Charakterystyka Kordiana

Nastoletni melancholik i choroba wieku

W pierwszym akcie poznajemy piętnastoletniego chłopca przytłoczonego egzystencjalną pustką. Kordian cierpi na chorobę wiekuPoczucie bezsensu, melancholii i apatii, charakterystyczne dla bohaterów literatury romantycznej.. Nie potrafi odnaleźć celu w życiu, a jego codzienność wypełnia paraliżująca nuda. Sytuację pogarsza nieodwzajemnione uczucie do starszej od niego Laury.

Młodzieniec, podobnie jak bohaterowie Goethego, wybiera ucieczkę. Akt pierwszy kończy się próbą samobójczą. Kordian strzela sobie w pierś, jednak uchodzi z życiem. To wydarzenie zamyka pierwszy etap jego biografii – czas biernego marzycielstwa.

Europejska podróż i upadek iluzji

Ocalony bohater wyrusza w podróż po Europie. Zderzenie młodzieńczych ideałów z brutalną rzeczywistością przynosi serię bolesnych rozczarowań. W londyńskim parku Kordian odkrywa, że światem rządzi pieniądz, który gwarantuje pozycję i szacunek. Z kolei lektura Szekspira na klifach w Dover uświadamia mu przepaść między poezją a prawdziwym życiem.

We Włoszech przekonuje się o interesowności kobiet. Piękna Wioletta kocha go tylko do momentu, gdy wierzy w jego bogactwo. Największy cios spada na niego w Watykanie. Papież nie tylko odmawia błogosławieństwa dla uciśnionych Polaków, ale wprost nakazuje posłuszeństwo wobec prawosławnego cara. Upadają wszystkie świętości: wiara w bezinteresowną miłość, potęgę poezji i sprawiedliwość Kościoła.

Przemiana na Mont Blanc

Kulminacyjny moment duchowego rozwoju bohatera następuje na szczycie Mont Blanc. Kordian odnajduje wreszcie upragniony cel. Przechodzi transformację z biernego melancholika w świadomego patriotę gotowego do najwyższych poświęceń.

Rzuca wyzwanie światu i ogłasza nową ideę narodową: Polska Winkelriedem narodówKoncepcja mesjanistyczna zakładająca aktywne poświęcenie się jednostki lub narodu w walce, w przeciwieństwie do biernego cierpienia.. Hasło to nawiązuje do legendarnego szwajcarskiego bohatera, Arnolda Winkelrieda. Według podań skupił on na sobie kopie wroga podczas bitwy pod Sempach w 1386 roku, torując drogę do zwycięstwa swoim rodakom. Kordian postanawia przyjąć podobną rolę. Chce zabić cara Mikołaja I, uwalniając tym samym Polskę od tyranii.

Samotna walka i klęska indywidualizmu

W trzecim akcie bohater wraca do Warszawy i dołącza do spisku koronacyjnego. Szybko jednak orientuje się, że inni konspiratorzy boją się podnieść rękę na pomazańca bożego. Zdeterminowany Kordian decyduje się na samotny zamach. W drodze do sypialni cara drogę zachodzą mu jednak uosobienia jego własnych lęków: Strach i ImaginacjaUosobienia psychicznych blokad Kordiana, wytwory jego nadwrażliwej, romantycznej wyobraźni..

Bohater pada zemdlony pod drzwiami sypialni władcy. Przegrywa nie z zewnętrznym wrogiem, ale z własną, zbyt słabą psychiką i moralnymi oporami przed popełnieniem zbrodni. Zdemaskowany niedoszły zabójca trafia do szpitala dla obłąkanych. Tam DoktorPostać utożsamiana z Szatanem, która w szpitalu wariatów ostatecznie niszczy wiarę Kordiana w sens jego poświęcenia. bezlitośnie obnaża bezsens jego ofiary, porównując ją do szaleństwa innych pacjentów.

Ostatecznie bohater zostaje skazany na śmierć przez rozstrzelanie. Dramat urywa się w momencie, gdy pluton egzekucyjny celuje w Kordiana na placu Saskim, a w oddali pędzi oficer z ułaskawieniem. Widz nie dowiaduje się, czy posłaniec zdążył na czas.