachować maskę silnego przywódcy, ale przegrywa z własną psychiką.
Wierzcie mi! wierzcie, ludzie! jam jest wielki, mocny.
Jedyną słabość zamknę w sercu tajemniczym,
Robak smutku mnie gryzie... tak, że mówiąc z wami,
Chciałbym przestać... i usiąść, i zalać się łzami;
Strach i ImaginacjaW dramacie uosobienie wybujałej wyobraźni Kordiana, która paraliżuje go przed dokonaniem zamachu na cara. ostatecznie uniemożliwiają mu zabicie cara. Wielkie idee zderzają się z ludzką słabością i moralnymi oporami.